شرکت ملی راهآهن قزاقستان اعلام کرد که صادرات غلات این کشور به افغانستان در فاصله سپتامبر ۲۰۲۵ تا پایان ماه جنوری ۲۰۲۶ تقریبا دو برابر شده است. بر اساس این گزارش، حجم صادرات غلات قزاقستان به افغانستان در پنج ماه گذشته از ۲۱۶ هزار تن به ۴۱۶ هزار تن افزایش یافته است.
قزاقستان در این مدت ۵.۸ میلیون تن غله به کشورهای مختلف صادر کرده است که در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته، افزایشی حدود یک میلیون تن را نشان میدهد.
صادرات غلات این کشور به افغانستان در همین بازه زمانی ۱.۹ برابر افزایش یافته است. این در حالیست که روابط تجاری افغانستان و پاکستان در وضعیت تعلیق قرار دارد و طالبان بهدنبال یافتن راههای بدیل برای تجارت بوده است.
در حال حاضر، بخش عمده غلات مورد نیاز افغانستان از کشورهای آسیای مرکزی بهویژه قزاقستان تامین میشود. پس از بروز اختلال در مسیرهای تجاری و ترانزیتی با پاکستان، میزان واردات افغانستان از آسیای مرکزی بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است.
دیدهبان حقوق بشر در این گزارش وضعیت حقوق زنان و دختران، مجازاتهای بدنی، وضعیت افراد با هویتهای جنسی و جنسیتی، حملات به رسانهها و جامعه مدنی، وضعیت اقلیتها، بحران اقتصادی و انسانی و روند عدالت و پاسخگویی را بررسی کرده است.
وضعیت زنان و دختران
در گزارش این سازمان آمده است که طالبان در سال ۲۰۲۵ با حفظ ممنوعیت آموزش دختران، محدودیتهای بیشتری بر آزادی بیان زنان اعمال کرده است. طبق این گزارش امر به معروف طالبان حتی شنیده شدن صدای زنان در تلاوت قرآن در اماکن عمومی را نیز ممنوع کرده است.
این گزارش با اشاره به ممنوعیت آموزش کتابهای نوشتهشده توسط زنان در دانشگاهها در ماه سپتامبر افزوده که طالبان با وضع قوانین سختگیرانه درباره پوشش و رفتار، کمیتههایی را برای نظارت بر فضاهای عمومی تشکیل دادهاند.
مجازات بدنی و ناپدیدسازی افراد
دیدهبان حقوق بشر نوشته است که طالبان در سال گذشته دستکم چهار مرد را در نیمروز، بادغیس و فراه اعدام کرده است. این سازمان با استناد بر گزارش یوناما نوشته است که در این مدت ۴۱۴ نفر بهشمول ۸۳ زن پیش چشم مردم شلاق خوردهاند.
در این گزارش همچنین به ۳۱ مورد بازداشت و حبس خودسرانه و هشت ادعای شکنجه و بدرفتاری با مقامهای پیشین دولتی و اعضای سابق نیروهای امنیتی اشاره کرده است.
گرایش جنسی و هویت جنسیتی
به گفته دیدهبان حقوق بشر افراد الجیبیتی در افغانستان در سال ۲۰۲۵ با آزار سیستماتیک روبرو بودند و طالبان این افراد را هدف بازداشت و سواستفاده قرار دادهاند.
حملات به رسانهها، جامعه مدنی و اقلیتها
طبق این گزارش طالبان در سال ۲۰۲۵ به محدودسازی رسانهها ادامه داده و خبرنگاران و منتقدان را بهگونه خودسرانه بازداشت کرده است. این سازمان به ممنوعیت پخش برنامههای سیاسی و ممنوعیت گزارشدهی درباره نقض حقوق بشر اشاره کرده است.
به گفته دیدهبان حقوق بشر، فعالان، دانشگاهیان، نویسندگان و هنرمندان هدف طالبان بودند و در معرض خطر جدی بازداشت و بدرفتاری قرار دارند. در این گزارش همچنین به چندین مورد بازداشتهای خودسرانه اشاره شده است.
در گزارش آمده است که طالبان با استفاده از خشونت فیزیکی و تهدید به مرگ، حدود ۵۰ عضو جامعه اسماعیلی در بدخشان را وادار به تغییر مذهب به تسنن کردند و فشار بر جوامع هزارهها و دیگر اقلیتها همچنان ادامه داشته است.
بحران اقتصادی و انسانی
در این گزارش آمده که بحران اقتصادی و انسانی افغانستان در سال ۲۰۲۵ بهدنبال کاهش شدید کمکهای خارجی، محدودیتهای طالبان و اخراج اجباری گسترده مهاجران از ایران و پاکستان تشدید شد.
طبق این گزارش سال گذشته میلادی بیش از ۲۲ میلیون نفر با ناامنی غذایی مواجه شدند، بیش از ۴۰۰ مرکز درمانی بهدلیل کمبود بودجه تعطیل شد و میلیونها نفر دچار سوءتغذیه شدند و به کمکهای فوری بشردوستانه نیاز داشتند.
بازگشت مهاجران
در بخش مهاجران، این گزارش تاکید میکند که در سال ۲۰۲۵ بیش از دو میلیون افغان بهگونه اجباری از ایران و پاکستان اخراج شدند. به گفته دیدبان حقوق بشر بسیاری از اخراجشدگان پس از بازگشت با خطر بازداشت، شکنجه و بدرفتاری مواجه شدهاند.
این سازمان گفت توقف برنامههای اسکان مجدد در امریکا، بریتانیا، آلمان، کانادا و دیگر کشورها، هزاران پناهجوی افغان را در وضعیت بلاتکلیف و ناامنی رها کرده است.
حملات علیه غیرنظامیان
دیدهبان حقوق بشر به درگیریهای فرامرزی میان طالبان و نیروهای پاکستانی اشاره کرده و گفته است که این درگیریها و حملات هوایی پاکستان در سال گذشته موجب کشته و زخمیشدن غیرنظامیان از جمله کودکان در شرق افغانستان شده است.
طبق این گزارش، گروه داعش نیز مسئولیت چندین حمله مرگبار علیه غیرنظامیان را بر عهده گرفته که از یکی از آنها حمله انتحاری به یک بانک در ولایت قندوز بوده است.
عدالت و پاسخگویی در افغانستان
دیدهبان حقوق بشر همچنین گفته است که در سال ۲۰۲۵ شورای حقوق بشر سازمان ملل سازوکار مستقل بینالمللی پاسخگویی برای افغانستان را ایجاد کرد، دیوان کیفری بینالمللی برای رهبران ارشد طالبان به اتهام جنایت علیه بشریت حکم جلب صادر کرد.
طبق این گزارش ماموریت یوناما در سال گذشته تمدید شد، تحقیقات قضایی در کشورهایی مانند بریتانیا درباره جنایات نیروهای نظامی ادامه یافت و تلاشهای بینالمللی برای پیگیری تبعیض سیستماتیک علیه زنان افغانستان در نهادهای قضایی بینالمللی افزایش پیدا کرد.