با شکست قطعنامه چین و روسیه در شورای امنیت، مکانیزم ماشه فعال شد و تحریمهای سازمان ملل علیه ایران از بامداد یکشنبه، ۶ میزان، به وقت تهران اجرا میشود. تحریمها شامل ممنوعیت تسلیحات، محدودیت اورانیوم، انسداد داراییها و محدودیت سفر مقامات جمهوری اسلامی است.
نماینده بریتانیا در سازمان ملل روز جمعه اعلام کرد که با شکست قطعنامه پیشنهادی روسیه و چین در شورای امنیت برای بهتعویق انداختن تحریمها، تحریمهای سازمان ملل علیه ایران قرار است اجرا شود.
تهران پیشتر هشدار داده بود که در صورت فعال شدن میکانیزم ماشه، غرب مسئول پیامدهای آن خواهد بود.
تصمیم قدرتهای غربی برای بازگرداندن تحریمها احتمالا تنشها با تهران را افزایش خواهد داد.
تلاش روسیه و چین برای تعویق بازگشت تحریمها در شورای امنیت با شکست مواجه شد و از میان ۱۵ عضو شورا، تنها چهار کشور از پیشنویس آنها حمایت کردند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران به خبرنگاران و تحلیلگران گفت تهران قصد خروج از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای را بهعنوان واکنش به احیای تحریمها ندارد. او افزود: «ایران هرگز به دنبال سلاح هستهای نخواهد بود و کاملا آماده شفافسازی درباره اورانیوم غنیشده خود است.»
فعالسازی میکانیرم ماشه علیه جمهوری اسلامی پس از آن انجام شد که بریتانیا، فرانسه و آلمان، با متهم کردن تهران به نقض توافق ۲۰۱۵، روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه را آغاز کردند. ایران اتهام تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را رد میکند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در شورای امنیت گفت: «امریکا به دیپلوماسی خیانت کرد، اما این اروپا بود که آن را دفن نمود.» او مکانیزم ماشه را «از نظر حقوقی بیاعتبار، از نظر سیاسی بیملاحطه و از نظر اجرایی ناقص» دانست.
نماینده امریکا در شورا اعلام کرد که از آنجا که ایران به نگرانیهای سه کشور اروپایی پاسخ نداده، بازگشت تحریمها اجتنابناپذیر بود، اما دروازه دیپلوماسی همچنان باز است. فرانسه نیز تاکید کرد بازگشت تحریمها به معنای پایان دیپلوماسی نیست.
تحریمهای سازمان ملل از روز شنبه فورا اجرا میشوند و تحریمهای اتحادیه اروپا هفته آینده بازخواهد گشت.
تحریمهای سازمان ملل علیه ایران
فعالسازی مکانیزم ماشه، تحریمهایی که پیشتر در شش قطعنامه شورای امنیت بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ علیه ایران اعمال شده بودند، دوباره برقرار خواهند شد. این تحریمها شامل موارد زیر هستند:
۱- تحریم تسلیحاتی،
۲- ممنوعیت غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری آن،
۳- ممنوعیت پرتاب و انجام فعالیتهای مرتبط با موشکهای بالستیک قادر به حمل کلاهک هستهای، همچنین ممنوعیت انتقال فناوری و ارائه کمک فنی در این حوزه،
۴- مسدودسازی داراییها و ممنوعیت سفر برای شماری از افراد و نهادهای ایرانی،
۵- اجازه به کشورهای عضو سازمان ملل برای بازرسی محمولههای شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و خطوط کشتیرانی ایران به منظور جلوگیری از انتقال کالاهای ممنوعه.
روز جمعه، قطعنامه پیشنهادی روسیه و چین برای به تعویق انداختن بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی در شورای امنیت سازمان ملل متحد رای نیاورد و به این ترتیب، این تحریمها بار دیگر به اجرا گذاشته خواهند شد.
بر اساس این تصمیم، تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه تهران شنبه ساعت ۸ شب به وقت شرق امریکا دوباره اعمال خواهند شد.
تحریمهای متوقفشده سازمان ملل کدامها هستند
فعالسازی مکانیزم ماشه، تحریمهایی که پیشتر در شش قطعنامه شورای امنیت بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ علیه ایران اعمال شده بودند، دوباره برقرار خواهند شد. این تحریمها شامل موارد زیر هستند:
۱- تحریم تسلیحاتی،
۲- ممنوعیت غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری آن،
۳- ممنوعیت پرتاب و انجام فعالیتهای مرتبط با موشکهای بالستیک قادر به حمل کلاهک هستهای، همچنین ممنوعیت انتقال فناوری و ارائه کمک فنی در این حوزه،
۴- مسدودسازی داراییها و ممنوعیت سفر برای شماری از افراد و نهادهای ایرانی،
۵- اجازه به کشورهای عضو سازمان ملل برای بازرسی محمولههای شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و خطوط کشتیرانی ایران به منظور جلوگیری از انتقال کالاهای ممنوعه.
به باور آنها، با توجه به پیشبینیناپذیر بودن دونالد ترمپ، رئیسجمهور ایالات متحده، پاکستان نباید روابط خود را با متحدان منطقهای خود به خطر اندازد.
دونالد ترمپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز جمعه در کاخ سفید میزبان شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، بود. دفتر نخستوزیری پاکستان اعلام کرد که در این دیدار درباره مسایل امنیتی، مبارزه با تروریسم و سرمایهگذاری گفتوگو شده است.
این نخستین دیدار دوجانبه و اختصاصی یک نخستوزیر پاکستانی با رئیسجمهور امریکا در شش سال گذشته است؛ آخرین دیدار از این دست میان عمران خان و دونالد ترمپ در سال ۲۰۱۹ انجام شده بود. همچنین، این سومین سفر رئیس ستاد ارتش پاکستان به ایالات متحده در سال جاری است. در دوره جو بایدن، رئیسجمهور پیشین ایالات متحده، روابط میان واشنگتن و اسلامآباد به پایینترین سطح خود رسیده بود.
نخستوزیر پاکستان، دونالد ترمپ را «شجاع» خواند و گفت که او شایسته دریافت جایزه صلح نوبل است. در مقابل، دونالد ترمپ نیز نخستوزیر پاکستان را «رهبری بزرگ» توصیف کرد.
سفیران پیشین پاکستان از بهبود چشمگیر روابط دو کشور استقبال کردهاند، اما هشدار میدهند که ماهیت پرنوسان این روابط در گذشته، که شاهد فراز و نشیبهای بسیاری بوده، احتیاط را ضروری میسازد.
چرخش قابلتوجه در روابط
ملیحه لودهی، که پیشتر نماینده دایم پاکستان در سازمان ملل متحد و سفیر این کشور در ایالات متحده بود، بهبود مستمر روابط میان ایالات متحده و پاکستان را «چرخشی قابلتوجه» توصیف کرد. او گفت که روابط میان دو کشور پس از خروج امریکا از افغانستان به پایینترین سطح خود رسیده بود. او اظهار داشت: «این دیدار شتاب بیشتری به بازسازی روابط پاکستان و ایالات متحده بخشیده است.»
وی افزود که دعوت از یک نخستوزیر پاکستانی به کاخ سفید پس از شش سال، نشاندهنده «بهرسمیتشناختن مجدد اهمیت ژئوپلیتیک پاکستان در منطقه و خاورمیانه در بستر تحولات پویای بینالمللی» است.
خانم لودهی تاکید کرد: «ارزیابی اهمیت این دیدار در کاخ سفید نیازمند آگاهی از جزئیات گفتوگوها و حوزههایی است که دو کشور برای همکاری توافق کردهاند.» او با اشاره به تاریخچه روابط دو کشور افزود: «ماهیت پرنوسان روابط در گذشته، که شاهد فراز و نشیبهای بسیار بوده، احتیاط را ایجاب میکند.»
لحظهای استراتژیک جدید
سردار مسعود خان، سفیر پیشین پاکستان در ایالات متحده، سازمان ملل و چین، این دیدار در کاخ سفید را «لحظهای استراتژیک جدید» در روابط اسلامآباد و واشنگتن توصیف کرد. او در بیانیهای اظهار داشت که گرچه ظاهر این دیدار امیدوارکننده است، محتوای اصلی آن در چارچوبهای نوین همکاری در زمینه صلح، امنیت و تحول اقتصادی نهفته است.
وی افزود: «وحدت میان پاکستان و عربستان سعودی نقش کلیدی در متقاعد کردن رئیسجمهور ترمپ و تیم او برای جلوگیری از تشدید تنش در غزه و حرکت به سوی راهحلی پایدار برای فلسطین داشته است. نقشه راه ارائهشده توسط استیون ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده، گواهی بر بهرسمیتشناختهشدن دیپلوماسی ماست.»
مسعود خان خاطرنشان کرد که این دیدار فرصتهای اقتصادی مهمی از جمله کاهش تعرفهها بر صادرات پاکستان و توافقهایی در زمینه مواد معدنی حیاتی، انرژی تجدیدپذیر، ارز دیجیتال و اکتشاف نفت به همراه داشته است. او همچنین از احیای همکاری اطلاعاتی میان دو کشور استقبال کرد و به همکاریهای گذشته پاکستان با نهادهای امریکایی در مبارزه با هراسافگنی اشاره کرد.
وی گفت: «تمرکز مجدد بر تهدیدات ناشی از افغانستان، داعش و تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) خواهد بود، در حالی که شبکههای گسترده هراسافگنانه هند در منطقه نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت.»
رابطهای معاملهگرانه
با این حال، روزنامه دان چاپ پاکستان در سرمقاله خود پرسید: آیا این چرخش نشاندهنده بازتعریفی در روابط ایالات متحده و پاکستان است یا صرفا رویکردی موقت و خوشبینانه؟ این روزنامه نوشت که از نظر تاریخی، روابط دو کشور همواره معاملهگرانه بوده است. ایالات متحده در مقاطع کلیدی مانند جنگ سرد، جهاد افغانستان و جنگ علیه هراسافگنی در افغانستان از پاکستان حمایت کرده و تسلیحات و کمکهای مالی در اختیارش قرار داده، اما پس از دستیابی به اهداف ژئوپولیتیک خود، بیتفاوتی پیشه کرده یا حتی رویکردی خصمانه اتخاذ کرده است.
سرمقاله این روزنامه دوره جو بایدن را نمونه روشنی از بیتفاوتی ایالات متحده نسبت به پاکستان خواند. دان افزود که دونالد ترمپ، رئیسجمهور کنونی ایالات متحده، به تغییر مواضع ناگهانی شهرت دارد و از اینرو، تدوین سیاستهای آینده بر اساس چند دیدار، خردمندانه نیست.
این روزنامه با اشاره به اولویتهای سیاست خارجی پاکستان در روابط با چین، ایران و فلسطین تاکید کرد که این اولویتها بهطور قابلتوجهی با همکاری استراتژیک با ایالات متحده تفاوت دارند. سرمقالهنویس پرسید: آیا پاکستان میتواند روابط خود با ایالات متحده را متعادل سازد و در عین حال مواضع اصولی خود را در این مسائل، بهویژه روابطش با چین، حفظ کند؟
دان در پاسخ نوشت: «درس تاریخ این است که هرچند باید به دنبال روابط بهتر با ایالات متحده بود، پاکستان باید برای تغییرات ناگهانی در سیاست امریکا آماده باشد.»
