طالبان در نشست منطقه‌ای تهران درباره افغانستان شرکت نمی‌کند

ندامحمد ندیم روز جمعه در سخنرانی در یک مدرسه جهادی در پکتیا، جوانان را به اطاعت از هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان فراخواند. ندیم از چهره‌های نزدیک و مورد اعتماد هبت‌الله آخندزاده در کابل است. اظهارات او در حالی مطرح شد که در همین روز سراج‌الدین حقانی در خوست بار دیگر لب به انتقاد از برخورد تحقیر‌آمیز طالبان گشود.

انتقاد حقانی از حکومت ترس و ارعاب

سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله طالبان، در ولایت خوست از «حکومت ترس و ارعاب» انتقاد کرد. حقانی از شیوه برخورد طالبان با مردم انتقاد کرد و گفت ما که خود در گذشته از طرف «امپراتوران دنیا» محکوم شده بودیم، اکنون «تحمل و برداشت نداریم» و «مردم را محکوم و ذلیل می‌سازیم.»

حقانی به طالبان توصیه کرد که باید با مردم رفتاری داشته باشند که عداوت‌ها و دشمنی‌ها از بین برود.

رادیو تلویزیون ملی افغانستان یک فایل صوتی از سخنرانی ندامحمد ندیم را منتشر کرده که در آن از نیروهای طالبان می‌خواهد با هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان مخالفت نکنند و از جان خود امیری دیگر نسازند.

آقای ندیم از جوانان طالبان خواست مطابق دستورهای هبت‌الله عمل کنند و گفت اگر به آنان دستور داده شود به «سنگر»، «حوزه» یا «قول‌اردو» بروند، باید از این دستورات پیروی کنند.

او بدون نام بردن از فرد یا گروه خاصی تأکید کرد که هیچ‌کس نباید خود را «امیر» بداند و به‌طور خودسرانه اقدام کند. به گفته او، در «نظام اسلامی» تنها یک امیر وجود دارد و همه باید از او اطاعت کنند.

او در پایان از اعضای طالبان خواست «برای دفاع از نظام، با سر و مال آماده باشند».

هواداران سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله طالبان، در پیشوند نام او از لقب «خلیفه» کار می‌گیرند؛ اعضای طالبان در متون رسمی رهبر خود هبت‌الله آخندزاده را «امیرالمومنین» می‌خوانند و به اطاعت مطلق شهروندان افغانستان از او تاکید می‌کنند.

در متون اسلامی، خلیفه به معنای «جانشین» پیامبر اسلام در اداره امور سیاسی و اجتماعی مسلمانان است و بیشتر بر مدیریت حکومت و جامعه تأکید دارد، در حالی که امیرالمؤمنین به معنی «رهبر و فرمانده مؤمنان» است و بر اقتدار دینی و رهبری مستقیم مسلمانان دلالت می‌کند. خلیفه معمولاً خود را جانشین پیامبر می‌دانست، اما امیرالمؤمنین عنوانی بود که نشان می‌داد فرد هم اختیار سیاسی دارد و هم نقش رهبری دینی را برای جامعه مسلمانان ایفا می‌کند.

سابقه تنش لفظی حقانی و ندیم

تنش لفظی بین سراج‌الدین حقانی و ندامحمد ندیم بی‌پیشینه نیست.

در ماه قوس ۱۴۰۳ این دو وزیر کابینه طالبان در مراسم فراغت طلاب مذهبی در مدرسه‌ای در غرب کابل وارد تنش لفظی مستقیم علیه همدیگر شدند.

در پشت تریبون این مراسم ندا محمد ندیم هنگام سخنرانی با حرف‌های رکیک به منتقدان طالبان تاخت و آنها را «دشمنان خدا، دشمنان نظام اسلامی، غلامان کفار، مرتد و کافر» خواند و به گفته او این «ملاها و علمای کرام است که می‌تواند با این افراد مقابله کند.»

زمانی که نوبت به سخنرانی سراج‌الدین حقانی رسید او گفت «برای ما مناسب نیست که در برابر مردم از کلمات تند استفاده کنیم، آنان را فاسد بخوانیم و طردشان کنیم. بلکه بر عکس، به عنوان یک نظام اسلامی مسئولیت داریم که مفسدان را به مسیر اصلاح دعوت کنیم. اما اگر خدای نکرده مردم به سوی فساد و کفر نزدیک شوند، دلیل اصلی آن تنگ‌نظری و ضعف ما خواهد بود».

حقانی در همین مراسم به صورت غیرمستقیم از «تنگ‌نظری و ضعف» در رهبری طالبان انتقاد کرد.

کمیته بین‌المللی نجات روز جمعه ۲۱ قوس نوشت حکومت امریکا در روزهای اخیر قرار ملاقات رسمی ده‌ها نفر از موکلان این سازمان برای مصاحبه شهروندی، دریافت گرین‌کارت و ادای سوگند شهروندی را بدون هیچ توضیحی لغو کرده است.

به گزارش کمیته نجات، این پناهجویان شهروندان کشورهای افغانستان، بوروندی، کلمبیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، السالوادور، اریتریا، ایران، میانمار، سودان، اوکراین و ونزوئلا هستند.

در گزارش آمده است مقام‌های مهاجرتی ایالات متحده در حال بررسی مجدد احکام طولانی‌مدت پناهندگی، تعلیق رسیدگی به پرونده‌های مهاجرتی و ارزیابی ساکنان قانونی این کشور اند.

کمیته نجات این اقدامات را تهدیدی دانسته که زندگی‌ها را ویران می‌کند و جوامع را از هم می‌پاشد.

در بیانیه آمده است مقام‌های مهاجرتی تعهدات امریکا مبنی بر محافظت از افرادی که با فرار از آزار و اذیت در سرزمین‌های مبدا به این کشور پناه آورده‌اند را به شدت تضعیف کرده است.

هانس ون دیورد، معاون کمیته بین‌المللی نجات گفت: «بسیاری از مراجعین و موکلان ما به شدت نگران‌اند. برخی از آنان قبل از ورود به ایالات متحده، سال‌ها در اردوگاه‌های پناهندگان منتظر مانده بودند. آنها مراحل مهاجرتی را طی کرده زندگی جدیدی ساخته‌اند.» او افزود که این مهاجران اکنون به بخشی از جوامع محلی در امریکا تبدیل شده‌اند، اما سیاست‌های جدید و بررسی‌های مجدد زندگی و آینده آنها را با خطرات جدی مواجه کرده‌است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا پس از حمله به دو سرباز گارد ملی ایالات متحده، تمامی روندهای مهاجرتی را متوقف کرد. اداره مهاجرت امریکا از بررسی‌های مجدد پرونده‌های مهاجرتی شهروندان شماری از کشورها خبر داد.

امریکا اخیرا اعلام کرد که پرونده‌های حدود هزار و ۸۰۰ مهاجر افغان را که پس از تسلط طالبان بر افغانستان به این کشور مهاجرت کرده‌اند، مرتبط به جرایم تروریستی شناسایی کرده و قرار است از ایالات متحده اخراج کند.

طبق خبرنامه، در هنگام شلاق این زن و مرد مسئولان قضایی و محلی طالبان و ساکنان ننگرهار حضور داشتند.

جزئیاتی درباره هویت افرادی که مجازات شده‌اند و روند دادرسی آنها منتشر نشده است.

طالبان تقریبا هر روزه شماری از افراد را به اتهامات مختلف بازداشت و در ملاء عام شلاق می‌زند.

طالبان اجرای مجازات‌های بدنی و اعدام در برابر دیدگان مردم را «تطبیق شریعت» می‌نامد.

از چهار سال به این‌سو صدها نفر در ملأعام شلاق خورده‌اند و دست‌کم یازده نفر نیز اعدام شده‌اند.

آخرین اعدام پنج روز پیش در ورزشگاه شهر خوست انجام شد؛ جایی که طالبان ادعا کرد حدود ۸۰ هزار نفر برای تماشای اجرای اعدام حضور داشته‌اند.

او روز جمعه ۲۱ قوس در اجلاس بین‌المللی 'صلح و اعتماد' در عشق‌آباد پایتخت ترکمنستان گفت رسیدگی به مسائل پیچیده بشردوستانه و بازسازی افغانستان ضروری است.

قاسم‌ جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان ماه میزان امسال اعلام کرد که با حمایت دبیرکل سازمان ملل متحد و کشورهای شریک، یک مرکز منطقه‌ای برای اهداف توسعه پایدار در آسیای میانه و افغانستان در آلماتی افتتاح شده است.

قاسم جومارت توکایف گفته بود «قزاقستان همچنان متعهد به حمایت از مردم افغانستان از طریق کمک‌های بشردوستانه، پروژه‌های آموزشی، توسعه تجارت و ابتکارات امنیت غذایی است.»

او در بخشی از سخنرانی‌اش در عشق‌آباد هم تاکید کرد:« برای تضمین امنیت منطقه‌، ما ادامه ارائه کمک به افغانستان، از جمله با تحکیم تلاش‌های بین‌المللی برای رسیدگی به مسائل پیچیده بشردوستانه و بازسازی آن کشور را ضروری می‌دانیم.»

به گزارش واشنگتن پست، تصاویر ماهواره‌ای از پایگاه بگرام از سوی شرکت‌های «پلنت لبز» و «وانتور» گرفته شده است.

ویلـیام گودهیند، پژوهشگر پروژه «زمین مورد مناقشه» که تحولات نظامی را از طریق تصاویر ماهواره‌ای بررسی می‌کند، گفته است: «در تصاویر دیده می‌شود که طالبان پس از خروج امریکا هواپیماهای واقعی در اختیار ندارد و این طرح‌های نقاشی‌شده ظاهراً به عنوان ماکت از بالا دیده می‌شوند.»

براساس تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، شمار هواپیماها و سامانه‌های نظامی با ارزش واقعی بسیار محدود است و بخشی از آنچه دیده می‌شود یا از کار افتاده یا صرفا نمایشی است.

واشنگتن پست گفته بررسی ده‌ها تصویر ماهواره‌ای که بین سال ۲۰۲۱ تا پاییز ۲۰۲۵ ثبت شده، نشان داده که طالبان پس از خروج نیروهای امریکایی، تلاش‌هایی برای حفظ، جابه‌جایی و بازیابی تجهیزات نظامی به‌جا مانده انجام داده، اما شمار هواپیماها و سامانه‌های نظامی عملیاتی بسیار محدود بوده است.

واشنگتن پست نوشته است، بگرام، که زمانی پررفت‌وآمدترین پایگاه نظامی در افغانستان بود، اکنون تنها نشانه‌هایی از فعالیت محدود نظامی را نشان می‌دهد.

به گفته یک پژوهشگر ارشد، بخش بزرگی از تجهیزاتی که طالبان به ارث برده، کارایی عملی ندارد.

در گزارش آمده است که با وجود این، میدان هوایی کابل همچنان فعال‌ترین مرکز هوایی طالبان به‌شمار می‌رود.

تصاویر ماهواره‌ای وجود چندین نوع هواپیمای نظامی و ترانسپورتی، از جمله هواپیماهای سبک تهاجمی و چرخبال‌ها را در این میدان تایید می‌کند. طالبان همچنین در سال‌های اخیر چندین برج دیده‌بانی جدید در بخش شرقی میدان هوایی کابل ساخته است؛ منطقه‌ای که در جریان خروج نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱ هدف حمله مرگبار داعش قرار گرفت.

در مقابل، فعالیت در پایگاه قندهار به‌شدت کاهش یافته است. داده‌های مربوط به روشنایی شبانه نشان می‌دهد این پایگاه که زمانی یکی از منابع اصلی نور در جنوب افغانستان بود، اکنون تا حد زیادی خاموش شده است. به گفته تحلیلگران، تمرکز تجهیزات هوایی در کابل می‌تواند هم ناشی از محدودیت منابع انسانی و تخنیکی طالبان باشد و هم بازتابی از توازن قدرت درونی این گروه.

گزارش تاکید می‌کند که طالبان با وجود تبلیغات گسترده، در عمل استفاده بسیار محدودی از بیشتر پایگاه‌های امریکایی سابق دارد و خود مقام‌های طالبان به نبود کاربری اقتصادی آن‌ها اذعان کرده‌اند.

برای نخستین‌بار سخنگوی وزارت صنعت و تجارت طالبان به واشنگتن پست گفته که تبدیل پایگاه‌های نظامی به مراکز اقتصادی لغو شده، چون تخریب و بازسازی آن پرهزینه و به زیان بخش نظامی است.

بر اساس این گزارش، در بخش‌های شرقی و جنوب‌غربی پایگاه، کانتینرهای فلزی که پیش‌تر به‌عنوان دفتر و محل اقامت استفاده می‌شد، جابه‌جا شده‌اند تا دیوارهای تازه‌ای برای پوشاندن دید بیرونی ایجاد شود.

واشنگتن پست به نقل از تحلیلگران می‌گوید که این نشانه‌ها حاکی از تلاش طالبان برای محافظت از پایگاه است، در حالی‌که در چهار سال گذشته تحرک چشمگیری در آن دیده نشده است.

پیش‌تر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، خواستار بازگرداندن کنترول بگرام به امریکا شده بود، اما طالبان با این درخواست مخالفت کرد.

این گزارش گفته است که طالبان در پایگاه‌هایی مانند قندهار و میدان هوایی کابل مشغول جمع‌آوری، انتقال و قطعه‌قطعه‌کردن وسایط زرهی و هواپیماها برای استفاده از پرزه‌ها است.

گزارش به‌صراحت به نگرانی مقام‌ها و تحلیلگران پاکستانی اشاره می‌کند که طالبان ممکن است بخشی از توان هوایی را دوباره فعال کند، هرچند به گفته واشنگتن پست، این توان برای جنگ با یک کشور هسته‌ای کافی نیست.

یک مقام ارشد پاکستانی گفته طالبان برای ترمیم برخی هواپیماها از پرزه‌های بازار سیاه استفاده می‌کند، چون خلبان و تخنیکر متخصص ندارد.

این گزارش همچنین یادآوری می‌کند که نیروهای امریکایی بیش از هفت میلیارد دالر تجهیزات نظامی در افغانستان بر جا گذاشتند. بخشی از این سلاح‌ها بعدا در کشورهای همسایه، از جمله پاکستان، مشاهده شده است.