نرخ دارو در کابل ۴۰ درصد افزایش یافته است
سه ماه پس از دستور طالبان برای قطع تجارت دارو با پاکستان، قیمت دارو در بازار کابل تا ۴۰ درصد افزایش یافته است. تجارت رسمی دارو متوقف شده و اکنون بسیاری از داروها از مسیرهای قاچاق وارد بازار میشوند.
سه ماه پس از دستور طالبان برای قطع تجارت دارو با پاکستان، قیمت دارو در بازار کابل تا ۴۰ درصد افزایش یافته است. تجارت رسمی دارو متوقف شده و اکنون بسیاری از داروها از مسیرهای قاچاق وارد بازار میشوند.
افغانستان اینترنشنال با مسئولان داروخانهها در کابل گفتوگو کرده و دریافته است که قیمت برخی شربتها و داروهای مهم به شدت بالا رفته است.
شربت Cosome-E، ترکیبی از داروهای ضد سرفه و تقویتکننده سیستم ایمنی که برای کاهش علائم سرماخوردگی و عفونتهای تنفسی کاربرد دارد، از ۲۷ افغانی به ۶۵ افغانی رسیده است.
Ventolin (Salbutamol+Guaiphenesin)، داروی برونکودیلاتور برای درمان آسم و مشکلات تنفسی، از ۳۳ افغانی به ۶۵ افغانی افزایش یافته و در بسیاری از داروخانهها کمیاب شده است. Trimetabol (۱۵۰ml)، شربتی که برای درمان عفونتها و تقویت عملکرد دستگاه ایمنی مصرف میشود، از ۵۳ افغانی به ۸۵ افغانی رسیده است. AGexi-Clav (۶۲۵mg)، آنتیبیوتیکی برای درمان عفونتهای باکتریایی متوسط تا شدید، از ۵۰ افغانی به ۷۵ افغانی افزایش یافته است.
مسئول یک داروخانه در کابل گفت: «بسیاری از داروها کمیاب شده و بیماران، خانوادهها و کادر درمان با مشکل مواجهاند.»
دارو فروش دیگری گفت که جای کانال دسترسی سریع و ارزان دارو به پاکستان را هیچ کشوری نتوانسته است پر کند.
در ماه عقرب، عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی طالبان، دستور داد بازرگانان و صنعتگران افغان مسیرهای جایگزین برای واردات دارو بیابند. او هشدار داد که بسته ماندن گذرگاههای پاکستان بازار و مردم عادی را دچار مشکل کرده است.
معاون اقتصادی طالبان از واردکنندگان دارو خواست ظرف سه ماه همه قراردادهای خود با پاکستان را تسویه کنند و مسیرهای دیگر را جایگزین کنند. از آن زمان تاکنون مقامات طالبان به کشورهای هند، ترکیه، ایران و آسیای میانه سفر کردهاند، اما هنوز راهی برای کاهش قیمت دارو پیدا نشده است.
به گفته منابع، همزمان هبتالله آخندزاده، رهبر کنونی طالبان و دیگر مقامهای این گروه در قندهار با بودجههای هنگفت به نامهای خود مدارس و مساجد ساختهاند.
منابع از قندهار به افغانستان اینترنشنال گفتهاند پروژههای تحت نام ملا عمر شامل «جامعه عمر فاروق»، بازسازی عیدگاه مرکزی، یک مدرسه و یک سرای میشود که سالهاست به حال خود رها شده و عملاً کار آنها متوقف مانده است.
بزرگترین پروژه در میان این طرحها، مجموعهای به نام «جامعه عمر فاروق» است. سنگ بنای این مجموعه توسط ملا محمد عمر، رهبر پیشین طالبان، گذاشته شد. این مرکز شامل مسجدی با ظرفیت ۱۴ هزار نمازگزار و مدرسه دینی میشود.
بازسازی عیدگاه مرکزی قندهار نیز که بخشی از این پروژهها بود، همچنان تکمیل نشده و عملا هیچ اقدامی در این زمینه صورت نگرفته است.
یک فرد نزدیک به ملا محمد عمر که در حال حاضر سمت رسمی ندارد، گفته است که چندینبار بودجه برای این پروژهها تصویب شده، اما با وجود آن، اجازه آغاز کار داده نشده است.
منابع میگویند تأخیر در این پروژهها تنها به دلیل مشکلات فنی یا اداری نیست، بلکه ناشی از بیتوجهی عمدی و اختلافات سیاسی در سطح رهبری طالبان است. در دوره حکومت پیشین نیز دو بار بودجه برای تکمیل پروژه «جامعه عمر فاروق» تصویب شد و تا حدی کار ساخت این پروژه پیش رفت اما در نهایت متوقف شد.
به گفته یک منبع، یکونیم سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، به درخواست ملا یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان و پسر ملا محمد عمر، بار دیگر ۵۰ میلیون افغانی برای تکمیل این پروژه تصویب شد؛ اما این بودجه نیز به مرحله اجرا نرسید و بخش عمده آن برای ساخت مدارس دینی دیگر هزینه شد.
این منبع افزوده است: «این پولها بعداً به مدارس جهادی منتقل شد، چون هیچ علاقه جدی به ساخت جامعه عمر وجود نداشت.»
منابع نزدیک به ملا یعقوب این موضوع را جدیتر میدانند و میگویند پس از بودجه نخست، ۵۰ میلیون افغانی دیگر نیز از سوی وزارت دفاع طالبان اختصاص یافت، اما کار این پروژهها آغاز نشد. به گفته آنها، این بودجه نیز با بهانههای مختلف از هدف اصلی منحرف و به ساخت مدارس دینی اختصاص داده شد.
به گفته منابع، این وضعیت با اختلافات عمیق میان ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، و ملا محمد یعقوب مرتبط است.
آنها میگویند ملا یعقوب اکنون به این نتیجه رسیده که ملا هبتالله قصدی برای تکمیل پروژههایی که به نام پدرش آغاز شدهاند، ندارد. به گفته یکی از این منابع: «روابط آنها بسیار سرد است، بهندرت یکدیگر را میبینند و این وضعیت بر این موضوع تأثیر گذاشته است.»
منابع محلی میگویند در حالی که پروژههای مرتبط با ملا محمد عمر متوقف مانده، رهبر کنونی طالبان و برخی دیگر از مقامهای ارشد این گروه در قندهار به نامهای خود مدارس، مساجد و دیگر تأسیسات ساختهاند.
به گفته این منابع، در منطقه کوماندو در حوزه دهم شهر قندهار، که زمین دولتی محسوب میشود و محل سکونت خانواده هبتالله اخندزاده نیز است، یک باغ بزرگ ایجاد شده و یک مدرسه و مسجد بزرگ توسط رهبر طالبان ساخته میشود که بخش عمده کارهای آن تکمیل شده است.
منابع میگویند این اقدام از یکسو پرسشهایی درباره استفاده از زمینهای دولتی ایجاد میکند و از سوی دیگر این احساس را تقویت میکند که چرا به این پروژهها اولویت داده نمیشود.
همزمان، ملا فاضل مظلوم، معاون وزارت دفاع طالبان، در حوزه هفتم شهر قندهار و در کنار قلعه تاریخی مندیگک در شهر کهنه، یک مدرسه دینی با هزینه بلند ساخته است.
بر اساس اطلاعات منابع، ملا برادر، معاون اقتصادی ریاستالوزرای طالبان، نیز در ولسوالی دامان قندهار میلیونها افغانی برای ساخت یک مدرسه هزینه کرده و این پروژه همچنان ادامه دارد.
همچنین، هزینه ساخت یک عیدگاه جدید در ولسوالی میوند، که توسط حاجی بشر نورزی، از همراهان پیشین ملا محمد عمر و از نزدیکان کنونی هبتالله، تأمین میشود، به حدود یک میلیون دالر میرسد.
نزدیکان ملا محمد عمر میگویند همه این اقدامات در حالی انجام میشود که پروژههای مرتبط با بنیانگذار طالبان متوقف مانده است. به گفته این منابع، بسیاری از نزدیکان ملا عمر در نظام کنونی طالبان یا هیچ سمت رسمی ندارند، یا به آنها سمتهایی پیشنهاد شده که به گفته خودشان «نمادین و بیاثر» است.
آقای درانی روز دوشنبه در یادداشتی در شبکه اکس نوشت که تروریسم در محیطهایی رشد میکند که تحمل و تسهیل شود و یا بهعنوان ابزار نیابتی بهکار گرفته شود.
این مقام سابق پاکستانی اظهارات اخیر آصفعلی زرداری، رئیسجمهور پاکستان، درباره نگرانیهای تروریسم از خاک افغانستان را «صریح و بیابهام» توصیف کرده است. زرداری پیشتر گفت که سیاستهای طالبان در افغانستان وضعیتی «مشابه یا حتا بدتر از دوره پیش از ۱۱ سپتامبر» ایجاد کرده است.
آقای زرداری روز یکشنبه با اشاره تلویحی به اداره طالبان و حکومت هند، گفت که برخی کشورهای همسایه با فراهمکردن زمینه فعالیت گروههای تروریستی علیه پاکستان، شریک جرم شدهاند و برخی دیگر نیز از آنها حمایت مالی، فنی و نظامی میکنند.
