مایکل کوگلمن، پژوهشگر امریکایی میگوید تنشهای مرزی میان افغانستان و پاکستان به نقطه انفجار رسیده و میتواند جنوب آسیا را بیثبات کند. او نوشت که نگرانکنندهترین کانون بحران در جنوب آسیا نه میان دو قدرت هستهای هند و پاکستان، بلکه در امتداد مرز افغانستان و پاکستان قرار دارد.
مایکل کوگلمن، پژوهشگر ارشد جنوب آسیا در شورای اتلانتیک و نویسنده شناختهشده امریکایی است.
او در مقالهای که روز پنجشنبه در مجله فارین افیرز منتشر شد، نوشت درگیری در حال شکلگیری میان اداره طالبان و دولت پاکستان به مرحلهای رسیده که خطر انفجار آن بهطور جدی افزایش یافته است.
پاکستان، طالبان را متهم میکند که به شبهنظامیان تحریک طالبان پاکستانی پناه داده و به آنها اجازه میدهد از خاک افغانستان به پاکستان حمله کنند.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، حملات شبهنظامیان در پاکستان بهشدت افزایش یافته و نیروهای امنیتی در مناطق مرزی بیشترین هدف این حملات بودهاند. آمارهای رسمی و غیررسمی نشان میدهد که سال ۲۰۲۵ مرگبارترین سال پاکستان در یک دهه گذشته بوده است.
این کارشناس امریکایی تاکید میکند که هیچیک از دو طرف انگیزهای برای کاهش تنش ندارند. طالبان به دلیل روابط نزدیک ایدئولوژیک با تحریک طالبان پاکستانی، از ایجاد شکاف داخلی در صفوف خود نگران است و همچنین به دلیل رانده شدن این گروه به سوی داعش خراسان، حاضر به مهار یا اخراج تیتیپی نیست.
کوگلمن میافزاید که سرپیچی از خواستههای پاکستان برای طالبان هزینه داخلی ندارد، بلکه به مشروعیت آنها میافزاید؛ زیرا بخش بزرگی از افکار عمومی افغانستان نگاه منفی به پاکستان دارد و هرگونه حمله خارجی میتواند مردم را حول رژیم طالبان متحد کند.
به گفته او، ارتش پاکستان که بیشترین تلفات را در حملات تحریک طالبان پاکستانی متحمل شده، احساس خیانت از سوی طالبان دارد و تمایلی به مصالحه نشان نمیدهد.
به گفته کوگلمن، نزدیکی اخیر طالبان به هند بیش از هر عامل دیگری اسلامآباد را نگران کرده است. از جمله سفرهای مکرر مقامهای ارشد طالبان به دهلینو، بازگشایی کامل سفارت هند در کابل پس از چند سال، و گفتوگوها برای گسترش روابط تجاری میان دو طرف.
او به هشدار صریح عاصم منیر، فرمانده کل ارتش پاکستان و قدرتمندترین چهره این کشور، اشاره میکند که به طالبان گفته است باید میان روابط با پاکستان یا حمایت از تحریک طالبان پاکستانی یکی را انتخاب کنند.
این پژوهشگر امریکایی مینویسد تلاشهای میانجیگرانه قطر، ترکیه و عربستان سعودی تاکنون تنها به آتشبسهای موقت انجامیده و دستاورد چشمگیری نداشته است. به باور کوگلمن، چین میتواند گزینه مناسبتری برای میانجیگری باشد؛ زیرا هم منافع مستقیم در این بحران دارد، هم اهرم اقتصادی بر طالبان، و هم سابقه همکاری با هر دو طرف.
با این حال، او تاکید میکند که طالبان ممکن است به دلیل اتحاد نزدیک چین با پاکستان، این کشور را میانجی بیطرف نداند.
کوگلمن هشدار میدهد که پیامدهای احتمالی تشدید تنش میان افغانستان و پاکستان بسیار گسترده و خطرناک است.
به گفته او، چنین درگیریای میتواند به بیثباتی عمیق در هر دو کشور بینجامد، حملات تحریک طالبان پاکستانی در داخل خاک پاکستان را افزایش دهد، خطر حمله به منافع امریکا و شهروندان امریکایی در منطقه را بالا ببرد، ناامنی را در سراسر جنوب آسیا گسترش دهد و احتمال درگیری تازهای میان هند و پاکستان را تقویت کند.
او افزود که این درگیری همچنین میتواند به سود گروههای افراطی مانند داعش خراسان تمام شود.
او در پایان هشدار میدهد که چنین جنگی میتواند خونین باشد، هزاران نفر را آواره کند، کل منطقه را بیثبات سازد و تروریسم جهانی را تشدید کند. به گفته او، جهان نمیتواند نسبت به این خطر بیتفاوت بماند.
در بیانیه این سازمان با اشاره به تلفات جانی و خسارات مالی ناشی از بارش برف و باران های اخیر در افغانستان آمده است که خانوادهها در این کشور در فصل زمستان با ناامنی شدید غذایی، فقر و پیامدهای کاهش کمکهای بشردوستانه روبهرو هستند.
سازمان بشردوستانه پاملرنه میگوید بسیاری از بازگشتکنندگان از ایران و پاکستان در شرایط نامناسب و در اردوگاههای پرازدحام زندگی میکنند.
کریستینا یووانوفسکا، از مسئولان این سازمان در افغانستان گفت: «طوفانهای برفی بر چالشهای بزرگی که میلیونها نفر در سراسر افغانستان با آن مواجهاند، افزوده است. جوامع هنوز از زلزله ویرانگر سال گذشته بهبود نیافتهاند و اکنون زمستان سخت، رنج آنها را دوچندان کرده است.»
او تاکید کرد که زنان و دختران بیشترین آسیب را از بلایای طبیعی متحمل میشوند. پاملرنه نوشت: «کمک فوری برای جلوگیری از تلفات بیشتر، حیاتی است.»
اخیرا اداره مبارزه با حوادث طبیعی طالبان اعلام کرد که شمار جانباختگان برفباریهای اخیر در افغانستان به ۶۱ نفر و تعداد زخمیان به ۱۱۰ نفر رسیده است.
بر اساس این آمار، دستکم ۴۵۸ خانه در پی برف و باران در ولایتهای مختلف تخریب شدهاند.
فهرست سلاحها، تجهیزات نظامی و فنی مورد نیاز نیروهای مرزبانی تاجیکستان در ماه اسد ۱۴۰۴ تنظیم شده بود.
طالقبیک ماسادکوف اکنون خبر داد که این فهرست در حال بررسی است و قراردادها هم در حال نهایی شدن هستند.
او گفت: «یکی از وظایف اساسی سازمان پیمان امنیت جمعی، اجرای برنامه هدفمند بین دولتی برای تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان است.»
این برنامه در نوامبر سال ۲۰۲۴ توسط رهبران کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی تصویب شده بود.
طالقبیک ماسادکوف به خبرنگاران گفت: «اکنون سازمان پیمان امنیت جمعی در حال کمک به اجرای مرحله اول این برنامه؛ شفافسازی و توافق بین کشورهای عضو در مورد فهرست سلاحها، تجهیزات نظامی و تجهیزات فنی امنیت مرزی است که باید به نیروهای مرزی تاجیکستان ارائه شود.»
تاجیکستان با ۱۳۴۴ کیلومتر، طولانیترین مرز با افغانستان را در بین کشورهای آسیای میانه دارد.
تاجیکستان از زمان روی کار آمدن دوباره طالبان، بارها هشدار داده شبهنظامیان گروههای تروریستی مختلف در مناطق شمالی افغانستان فعالیت میکنند.
تاجیکستان پیشتر تائید کرد که پنج نفر در حملات مرزی از افغانستان کشته شدهاند. به دنبال آن، امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان به نهادهای امنیتی این کشور دستور داد که راههای تقویت امنیت مرزی را بررسی کنند.
در ماه قوس امسال در یک هفته پنج شهروند چین در مرز افغانستان و تاجیکستان کشته و پنج نفر دیگر زخمی شدند.
طالقبک ماسادیکوف اعلام کرده که قرار است امسال نشست مشترکی بین سازمان پیمان امنیت جمعی، کشورهای مستقل مشترکالمنافع و سازمان همکاری شانگهای در مورد مسائل امنیتی آسیای میانه و افغانستان برگزار شود.
