در حالیکه حکومت ترامپ مایل است شرکتهای امریکایی در معادن پاکستان سرمایهگذاری کنند تا انحصار چین بر مواد معدنی کمیاب شکسته شود، ولی سلاحهای امریکایی به جا مانده از ارتش سابق افغانستان مشکلی برای این شرکتها و استراتژی ترامپ برای رقابت تجاری با چین است.
سیانان در گزارشی از پاکستان نوشت که شبهنظامیان ضد دولت پاکستان به سلاحهای امریکایی ارتش سابق افغانستان دسترسی پیدا کرده و وضعیت امنیتی را در مناطق سرشار از معادن در پاکستان خراب کردهاند.
سیانان روز سهشنبه ۱۴ دلو گزارش داد بخشی از معادن پاکستان به ارزش صدها میلیون دالر در مناطق هممرز با افغانستان قرار دارند، مناطقی که در دو دهه گذشته شاهد حملات شبهنظامیان اسلامگرا بوده است.
پس از خروج امریکا از افغانستان در سال ۲۰۲۱ و بر جا ماندن حجم زیادی از تسلیحات امریکایی، این حملات گستردهتر و مرگبارتر شدهاند.
شهباز شریف، نخستوزیر و عاصم منیر، رئیس قوای مسلح پاکستان، در نخستین دیدار مشترک خود با دونالد ترامپ در ۴ میزان، نمونههایی از مواد معدنی کمیاب پاکستان را با خود به کاخ سفید بردند و توانستند توجه رئیسجمهور امریکا را جلب کنند. ترامپ که تحت تاثیر قرار گرفته بود، ماه بعد عاصم منیر را «فیلد مارشال محبوبش» توصیف کرد.
سیانان نوشت که بنا به آمار، ارزش مالی مس، لیتیم، کبالت، طلا، آنتیموان و دیگر مواد معدنی کمیاب پاکستان بالغ بر هشت تریلیون دالر است. این منابع برای حکومت ترامپ که اشتهای بزرگ برای به دست آوردن مواد معدنی پرکاربرد در صنایع مهم دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است.
پاکستان برای این که بتواند سرمایهگذاری خارجی به ویژه از امریکا جذب کند، باید معضل شبهنظامیان طالب و بلوچ پاکستانی را حل کند. نباید فراموش کرد که پاکستان در رقابت با هند به روابط نزدیک سیاسی و نظامی با واشنگتن نیاز دارد.
سیانان میگوید که تیم تحقیقاتی آن به برخی از خطرناکترین مناطق پاکستان سفر کرده و در آنجا صدها قبضه سلاح، ماشیندار، تفنگهای دوربیندار، نارنجکاندازها و راکتاندازهای امریکایی را مشاهده کرده که از شورشیان در پاکستان به دست آمده است.
همچنین تجهیزات نظامی پیشرفتهای مانند وسایل ارتباطی، تجسسی و دوربینهای دید در شب در اختیار شبهنظامیان قرار دارد.
به گفته این شبکه، این تسلیحات پس از سقوط دولت افغانستان در سال ۲۰۲۱ به دست تحریک طالبان پاکستان و ارتش آزادیبخش بلوچستان افتادهاند. اکنون، توان عملیاتی این شبهنظامیان بهطور قابل توجهی افزایش یافته و آنها ناامنی را در مناطق مرزی و سرشار از مواد معدنی بیشتر کردهاند. این وضعیت، تلاشهای امریکا و پاکستان برای بهرهبرداری از این منابع را پیچیده ساخته است.
پیش از این اداره طالبان گزارشها درباره دسترسی شبهنظامیان پاکستان به سلاحهای ارتش افغانستان را رد کرده و گفته بود که بر این سلاحها کنترول کامل دارد.
با این حال، یک مقام ارشد امریکایی در سفر به پاکستان در ماه دسامبر سال گذشته اعلام کرد که بانک صادرات و واردات ایالات متحده، تامین مالی ۱.۲۵ میلیارد دالری برای پشتیبانی از استخراج مواد معدنی کمیاب و حیاتی در ایالت بلوچستان پاکستان را تصویب کرده است.
بر بنیاد این گزارش، جذابیت معادن مس بلوچستان به اندازهای است که واشنگتن بیش از یک میلیارد دالر برای آغاز استخراج در نظر گرفته است.
بیش از ۹۰ درصد عناصر معدنی کمیاب جهان که در تولید محصولاتی مانند آیفون و موترهای برقی استفاده میشوند، تحت کنترول چین قرار دارد. این انحصار به یکی از قویترین ابزارهای بیجینگ در جنگ تجاری با امریکا تبدیل شدهاست. حکومت ترامپ تلاش دارد که انحصار چین بر مواد معدنی کمیاب را بشکند.
کارشناسان میگویند با گسترش صنایع دیجیتالی و الکترونیک به ویژه هوش مصنوعی، تقاضا برای مس بهشدت افزایش خواهد یافت و انتظار میرود مصرف جهانی از ۳۰ میلیون تُن در سال جاری به ۵۰ میلیون تُن در سال ۲۰۵۰ برسد.
مقامهای پاکستانی میگویند دسترسی شورشیان به سلاحهای امریکایی تهدید امنیتی جدی برای استخراج پروژههای معدنی است. با اینحال، ارتش پاکستان تاکید دارد که امنیت مناطق معدنی را تضمین خواهد کرد.
احمد شریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان، به سیانان گفت: «ما این مسئله را حل میکنیم. چاره ای دیگر نداریم.»
با این که پاکستان در بیش از یک دهه گذشته بارها عملیات گسترده و خونین نظامی علیه شبهنظامیان تی تی پی و بلوچ راه انداخته است ولی حاصل آن گسترش حملات این گروهها بوده است.
