دیدگاه: تجربه‌پذیری از زلزله‌های ویرانگر

تروت از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶، در مدت چهار سال هدایت «ببرهای آبی» را بر عهده داشت و در این مدت نقش مهمی در پیشرفت کریکت افغانستان ایفا کرد. اداره کریکت کشور در صفحه‌های رسمی خود با انتشار پستی، از این مربی خداحافظی کرده است.

به گفته کریکت‌بورد افغانستان، در دوران حضور جاناتان تروت، تیم ملی به دستاوردهای بزرگی دست یافت؛ از جمله پیروزی‌های تاریخی در برابر تیم‌های بزرگ جهان در رقابت‌های جام جهانی، درخشش در سلسله‌ بازی‌های دوجانبه و ارتقای جایگاه کریکت افغانستان در سطح بین‌المللی.

کریکت‌بورد این تغییر را بخشی از برنامه پیشرفت و تحول دانسته و در اعلامیه رسمی خود نوشته است، هیچ تیم بین‌المللی برای همیشه زیر نظر یک مربی باقی نمی‌ماند. این تغییر برای افغانستان آغاز فصل تازه‌ای است، در حالی که کریکت‌بورد کشور در مسیر اهداف درازمدت توسعه خود گام برمی‌دارد.

میرویس اشرف، رئیس عمومی کریکت‌بورد افغانستان، نیز از تلاش‌ها و زحمات تروت قدردانی کرده و گفته است، او نقش ارزنده‌ای در رشد و پیشرفت کریکت افغانستان داشته و ما از همکاری صادقانه‌اش سپاسگزاریم.

از سوی دیگر، خود جاناتان تروت نیز در پیام خداحافظی‌اش گفته است، همکاری با تیم ملی افغانستان برای من مایه افتخار بود. عشق، شجاعت و تلاش بی‌پایان بازیکنان افغانستان برای پیروزی واقعاً ستودنی است.

هنوز جانشین او مشخص نشده است، اما کریکت‌بورد افغانستان اعلام کرده که نام سرمربی جدید پس از پایان جام جهانی بیست‌آوره اعلام خواهد شد.

در عین حال، اداره کریکت افغانستان همچنان از پایان همکاری با آندریو پوتیک، مربی توپ‌زنی تیم ملی، خبر داده است. قرارداد او در ماه دسمبر ۲۰۲۵ به پایان می‌رسد. پوتیک از جنوری ۲۰۲۴ کار خود را با تیم ملی افغانستان آغاز کرده بود.

با اوج گرفتن کارزار انتخاباتی زهران ممدانی، نگاه رسانه‌ها به سوی این حضور بی‌کلام جلب شده است. راما نه در تجمعات انتخاباتی سخنرانی می‌کند، نه در برنامه‌های تلویزیونی کنار همسرش ظاهر می‌شود و نه گفت‌وگوهای مفصل با مجله‌ها و روزنامه‌ها انجام می‌دهد.

صفحه اینستاگرام او نیز از زندگی مشترک‌ شان جز یک اشاره گذرا حکایتی نمی‌کند؛ تنها در روز انتخابات مقدماتی، راما با انتشار چند عکس دو نفره نوشت: «از این بیشتر نمی‌توانستم به کسی افتخار کنم» و همان یک بار پیروزی همسرش را به این طریق جشن گرفت. اما پشت این سکوت ظاهری، هنرمند فعالی اجتماعی نهفته است.

به نوشته مجله تایم، دواجی که یک تصویرگر و انیماتور است، طی سال‌ها مجموعه‌آثاری عمیقاً شخصی و در عین حال سیاسی خلق کرده که ریشه در روایت‌های مهاجرت و آوارگی دارد. اکنون که ممدانی در آستانه رقم زدن فصلی نو در سیاست نیویارک است، نقش راما نیز اهمیتی تاریخی یافته است؛ اگر همسرش پیروز شود، او نخستین عضو نسل‌ زد خواهد بود که به عنوان بانوی اول شهر نیویارک قدم به «عمارت گریسی» می‌گذارد.

زندگی و مسیر هنری

به گزارش سی‌ان‌ان، راما دواجی در سال ۱۹۹۷ در هیوستون تگزاس در خانواده‌ای سوری‌تبار به دنیا آمد و کودکی خود را تا ۹ سالگی در امریکا گذراند. سپس به همراه خانواده به دبی نقل‌مکان کرد و سال‌های نوجوانی خود را در آنجا سپری کرد.

شور و شوق برای هنر، او را به تحصیل در این عرصه کشاند؛ مدتی در دانشگاه ویرجینیا کامن‌ولث دانشجوی هنر بود و سپس به پردیس ریچموند همین دانشگاه منتقل شد و سرانجام مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته تصویرسازی از دانشگاه هنرهای تجسمی نیویارک دریافت کرد.

دواجی به سرعت در دنیای هنر برای خود جایگاهی یافت و آثارش در رسانه‌ها و محافل هنری بین‌المللی ارائه شد. بخش عمده‌ای از کارهای دواجی بر فرهنگ خاورمیانه با تاکید بر «عدالت اجتماعی» و حقوق زنان متمرکز است. او در مصاحبه‌ با مجله یانگ، هنر خود را بازتاب تجربه‌های زیسته و دغدغه‌هایش توصیف کرده و گفته است که آثار را «برای افرادی خلق می‌کنم که به چیزهایی که من اهمیت می‌دهم اهمیت می‌دهند».

براساس این مصاحبه، در سال‌های اخیر، وقایع دردناک جهان اسلام و عرب الهام‌بخش بسیاری از آثار او بوده است. از ثبت مصائب مردم غزه در خلال جنگ ۲۰۲۳ گرفته تا تصویرگری حمایت‌گرانه از قربانیان جنگ داخلی سودان؛ دواجی با قلمش «صدای بی‌صدایان شده است».

به نوشته مجله تایم، طیف موضوعی آثار او گسترده است: از به تصویر کشیدن لحظه‌های ساده‌ای چون کتاب‌خواندن و موسیقی نواختن زنان، تا طرح‌های گویایی درباره خیزش زنان علیه استبداد و روایت رنج‌های سرزمین‌هایی چون یمن و فلسطین. زبان تصویری منحصر‌به‌فرد او که اغلب در قالب طرح‌های سیاه‌ و سفید ظاهر می‌شود، قصه‌هایی را بازگو می‌کند که کمتر شنیده شده‌اند و بدین‌سان پلی می‌زند میان دل‌های دورافتاده و نگاه جهان.

از تجلیل عشق در مترو تا کارزار انتخاباتی شهرداری

آشنایی راما با زهران ممدانی، سیاست‌مدار ۳۳ ساله مسلمان شیعه اهل کویینز نیویارک که خود را دموکرات سوسیالیست می‌نامد، به شکلی مدرن رقم خورد. به گزارش سی‌ان‌ان، زهران و راما سال ۲۰۲۱ در یک اپلیکیشن همسریابی (Hinge) با هم آشنا شدند. ممدانی که در آن زمان تازه به مجلس ایالتی نیویارک راه یافته بود، در اولین قرار حضوری، راما را به یک کافه یمنی در بروکلین دعوت کرد و سپس در پارکی به گپ‌وگفت پرداختند.

در قرار دوم، او معشوقش را به گردش در محله آستوریای کوینز، حوزه انتخابیه خود، برد تا از نزدیک با دنیای کاری‌اش آشنا شود. چند سال بعد در اکتبر ۲۰۲۴ نامزدی خود را جشن گرفتند و تنها چند روز پس از اعلام این خبر، ممدانی رسماً کارزار انتخاباتی خود برای شهرداری نیویارک را آغاز کرد. این زوج مراسم نکاح خصوصی‌شان را در دبی برگزار کردند و سرانجام در فبروری ۲۰۲۵ طی یک مراسم مدنی ساده در دفتر شهرداری نیویارک پیمان زناشویی بستند.

به نوشته مجله تایم، زهران و راما به‌جای برپایی جشنی پرزرق‌وبرق، سادگی و صمیمیت را برگزیدند: راما با لباس سپید عروسی و دسته‌گل در دست، بدون همراهان مرسوم، دست در دست زهران سوار مترو شد تا به دفتر ثبت ازدواج در منهتن بروند و در کمال فروتنی سوگند ازدواج یاد کنند. آن روز یک دوست عکاس صمیمی، تنها همراه‌شان بود که لحظه‌های ناب شادی‌شان را ثبت کرد.

ورود به رقابت شهرداری، زندگی خصوصی‌شان را زیر نورافکن برد و راما در معرض توجه عمومی قرار گرفت. روزنامه نیویارک‌پست تیتر جنجالی زد: «رقیب سوسیالیست شهرداری نیویارک مخفیانه در مراسمی مجلل در دبی ازدواج کرد». در پاسخ، ممدانی عکس‌های مراسم ساده عقدشان در تالار شهر را منتشر کرد و نوشت: «راما فقط همسر من نیست؛ او یک هنرمند شگفت‌انگیز است که شایسته است با هویت مستقل خودش شناخته شود».

به گزارش سی‌ان‌ان، در مدت نزدیک به یک سال کمپین شهرداری، راما یکی از اصلی‌ترین پشتیبانان ممدانی بوده؛ خستگی‌ها را با لبخندی از یاد او می‌برد و ایده‌های خلاقانه‌اش را برای پیشبرد اهداف کمپین به کار می‌گیرد.

گرچه راما تعمداً از کانون توجه دوری می‌کند، اما در لحظات سرنوشت‌ساز کنار همسرش حاضر بوده است. او زهران را هنگام رای‌دادن در انتخابات مقدماتی همراهی کرد؛ همان روزی که بسیاری هنوز شانس پیروزی او بر رقیبی چون اندرو کومو، فرماندار سابق، را اندک می‌دانستند. شب اعلام نتایج، وقتی ممدانی بر صحنه پیروزی دست همسرش را بوسید و از او قدردانی کرد، راما در سکوتی افتخارآمیز کنارش ایستاده بود.

در ادامه رقابت، هر جا حضور او نیاز بود بی‌هیاهو حاضر شد. از پشت صحنه برنامه تلویزیونی «دیلی شو» که ممدانی به عنوان میهمان در آن شرکت کرد تا گردهمایی عظیم حامیان در استادیوم فارست‌هیلز کوینز (با بیش از ده‌ هزار تماشاگر و حضور چهره‌هایی چون الکساندریا کورتز و برنی سندرز)؛ راما بی آنکه در مرکز توجه باشد در گوشه‌ای از قاب حضور داشت. به گفته خبرنگار سی‌ان‌ان، راما تمایلی به جنجال رسانه‌ای ندارد و طی تمام مدت کارزار از گفت‌وگو با خبرنگاران پرهیز کرده است: این گزیر آگاهانه برای «در پس‌زمینه ماندن» شیوه‌ای است که راما برگزیده تا به جای شعار دادن، با عمل و هنر خود اثر بگذارد.

قدرت سکوت

به طور سنتی انتظار می‌رود همسران سیاستمداران در نقش همراهانی فعال ظاهر شوند: در مراسم رسمی حضور یابند، از برنامه‌های همسرشان حمایت کنند و نظرات بحث‌برانگیز خود را کمتر علنی سازند. راما دواجی اما این کلیشه‌ها را کنار زده است. او به جای تکرار حرف‌های دیگران، پیام خود را در سکوت و از طریق هنر می‌زند. طرح‌های سیاه‌وسفید او که زنان خاورمیانه، گرسنگی جانکاه در غزه و پرچم فلسطین را به تصویر می‌کشند، بی‌پرده بیانگر باورهای او هستند.

سی‌ان‌ان در گزارشی که درباره زندگی راما دواجی منتشر کرده، نوشته است که صدای هنری راما در امتداد مواضع سیاسی همسرش نیز قرار می‌گیرد و هم‌آوا با انتقادهای صریح ممدانی از جنگ غزه و سیاست‌های حکومت اسرائیل پیش می‌رود. به گفته کارشناسان، فعالیت‌های هنری و اجتماعی راما عملاً مکمل و تقویت‌کننده جنبش سیاسی همسرش شده است، نه مانعی بر سر راه آن.

خود راما نیز معتقد است که نباید در برابر بی‌عدالتی خاموش ماند. او در مصاحبه‌ای گفت هنر را وقف بازتاب دردها و دغدغه‌هایی می‌کند که برایش مهم هستند و تاکید کرد: «در زمانی که بسیاری از ترس، به حاشیه رانده شده و خاموش شده‌اند، تنها کاری که از دست من برمی‌آید این است که با صدای خودم درباره آنچه در امریکا، فلسطین و سوریه می‌گذرد تا حد توان فریاد بزنم.»

بسیاری‌ها می‌گویند، سکوت راما دواجی سکوت ضعف یا بی‌تفاوتی نیست، بلکه انتخابی است آگاهانه که از باور عمیق او به قدرت عمل و هنر سرچشمه می‌گیرد. او نشان داده است که حتی در خاموشی نیز می‌توان طنین صدایی رساتر از هر شعار را ایجاد کرد. راما با همین حضور آرام و بی‌ادعا، به یکی از چهره‌های پشت‌صحنه تاثیرگذار در کمپین ممدانی بدل شده است؛ حضوری که به اندازه بلندترین شعارهای سیاسی پیام و نیرو در خود دارد.

به گفته یکی از کاربران رسانه‌های اجتماعی، «نگاه‌ها و لبخندهای پرمعنای او، بی‌آنکه کلمه‌ای بر زبان آورد، سخن می‌گوید؛ سکوتی که به زبان هنر ترجمه شده و طنین آن تا دوردست‌ها شنیده می‌شود.»

ملل متحد روز دوشنبه اعلام کرد که ارزیابی اولیه این سازمان نشان می‌دهد که خوشبختانه میزان تخریب زمین‌لرزه یکشنبه شب در شمال افغانستان، به وسعت ویرانی گسترده زلزله ولایت کنر در ماه سنبله نیست.

سازمان ملل گفت که به کمک حکومت سوئیس، از طریق هوا مناطق زلزله‌زده را بررسی کرده است و «نشانه‌های ویرانی گسترده یا آوارگی جمعی مردم» در مناطق پرجمعیت را به دست نیاورده است.

ریچارد ترنچرد، سرپرست هماهنگ‌کننده امور بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان، گفته است: «از مناطق اصلی و روستاهای آسیب‌دیده پرواز کردیم و خوشبختانه تخریب در مقایسه با زلزله ولایت کنر بسیار کمتر است.»

سازمان ملل گفته است که هیچ نشانه‌ای از جابه‌جایی گسترده مردم وجود ندارد، اما آسیب به مراکز صحی و کمبود کارکنان زن از چالش‌های اصلی در روند امدادرسانی است.

همزمان سخنگوی دبیرکل سازمان ملل گفته است که این نهاد و سازمان های همکار آن از نزدیک وضعیت در مناطق زلزله‌زده را زیر نظر دارند و با اداره‌ طالبان برای ارزیابی خسارات و هماهنگی در رساندن کمک‌های فوری همکاری می‌کنند.

این سازمان همچنان گفته است که حتی پیش از این زلزله، مردم در مناطق شمالی افغانستان با خشکسالی، فقر مزمن و کمبود خدمات اساسی روبه‌رو بودند؛ وضعیتی که به گفته این نهاد، پس از بازگشت بیش از دو میلیون نفر به کشور در سال جاری، وخیم‌تر شده است.

سخنگوی دبیرکل تاکید کرده است که جامعه جهانی باید به افغانستان کمک کند. به گفته او، از بودجه ۲.۴ میلیارد دالری سازمان ملل برای رسیدگی به نیازهای بشری در افغانستان، تاکنون تنها حدود یک‌سوم آن تامین شده و بیش از ۱.۵ میلیارد دالر کسری باقی مانده است.

افغانستان در کمربند زلزله‌خیز قرار دارد و به گفته دفتر اسکان بشر سازمان ملل، مقاوم‌سازی خانه‌ها با استفاده از مصالح و شیوه‌های بومی، یکی از راه‌های اصلی برای کاهش تلفات در زمین‌لرزه‌های آینده است.

حسین ابراهیم طه، دبیرکل سازمان همکاری اسلامی، روز دوشنبه از کشور های عضو این سازمان و نهادهای امدادی خواست تا به آسیب‌دیدگان زلزله شمال افغانستان، کمک‌های فوری ارائه کنند.

او ضمن ابراز همبستگی با افغانستان، خواستار آن شد که کشورها کمک‌های خود را در هماهنگی با مقام‌های طالبان و سازمان‌های امدادرسان در مناطق زلزله‌زده، توزیع کنند.

تا اکنون هند و ایران آمادگی خود را برای ارسال کمک‌های فوری به افغانستان اعلام کرده‌اند. کشورهای زیادی به علت تحت تحریم بودن اداره طالبان و انزوای آن از ارائه کمک‌های فوری و ارسال تیم‌های نجات به مناطق زلزله‌زده خودداری کرده‌اند.

آقای چودری در یک کنفرانس خبری به توافق دوحه میان طالبان و امریکا اشاره کرد و گفت که طالبان در آنجا وعده داده بود که «لویه‌جرگه برگزار و حکومت منتخب تشکیل دهد»، اما این وعده عملی نشده است.

نمایندگان طالبان در جریان مذاکرات قطر به هیئت امریکایی قول داده بودند که پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، «مذاکرات بین الافغانی» را با جریان‌های سیاسی افغان آغاز کنند. اما، طالبان پس از سقوط حکومت اشرف دولت را کاملا در انحصار خود درآورده است.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان گفت که پس از سقوط حکومت اشرف غنی، مذاکرات بین الافغانی منتفی است. او بارها گفته است که رژیم طالبان از مشروعیت ملی و دینی برخوردار است.

طالبان انتخابات را قبول ندارند و فرماندهان طالبان رهبر این گروه را انتخاب کرده اند. همچنین، طالبان یک گردهمایی بزرگی از علمای دینی حامی خود را برگزار کرد تا با هبت‌الله، رهبر کنونی این گروه، بیعت کنند و به حاکمیتش مشروعیت بدهند.

پاکستان از طالبان افغان در جنگ علیه حکومت‌های کرزی و غنی که از مسیر انتخابات رئیس جمهور شده بودند، حمایت می‌کرد. اسلام آباد از روابط نزدیک کابل و دهلی ابزار نگرانی می‌کرد و بارها مدعی شده بود که هندوستان از نمایندگی‌های قنسولی‌اش در افغانستان برای حمایت از شورشیان جدایی‌طلب بلوچ حمایت می کند؛ اتهامی که کابل و دهلی رد می‌کردند.

پاسخ قاطع در صورت شکست مذاکرات

شریف چودری گفت که اسلام‌آباد خواهان راه‌حل سیاسی برای تنش موجود با اداره طالبان برسر فعالیت شبه نظامیان پاکستانی در خاک افغانستان است و ترجیح می‌دهد مشکلات از طریق گفت‌وگو حل شود، اما در صورت شکست مذاکرات، «گزینه‌های دیگری را نیز در نظر خواهد گرفت.»

سخنگوی نیروهای مسلح پاکستان در نشست خبری خود در راولپندی گفت که «شروط تعیین‌شده از سوی افغانستان اهمیتی ندارد و آن‌چه برای پاکستان اهمیت دارد، پایان دادن به تروریسم است.»

او مشخص نکرد که طالبان چه شرط‌هایی را مطرح کرده است. اما، پیش از مقام‌های طالبان گفته بودند که پاکستان باید با تی‌تی‌پی مذاکره کند. سخنگوی ارتش به طور قاطع گفت‌وگو با طالبان پاکستانی را رد کرد.

همچنین، در جریان گفت‌وگوهای دوحه و استانبول، طالبان چند شرط را برای بهبود روابط با پاکستان مطرح کرده بود؛ از جمله توقف حملات هوایی بر خاک افغانستان، خودداری از افزایش پاسگاه‌های نظامی در امتداد مرز دو کشور، آزادی شماری از شهروندان افغان در پاکستان و بازگشایی کامل گذرگاه‌های مرزی برای رفت‌وآمد و تجارت.

چوردی گفت که نیروهای امنیتی پاکستان در حال اجرای عملیات علیه گروه‌های شبه‌نظامی از جمله تحریک طالبان پاکستان و ارتش آزادی‌بخش بلوچستان‌اند و تاکنون بیش از یک‌هزار و شش‌صد جنگجو کشته شده‌اند.

سخنگوی ارتش پاکستان گفت که «ضامن امنیت پاکستان ارتش است، نه افغانستان» و افزود که اسلام‌آباد هرگز از روی‌کارآمدن طالبان در افغانستان استقبال نکرده است.

به گفته‌ او، طالبان افغان در گفت‌وگوهای اخیر به‌ خوبی دریافته اند که باید جلو فعالیت گروه‌های شبه نظامی را بگیرند و پاکستان به هرگونه حمله از خاک افغانستان به‌شدت پاسخ خواهد داد.

چودری همچنین گفت که قاچاقچیان مواد مخدر در افغانستان در سیاست داخلی آن کشور مداخله دارند و بخش زیادی از عواید ناشی از کشت و قاچاق مواد مخدر صرف پشتیبانی مالی از گروه‌های تندرو می‌شود.

طالبان و حکومت پاکستان پس از درگیری‌های مرزی ماه میزان، در دو دور نشست در دوحه و استانبول درباره تثبیت آتش‌بس و جلوگیری از حملات در مرزهای یکدیگر گفت‌وگو کرده‌اند. در دور نخست، دو طرف در ۲۸ میزان در دوحه بر برقراری فوری آتش‌بس توافق کردند و پنج روز بعد در استانبول، مذاکرات بر سر ایجاد سازوکار نظارت بر اجرای توافق از سر گرفته شد.