وزیران امور خارجه ایران، روسیه، پاکستان و چین در نشستی، نگرانی عمیق خود را نسبت به حضور و فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان ابراز کردند. آنها داعش خراسان، القاعده، جنبش اسلامی ترکستان شرقی، تیتیپی، جیشالعدل و جداییطلبان بلوچ را تهدیدی جدی برای امنیت منطقه و جهان خواندند.
وزیران خارجه چهار کشور در نشست چهارجانبه در نیویارک، درباره افغانستان گفتوگو کردند. این کشورها در بیانیه مشترک تاکید کردند که تقویت صلح و ثبات در افغانستان و مقابله با تهدیدهای تروریسم، افراطگرایی و جرائم مرتبط با مواد مخدر ناشی از خاک این کشور، در راستای منافع مشترک منطقهای است.
آنها از طالبان خواستند تا اقدامات مؤثر، عینی و قابل راستیآزمایی برای اجرای تعهدات بینالمللی افغانستان در مبارزه با تروریسم انجام دهند، تمامی گروههای تروریستی را منحل و نابود کنند، و از جذب نیرو، جمعآوری منابع مالی، دسترسی به سلاح و همکاری با جنگجویان خارجی جلوگیری کنند.
همچنین، این کشورها از طالبان خواستند تا مراکز آموزشی تروریستان و زیرساختهای مرتبط با تروریسم در خاک افغانستان را برچینند.
پاکستان ادعا میکند که ۶۰ مرکز آموزشی تروریستی در خاک افغانستان فعال است.
این کشورها تاکید کردند که طالبان باید بدون تبعیض و بهطور یکسان با همه گروههای تروریستی مقابله کند و اجازه ندهد از خاک افغانستان علیه همسایگان استفاده شود.
طالبان مبارزه با داعش را بهعنوان دستاورد خود مطرح میکند، اما کشورهای منطقه همچنان از حضور و فعالیت سایر گروههای تروریستی در افغانستان نگران هستند.
هر یک از این کشورها نگرانیهای خاص خود را دارند: پاکستان از حضور و فعالیت جداییطلبان بلوچ و تحریک طالبان پاکستانی، روسیه از داعش خراسان، ایران از جیشالعدل و داعش، و چین از جنبش اسلامی ترکستان شرقی (اویغورها) در افغانستان نگران هستند.
این نخستین بار نیست که این کشورها نسبت به فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان هشدار میدهند.
با این حال، طالبان تاکید دارد که خاک افغانستان علیه کشورهای منطقه استفاده نمیشود.
مارایا زاخارووا روز جمعه چهارم میزان، افزود دیپلوماتهای چهار کشور در مورد وضعیت فعلی افغانستان بحث و گفتوگو کردند و بر تمایل خود برای تبدیل این کشور به یک کشور مستقل و صلحآمیز، عاری از تروریسم و جنگ و مواد مخدر اعلام کردند.
نشست چهارجانبه درباره افغانستان در حاشیه هشتادمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد به ابتکار روسیه برگزار شد.
در بیانیه مشترک چهار کشور منطقه آمده است که مقامات این کشورها بر ضرورت ایجاد نظام سیاسی فراگیر در افغانستان تاکید کرده و گفتند که نظام حاکم باید بازتابدهنده خواستههای همه اقشار جامعه باشد.
طالبان بارها تشکیل حکومت فراگیر را رد کرده و طرح این موضوع را مداخله در امور افغانستان و اداره خود عنوان کرده است.
روسیه، چین، ایران و پاکستان همچنین اظهار داشتند که دسترسی زنان و دختران به آموزش، فرصتهای اقتصادی، کار، مشارکت در زندگی عمومی، آزادی رفتوآمد، عدالت و خدمات اساسی به تقویت صلح، ثبات و رفاه در افغانستان کمک خواهد کرد.
چهار کشور در این نشست مخالفت خود را با ایجاد پایگاههای امریکا در افغانستان هم اعلام کردند.
او جزئيات بیشتر درباره صحبتهای احتمالی خود درباره بگرام ارائه نکرد.
رئیسجمهور امریکا روز پنجشنبه سوم میزان در این نشست، هنگام امضای چند فرمان اجرایی، بار دیگر تأکید کرد که در دوره نخست حکومت خود ارتش را بازسازی کرد اما اداره جو بایدن بخشی از تجهیزات آن را در افغانستان رها کرد. هرچند به گفته او تجهیزات رها شده در افغانستان تنها بخش کوچکی از کل تجهیزات ارتش بوده است.
او همچنین در بخشی دیگر از سخنان خود بار دیگر خروج امریکا از افغانستان «شرمآورترین» روز تاریخ ایالات متحده خواند.
رهبران پاکستان در کاخ سفید
همزمان، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان و عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش این کشور، روز پنجشنبه در کاخ سفید با رئیسجمهور امریکا، دیدار کردند. در این دیدار در مورد روابط دوجانبه، امنیت منطقه و مبارزه با تروریسم گفتوگو شد.
جی دی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، نیز در این دیدار حضور داشتند.
شریف از ترامپ به خاطر «تایید علنی نقش پاکستان در مبارزه با تروریسم و تأکید بر لزوم افزایش بیشتر همکاری در زمینه امنیت و اطلاعات» قدردانی کرد.
نخستوزیر پاکستان ابراز امیدواری کرد که «تحت رهبری رئیسجمهور ترامپ، مشارکت پاکستان و امریکا به نفع متقابل هر دو کشور تقویت شود.»
این دیدار، اولین تعامل رسمی دوجانبه بین دو رهبر، شش سال پس از دیدار عمران خان، نخستوزیر سابق، با ترامپ در طول اولین دوره ریاست جمهوریاش در ۲۰۱۹ بود.
پایگاه بگرام
ترامپ در هفتههای اخیر بارها بر بازگشت امریکا به پایگاه بگرام تاکید کرده است. ماجرا زمانی آغاز شد که رئیسجمهور امریکا روز پنجشنبه، ۲۷ سنبله، در نشست خبری مشترک با کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در لندن اعلام کرد: «در تلاش هستیم پایگاه هوایی بگرام را پس بگیریم.» او گفت که «آنها [طالبان] چیزهایی از ما میخواهند. ما آن پایگاه را میخواهیم.»
رئيسجمهور پس از این اظهارات اعلام کرد که ایالات متحده در حال گفتوگو با طالبان درباره بازگشت به پایگاه بگرام است. ترامپ سپس به طالبان هشدار داد که اگر این پایگاه را به واشنگتن تحویل ندهد، «اتفاقات بدی خواهد افتاد.»
مخالفت طالبان و چهار کشور منطقه با ایجاد پایگاه امریکا
مقامهای طالبان اما مخالفت خود را با بازگشت امریکا به خاک افغانستان اعلام کردهاند. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در گفتوگو با رسانه العربیه تصریح کرد که پایگاه بگرام بخشی از خاک افغانستان است و متعلق به چین یا امریکا نیست. او افزود: «مردم ما حضور نیروهای خارجی را در بخشی از سرزمین خود نخواهند پذیرفت.»
وزیران خارجه روسیه، ایران، چین و پاکستان نیز روز پنجشنبه، در نشست چهارجانبه در نیویارک، با بازگشت امریکا به افغانستان و ایجاد پایگاه نظامی در این کشور مخالفت کردند. آنان در بیانیهای مشترک تاکید کردند که ایجاد پایگاههای نظامی در افغانستان یا اطراف آن به سود کشورهای منطقه نیست.
