گام به گام تا قهرمانی آسیا؛ افغانستان هفت بر صفر مالیزیا را در هم کوبید

مایکل کوگلمن، پژوهشگر ارشد جنوب آسیا در شورای اتلانتیک و نویسنده شناخته‌شده امریکایی است.

او در مقاله‌ای که روز پنجشنبه در مجله فارین افیرز منتشر شد، نوشت درگیری در حال شکل‌گیری میان اداره طالبان و دولت پاکستان به مرحله‌ای رسیده که خطر انفجار آن به‌طور جدی افزایش یافته است.

پاکستان، طالبان را متهم می‌کند که به شبه‌نظامیان تحریک طالبان پاکستانی پناه داده و به آن‌ها اجازه می‌دهد از خاک افغانستان به پاکستان حمله کنند.

از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، حملات شبه‌نظامیان در پاکستان به‌شدت افزایش یافته و نیروهای امنیتی در مناطق مرزی بیشترین هدف این حملات بوده‌اند. آمارهای رسمی و غیررسمی نشان می‌دهد که سال ۲۰۲۵ مرگبارترین سال پاکستان در یک دهه گذشته بوده است.

این کارشناس امریکایی تاکید می‌کند که هیچ‌یک از دو طرف انگیزه‌ای برای کاهش تنش ندارند. طالبان به دلیل روابط نزدیک ایدئولوژیک با تحریک طالبان پاکستانی، از ایجاد شکاف داخلی در صفوف خود نگران است و همچنین به دلیل رانده شدن این گروه به سوی داعش خراسان، حاضر به مهار یا اخراج تی‌تی‌پی نیست.

کوگلمن می‌افزاید که سرپیچی از خواسته‌های پاکستان برای طالبان هزینه داخلی ندارد، بلکه به مشروعیت آن‌ها می‌افزاید؛ زیرا بخش بزرگی از افکار عمومی افغانستان نگاه منفی به پاکستان دارد و هرگونه حمله خارجی می‌تواند مردم را حول رژیم طالبان متحد کند.

به گفته او، ارتش پاکستان که بیشترین تلفات را در حملات تحریک طالبان پاکستانی متحمل شده، احساس خیانت از سوی طالبان دارد و تمایلی به مصالحه نشان نمی‌دهد.

به گفته کوگلمن، نزدیکی اخیر طالبان به هند بیش از هر عامل دیگری اسلام‌آباد را نگران کرده است. از جمله سفرهای مکرر مقام‌های ارشد طالبان به دهلی‌نو، بازگشایی کامل سفارت هند در کابل پس از چند سال، و گفت‌وگوها برای گسترش روابط تجاری میان دو طرف.

او به هشدار صریح عاصم منیر، فرمانده کل ارتش پاکستان و قدرتمندترین چهره این کشور، اشاره می‌کند که به طالبان گفته است باید میان روابط با پاکستان یا حمایت از تحریک طالبان پاکستانی یکی را انتخاب کنند.

این پژوهشگر امریکایی می‌نویسد تلاش‌های میانجی‌گرانه قطر، ترکیه و عربستان سعودی تاکنون تنها به آتش‌بس‌های موقت انجامیده و دستاورد چشمگیری نداشته است. به باور کوگلمن، چین می‌تواند گزینه مناسب‌تری برای میانجی‌گری باشد؛ زیرا هم منافع مستقیم در این بحران دارد، هم اهرم اقتصادی بر طالبان، و هم سابقه همکاری با هر دو طرف.

با این حال، او تاکید می‌کند که طالبان ممکن است به دلیل اتحاد نزدیک چین با پاکستان، این کشور را میانجی بی‌طرف نداند.

کوگلمن هشدار می‌دهد که پیامدهای احتمالی تشدید تنش میان افغانستان و پاکستان بسیار گسترده و خطرناک است.

به گفته او، چنین درگیری‌ای می‌تواند به بی‌ثباتی عمیق در هر دو کشور بینجامد، حملات تحریک طالبان پاکستانی در داخل خاک پاکستان را افزایش دهد، خطر حمله به منافع امریکا و شهروندان امریکایی در منطقه را بالا ببرد، ناامنی را در سراسر جنوب آسیا گسترش دهد و احتمال درگیری تازه‌ای میان هند و پاکستان را تقویت کند.

او افزود که این درگیری همچنین می‌تواند به سود گروه‌های افراطی مانند داعش خراسان تمام شود.

او در پایان هشدار می‌دهد که چنین جنگی می‌تواند خونین باشد، هزاران نفر را آواره کند، کل منطقه را بی‌ثبات سازد و تروریسم جهانی را تشدید کند. به گفته او، جهان نمی‌تواند نسبت به این خطر بی‌تفاوت بماند.

منابع به افغانستان اینترنشنال تایید کردند که این درگیری شامگاه روز پنجشنبه رخ داد و طولانی بود.

خبرگزاری خاور نوشت روز پنجشنبه نهم دلو، حدود ساعت ۷:۳۰ عصر به وقت محلی، نیروهای مرزی تاجیکستان در منطقه شمس‌الدین شوخین با پنج قاچاقچی افغان که به طور غیرقانونی از مرز عبور کرده بودند و از افغانستان وارد تاجیکستان شده بودند، درگیر شدند.

در جریان این درگیری سه قاچاقچی افغان کشته و دو نفر دیگر به سمت افغانستان فرار کرده‌اند.

کمیته امنیت ملی تاجیکستان اعلام کرد که از این قاچاقچیان چند اسلحه و چهار کیسه حاوی ۷۳ بسته حشیش و تریاک کشف و ضبط شده است.

مقامات تاجیکستان گفته‌اند که «تمام اقدامات لازم را برای تأمین امنیت مرزها انجام می‌دهند و بی‌رحمانه با متخلفان و قاچاقچیان مرزی مبارزه می‌کنند.»

گفته شده وضعیت در مرز تاجیکستان در حال حاضر تحت کنترول است و تحقیقات بیشتر درباره این درگیری همچنان ادامه دارد.

وزارت خارجه استرالیا جمعه، دهم دلو در بیانیه‌ای نوشت این تصمیم پس از مشورت دوجانبه، به‌دلیل «محدودیت‌های خارج از کنترول سفارت» و عدم امکان ادامه وضعیت فعلی گرفته شده است.

این وزارت تاکید کرده که طالبان را به‌عنوان «نمایندگان مشروع مردم افغانستان به رسمیت نمی‌شناسد.»

در بیانیه آمده است کانبرا و سفارت جمهوری اسلامی افغانستان در کنار مردم افغانستان می‌ایستند.

بیانیه مشترک تصریح کرده است که استرالیا و سفارت افغانستان «نقض نظام‌مند و مداوم» حقوق بشر توسط طالبان، به ویژه علیه زنان و دختران افغان را «به‌شدت محکوم» می‌کنند. استرالیا همچنین به تعهد خود نسبت به حقوق بشر و کرامت انسانی مردم افغانستان تاکید کرده است.

در بیانیه مشترک آمده است: «اگرچه این نتیجه مطلوب نبود، اما درباره یک انتقال منظم و آبرومندانه، بدون خدشه به موضع اصولی سفارت و دولت استرالیا در مورد وضعیت افغانستان، تفاهم حاصل شده است.»

سفارت جمهوری اسلامی افغانستان در استرالیا پس از به قدرت رسیدن طالبان در اسد ۱۴۰۰ تاکنون به ارائه خدمات به افغان‌های مقیم این کشور ادامه داده است.

دولت استرالیا از وحید ویسی، سفیر افغانستان در کانبرا و مسئولان این نمایندگی قدردانی کرده است.

سفارت افغانستان نیز از دولت استرالیا به‌دلیل اعمال فشار برای پاسخگو کردن طالبان در برابر «نقض فاحش حقوق بشر و بی‌توجهی به قوانین بین‌المللی»، حمایت‌های اصولی از مردم افغانستان و کمک‌های بشردوستانه به نیازمندان افغان سپاسگزاری کرده است.

دبیرکل سازمان ملل افزود که تعامل با طالبان گزینه‌ بدی است اما قطع کامل روابط با این گروه انتخابی بدتر است.

آنتونیو گوترش در پاسخ به سوال خبرنگار افغانستان اینترنشنال تاکید کرد که سیاست‌های طالبان مأیوس‌کننده است ولی «ما به این نتیجه رسیده‌ایم که قطع کامل تعامل، گزینه بدتری خواهد بود.»

آقای گوترش روز پنجشنبه نهم دلو، در یک نشست خبری در نیویارک گفت که تعامل با طالبان در برخی حوزه‌ها «تاثیرات مثبتی» داشته است. او به همکاری با طالبان برای کمک به بخش خصوصی اشاره کرد که به گفته وی، «این امکان را فراهم ساخته که زنان در چندین حوزه در افغانستان مشغول به کار باشند.»

با این حال، گوترش اذعان کرد که طالبان از سیاست ممنوعیت کار و آموزش زنان عقب‌نشینی نکرده است.

دبیرکل سازمان ملل به همکاران زن این سازمان اشاره کرد که حق رفتن به دفاتر خود را ندارند. اما ملل متحد اجازه یافته است که از کارمندان زن در فضای باز مانند ماموریت‌های ساحوی استفاده کند.

آقای گوترش گفت که جلوگیری از کار زنان در دفاتر سازمان ملل به دستور طالبان «به شدت ناامیدکننده و غیرقابل قبول» است.

سوزان فرگوسن، نماینده ویژه زنان سازمان ملل در افغانستان در ماه قوس در بیانیه‌ای گفت که سازمان ملل به کارمندان زن نیاز دارد، زیرا کمک‌ها به زنان افغان باید به وسیله امدادرسان‌های زن ارائه شود.

او گفت همکاران زن سازمان ملل به کار از خانه و با حضور در محل ادامه داده‌اند.

او افزود: «تنها از طریق حضور آن‌ها می‌توانیم با خیال راحت به زنان و دختران دسترسی پیدا کنیم و کمک‌های لازم را به کسانی که بیشترین نیاز را دارند، ارائه دهیم. کمک‌ها باید توسط زنان، به زنان، ارائه شود.»

هفته گذشته، رزماری دی‌کارلو در سفرش به کابل، در دیدار با مقام‌های طالبان درباره رفع ممنوعیت کار و آموزش زنان صحبت کرد، اما طالبان پاسخی مثبت به درخواست او ندادند.

اولویت‌های سازمان ملل

گوترش در کنفرانس خبری خود در نیویارک گفت که سازمان ملل چهار هدف را در افغانستان دنبال می‌کند.

او گفت: «نهادهای افغانستان باید به طور واقعی فراگیر باشند. به این معنا که از تمام گروه‌های قومی و بخش‌های جامعه افغانستان نمایندگی کنند.» گوترش تاکید کرد که «ما این موضوع را شرطی اساسی برای صلح پایدار در افغانستان می‌دانیم.»

دبیرکل سازمان ملل گفت که اداره طالبان باید به حقوق بشر احترام بگذارد.

او همچنین افزود که طالبان جلو استفاده سازمان‌های تروریستی از خاک افغانستان را بگیرد.

گوترش به حملات شبه‌نظامیان در پاکستان اشاره کرد که به گفته اسلام آباد از خاک افغانستان به این کشور وارد می‌شوند. او گفت: «ما به‌طور ویژه نسبت به آنچه در ارتباط با طالبان پاکستانی رخ داده و حمایتی که دریافت می‌کنند، عمیقاً نگران هستیم.»

طالبان بارها استفاده سازمان‌های تروریستی از خاک افغانستان را رد کرده است، ادعایی که گوترش آن را قانع کننده نمی‌داند.

دبیرکل سازمان ملل از مبارزه طالبان با کشت خشخاش به خوبی یاد کرد و گفت که این گروه «در این زمینه پیشرفت‌های معناداری داشته است.»

در بیانیه‌ این سازمان با اشاره به تلفات جانی و خسارات مالی ناشی از بارش برف و باران های اخیر در افغانستان آمده است که خانواده‌ها در این کشور در فصل زمستان با ناامنی شدید غذایی، فقر و پیامدهای کاهش کمک‌های بشردوستانه روبه‌رو هستند.

سازمان بشردوستانه پاملرنه می‌گوید بسیاری از بازگشت‌کنندگان از ایران و پاکستان در شرایط نامناسب و در اردوگاه‌های پرازدحام زندگی می‌کنند.

کریستینا یووانوفسکا، از مسئولان این سازمان در افغانستان گفت: «طوفان‌های برفی بر چالش‌های بزرگی که میلیون‌ها نفر در سراسر افغانستان با آن مواجه‌اند، افزوده است. جوامع هنوز از زلزله ویرانگر سال گذشته بهبود نیافته‌اند و اکنون زمستان سخت، رنج آن‌ها را دوچندان کرده است.»

او تاکید کرد که زنان و دختران بیشترین آسیب را از بلایای طبیعی متحمل می‌شوند. پاملرنه نوشت: «کمک فوری برای جلوگیری از تلفات بیشتر، حیاتی است.»

اخیرا اداره مبارزه با حوادث طبیعی طالبان اعلام کرد که شمار جان‌باختگان برف‌باری‌های اخیر در افغانستان به ۶۱ نفر و تعداد زخمیان به ۱۱۰ نفر رسیده است.

بر اساس این آمار، دست‌کم ۴۵۸ خانه در پی برف و باران در ولایت‌های مختلف تخریب شده‌اند.

• 

  آمار جان‌باختگان برف‌باری‌های افغانستان از '۶۰ نفر' فراتر رفت