منابع در وزارت داخله طالبان میگویند که سراجالدین حقانی، وزیر داخله این گروه، دستور داده شماری از نیروهایی که پیشتر در نتیجه اجرای فرمان رهبر طالبان به «احتیاط فعال» منتقل شده بودند، دوباره فعال شوند. منابع گفتهاند که کمبود نیرو باعث شده طالبان در تصمیم خود تجدید نظر کند.
بر اساس مکتوبی که نسخهای از آن به افغانستان اینترنشنال رسیده، این دستور با استناد به دستور شفاهی ملا هبتالله رهبر طالبان، صادر شده و در آن تاکید شده است که در صورت نیاز، این نیروها میتوانند دوباره به وظیفه گماشته شوند.
در این مکتوب آمده است که برای استخدام این افراد، داشتن فورم کمیسیون تصفیه امنیتی الزامی نیست. سراجالدین حقانی در عین حال تصریح کرده است که استخدام دوباره این نیروها تنها در صورتی امکانپذیر است که اداره مربوطه با کمبود بست روبهرو باشد و به افراد مسلکی و با تجربه نیاز داشته باشد.
در این سند، شرایطی برای بازگماری نیروهای منتقلشده به احتیاط فعال تعیین شده است. بر اساس این شرایط، فرد باید دارای تحصیلات دینی، عصری یا مسلکی باشد، استخدام او نباید با احکام و طرزالعملهای نافذه طالبان در تضاد قرار گیرد و معرفی او باید بر اساس تشخیص نیاز و پیشنهاد مسئول مربوط انجام شود.
همچنان تاکید شده است که فرد مورد نظر نباید مطابق قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان «صبحالوجهه» باشد.
در مکتوب توضیحی درباره مفهوم «صبحالوجهه» داده نشده، اما این اصطلاح در قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان به حضور یا ظاهر شدن فرد در محضر عام اشاره دارد؛ قانونی که بهویژه برای زنان محدودیتهای سختگیرانهای در زمینه حضور عمومی و پوشش وضع کرده است.
تاکید شده، نیروهایی که قرار است دوباره استخدام شوند، نباید در فاصله زمانی انتقال به احتیاط فعال تا بازگماری، مرتکب جرم شده باشند.
مسئولیت اجرای این دستور به معینیت اداری وزارت امور داخله طالبان سپرده شده و ریاست عمومی تفتیش این وزارت موظف شده است بر روند تطبیق آن نظارت کند.
منابع وزارت داخله طالبان گفتهاند که این وزارت پس از کنار گذاشتن شماری از نیروهای مسلکی، با کمبود جدی کارمندان متخصص روبهرو شده و همین مساله مقامهای طالبان را واداشته است تا در تصمیمهای پیشین خود بازنگری کنند.
افغانستان اینترنشنال پیشتر در ۲۴ حمل سال جاری گزارش داده بود که ملا هبتالله، رهبر طالبان، ۲۰ درصد کارکنان وزارتهای داخله، دفاع و ریاست استخبارات این گروه را از تشکیل رسمی حذف و به احتیاط فعال منتقل کرده است. این گزارش بر اساس اسناد داخلی این نهادها تهیه شده بود.
بر اساس گزارش رسانههای محلی پاکستان این گردهمایی روز یکشنبه، ۱۴ جدی در حالی برگزار شد که در آن نمایندگان احزاب سیاسی، تاجران، اتحادیههای کارگری، مأموران ترخیص کالا، رانندگان ترانسپورت، دکانداران و بزرگان قبایل حضور داشتند.
معترضان گفتند بستهماندن تورخم هزاران خانواده را در دو سوی مرز با بیکاری و دشواریهای شدید معیشتی روبهرو کرده است.
سخنرانان این تجمع تورخم را یکی از مهمترین گذرگاههای تجاری منطقه خواندند و تاکید کردند که اقتصاد مناطق قبایلی و بخش بزرگی از تجارت محلی به بازبودن این مرز وابسته است. آنان هشدار دادند ادامه این وضعیت، فشار اقتصادی را بر مردم عادی افزایش داده و زندگی روزمره آنان را فلج کرده است.
در جریان این گردهمایی، شماری از چهرههای محلی اعلام کردند که مردم مناطق قبایلی خواهان روابط مسالمتآمیز و مبتنی بر احترام متقابل با افغانستان هستند و حل مشکلات مرزی باید از مسیر گفتوگوی جدی و مشارکت بزرگان قبایل دنبال شود.
برخی از سخنرانان همچنین هشدار دادند در صورتی که گذرگاه تورخم بهزودی بازگشایی نشود، دامنه اعتراضها گسترش خواهد یافت و تجمعهای اعتراضی در مناطق دیگر، از جمله پیشاور، ادامه پیدا خواهد کرد.
صبح امروز نیز بازرگانان پاکستان و افغانستان بر سر تشکیل کمیتهای برای بررسی بازگشایی گذرگاههای تجاری میان دو کشور به توافق رسیدند. این توافق در جریان یک نشست آنلاین میان مسئولان بخش خصوصی دو طرف حاصل شد.
در این نشست توافق شد یک کمیته مشترک ۱۲ نفری با حضور شش نماینده از هر طرف تشکیل شود. قرار است نخستین نشست این کمیته روز ۶ جنوری در گذرگاه مرزی تورخم برگزار شود. نشستی که در آن، امکان بازگشایی گذرگاههای تجاری و راههای کاهش موانع موجود بررسی خواهد شد.
پس از افزایش تنشهای مرزی میان طالبان و پاکستان در ماه میزان سال جاری، گذرگاههای مرزی میان این دو کشور بسته شد.
پیش از این نیز شماری از باشندگان مناطق مرزی به ویژه در خاک پاکستان به بسته ماندم رز اعتراض کردند و گفتند که معیشت ساکنان دو سوی مرز به رفتوآمد و تجارت مرزی وابسته است.
اطلاعات رسیده از منابع محلی حاکی است رضا عظیمزاده، فارس (فارز) آقامحمدی، محمد مقدسی (بزونه)، مهدی امامیپور و لطیف کریمی معترضانی هستند که بعدازظهر شنبه ۱۳ جدی در پی تیراندازی نیروهای سپاه پاسداران جان خود را از دست دادند.
برخی منابع شمار جانباختگان را بیش از این اعلام کردهاند، اما ایراناینترنشنال تاکنون توانسته هویت پنج نفر از کشتهشدگان اعتراضات ملکشاهی را بهطور مستقل تایید کند.
بررسیها برای راستیآزمایی گزارشها درباره تعداد جانباختگان و زخمیها همچنان ادامه دارد.
منابع مطلع به ایراناینترنشنال گفتند کریمی از نیروهای بازنشسته سپاه پاسداران بود که بهعنوان معترض در تجمع حضور داشت و حین تلاش برای جلوگیری از تیراندازی به معترضان هدف گلوله قرار گرفت.
با این حال، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ضمن تایید خبر کشته شدن سه تن در جریان این اعتراضات، کریمی را «مامور حافظ امنیت» معرفی کرد و نوشت دو نفر دیگر در ملکشاهی کشته و شماری نیز مجروح شدند.
در سوی دیگر، سازمان حقوقبشری ههنگاو کشته شدن امامیپور، آقامحمدی، عظیمزاده و مقدسی را تایید کرد و نوشت آنها در جریان اعتراضات مردمی این شهر بهدست نیروهای حکومتی کشته شدند.
سازمان حقوق بشر ایران نیز گزارش داد پس از یورش نیروهای امنیتی به تجمعهای اعتراضی در ملکشاهی، دستکم چهار شهروند کشته و ۳۰ نفر زخمی شدند.
روژین تمریان، بازیکن تیم فوتبال زنان خاتون بم، هم اخباری از کشته و زخمی شدن شهروندان در جریان اعتراضات ملکشاهی منتشر کرد.
به گفته شاهدان، همزمان با سرکوب اعتراضات، دسترسی به اینترنت در منطقه مختل شده و روند انتقال مجروحان و خونرسانی به آنها با اختلال جدی مواجه بوده است.
منابع محلی همچنین از تجمع خانوادههای معترضان زخمیشده مقابل مراکز درمانی در ایلام خبر دادند.
در ویدیوهای رسیده، شهروندان مقابل مراکز درمانی با سردادن شعارهایی از جمله «میکشم، میکشم، آنکه برادرم کشت»، خشم خود را نسبت به اقدامات سرکوبگرانه جمهوری اسلامی ابراز کردند.
همزمان با اعتراضات ملکشاهی، گزارشها از ادامه اعتراضات و برخوردهای خشونتآمیز نیروهای امنیتی در شماری دیگر از شهرهای ایران حکایت دارد.
بر اساس اطلاعات اولیه و گزارشهای محلی که هنوز بهطور مستقل تایید نشدهاند، در شهرهایی از جمله مرودشت، نیریز و هفشجان نیز شهروندانی در جریان اعتراضات هدف تیراندازی نیروهای حکومتی قرار گرفتند و گزارشهایی از کشته یا زخمی شدن شماری از معترضان منتشر شده است.
ایراناینترنشنال از آغاز اعتراضات سراسری در هفتم دی تا صبح یکشنبه ۱۴ جدی، توانسته هویت دستکم ۱۶ نفر از معترضان کشتهشده را در شهرهای مختلف کشور بهطور مستقل تایید کند.
علاوه بر ۵ کشته اعتراضات ملکشاهی، امیرحسام خدایاریفرد، داریوش انصاری بختیاروند، شایان اسدالهی، احمد جلیل، خداداد شیروانیمنفرد، سجاد والامنش زیلایی، احمدرضا امانی، احد ابراهیمپور عبدلی، امیرحسین بیاتی، علی عزیزی جعفرآبادی، حسین ربیعی افرادی هستند که هویت آنها تایید شده است.
همزمان، سازمان حقوق بشری ههنگاو گزارش داد که امیرمحمد کوهکن، مربی و داور فوتسال اهل شهرستان نیریز از توابع استان فارس روز شنبه، ۱۳ جدی، با تیراندازی مستقیم نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران کشته و پیکر او، ربوده شده است.
سایت حقوقبشری هرانا در تازهترین گزارش خود اعلام کرد مرگ دستکم ۱۶ نفر را در جریان اعتراضات هفتروزه «محرز» دانسته است.
هرانا افزود در میان جانباختگان، یک نفر از نیروهای انتظامی–امنیتی و سایر موارد مربوط به شهروندان معترض بوده است.
بهدلیل قطع یا اختلال در اینترنت و فضای امنیتی حاکم بر بسیاری از شهرها، بررسیهای ایراناینترنشنال برای تایید هویت و جزییات مربوط به کشته و زخمی شدن شماری از معترضان هنوز نهایی نشده و همچنان ادامه دارد.
بر اساس گزارشهای میدانی و ویدیوهای راستیآزماییشده، در طول هفت روز اعتراضات، نیروهای انتظامی–امنیتی جمهوری اسلامی بهطور گسترده از تیراندازی، گاز اشکآور، ابزارهای کنترول جمعیت و بازداشت خشونتآمیز استفاده کردهاند.
همچنین گزارشهایی از خودداری برخی مجروحان از مراجعه به مراکز درمانی بهدلیل ترس از بازداشت به ثبت رسیده است.
بررسیهای ایراناینترنشنال تا ۱۲ جدی نشان داد در شش روز از اعتراضات، دستکم ۴۴ شهروند معترض هدف گلولههای جنگی و ساچمهای نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی قرار گرفتند و زخمی شدند.
همزمان دهها تن دیگر در اثر ضربوجرح با باتون و حمله نیروهای امنیتی و لباس شخصی مصدوم شدند.
این دادهها نشان میدهد موج کنونی اعتراضات از نظر دامنه جغرافیایی، شدت برخوردهای امنیتی و میزان بازداشتها و تلفات، وارد مرحلهای گسترده و چندلایه شده است که پیامدهای آن همچنان در حال گسترش است.
