آندری سردیکوف، رئیس ستاد مشترک سازمان پیمان امنیت جمعی هشدار داد گروههای افراطی و تروریستی بینالمللی متعددی در افغانستان فعالیت میکنند. او گفت حضور این گروهها در افغانستان، خطر نفوذ تروریسم به کشورهای مجاور را ایجاد میکند.
رئیس ستاد مشترک سازمان پیمان امنیت جمعی روز پنجشنبه در یک نشست خبری گفت فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان، بر ثبات و امنیت منطقه تأثیر منفی میگذارد.
آندری سردیکوف گفت این وضعیت تهدیدی جدی برای کشورهای آسیای میانه است.
همزمان سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت ملی روسیه، مرز تاجیکستان و افغانستان را «کانون اصلی چالشهای امنیتی» برای کشورهای سازمان پیمان امنیت جمعی خوانده است.
آقای شویگو با اظهار نگرانی از افزایش تهدیدها در مرزهای غربی و جنوبی این سازمان گفت: «مرزهای جنوبی، بهویژه در پیوند با افغانستان، همچنان کانون چالشهاست.» به گفته او، وضعیت در مرز تاجیکستان و افغانستان در صدر نگرانیهای امنیتی قرار دارد.
این اظهارات در حالی مطرح شده که سال گذشته میلادی '۱۷ درگیری مسلحانه' در مرز تاجیکستان و افغانستان رخ داد.
شبکه ۱۴ اسرائیل به نقل از منابع خود گزارش داد که جمهوری اسلامی و طالبان یک «شبکه مالی و نظامی» مخفی ایجاد کردهاند. بر بنیاد این گزارش، مقامهای ایرانی در پی ایجاد راه امن برای خروج اضطراری از مسیر افغانستان و همچنین جلب پشتیبانی نظامی طالبان اند.
بر اساس این گزارش، مدیریت این فعالیتها را محمد ابراهیم طاهریانفرد، دیپلومات ارشد وزارت امور خارجه ایران، به همراه کمالالدین نبیزاده، تاجر شناختهشده افغان بر عهده دارند.
ابراهیم طاهریان، نماینده ویژه جمهوری اسلامی برای افغانستان در حکومت حسن روحانی بود. او از دیپلوماتهای شناختهشده ایرانی در میان سیاستمداران افغان محسوب میشود.
منابع اطلاعاتی مورد استناد کانال ۱۴ گفتهاند که طاهریان و نبیزاده در اوایل ماه جنوری، همزمان با اوجگیری اعتراضات در ایران، دیدارهایی محرمانه با مقامهای طالبان در افغانستان داشتند.
شبکه ۱۴ مدعی شد که آقای طاهریان با دو هدف با طالبان گفتوگو کرده است: نخست، جذب نیروهای شبهنظامی و اطمینان از دسترسی به نیروهای طالبان در صورتی که حکومت ایران برای بقای خود به حمایت نظامی خارجی نیاز پیدا کند. دوم، ایجاد «مسیر امن» در افغانستان برای خروج اضطراری مقامهای جمهوری اسلامی.
در این گزارش همچنین آمده است که مقامهای ایرانی در تلاشاند به تسلیحات و تجهیزات نظامی امریکایی در افغانستان دسترسی پیدا کنند. به ادعای این رسانه، در مقابل چنین همکاریهایی، ایران پیشنهاد معامله نفت و گاز با طالبان را مطرح کرده است.
شبکه ۱۴ اسرائیل تصویری از گذرنامه جدید منسوب به کمال نبیزاده را نیز منتشر کرده و مدعی شده است که تاریخ صدور آن مربوط به روزهای اخیر است. بربنیاد این گزارش، آقای نبیزاده پس از مطرح شدن نامش در پروندههای فساد مالی، با هویت جدید فعالیت میکند و احتمالاً در مسیر ایران و افغانستان در رفتوآمد است.
اخیرا وزارت خزانهداری امریکا، کمال نبیزاده را به اتهام ارتباط با نیروی قدس ایران در فهرست تحریمها قرار داد. دفتر نبیزاده این اتهام را سیاسی خوانده و رد کرده است.
در روزهای پسین روابط طالبان و جمهوری اسلامی وارد مرحله تازهای شده است. سفیر ایران در افغانستان اخیراً در مصاحبهای گفت که تهران در حال رایزنی درباره به رسمیت شناختن اداره طالبان است.
او از طالبان برای کنترول وضعیت امنیتی افغانستان تمجید کرده و گفت ایران به نوعی طالبان را به رسمیت خواهد شناخت که همه را متعجب خواهد کرد. او گفت که مانعی برای به رسمیت شناسی اداره طالبان وجود ندارد.
همزمان، معاون وزارت نفت ایران نیز به کابل سفر کرده و با مقامهای طالبان درباره صادرات نفت و گاز به افغانستان گفتوگو کرده است. او در این سفر اعلام کرد که ایران آمادگی دارد مهندسان افغان را آموزش دهد.
مقامهای طالبان نیز خواستار فروش نفت و گاز با قیمت ارزانتر به افغانستان شدهاند.
وزیر امور داخله طالبان از پیوند نزدیک القاعده با شبکه حقانی پرده برداشت. سراجالدین حقانی در مراسم تشییع جنازه یکی از فرماندهان خود در خوست گفت که در سال ۲۰۰۵، به چهار عضو ارشد شبکه القاعده که از زندان بگرام فرار کرده بودند، کمک کرد تا به میرانشاه در پاکستان مخفیانه منتقل شوند.
سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، روز پنجشنبه از نقش عبدالستار سدو در نبردهای شبکه حقانی علیه نیروهای امریکایی و حکومت پیشین افغانستان قدردانی کرد.
حقانی گفت: «زمانی که چهار عضو القاعده از زندان بگرام فرار کردند، ابتدا با ما تماس گرفتند و سپس با همکاری عبدالستار سدو به میرانشاه انتقال یافتند.»
این چهار عضو شامل ابویحیی اللیبی، عمر فاروق، محمد جعفر جمال القحطانی و عبدالله هاشمی الشامی بودند که در جولای ۲۰۰۵ میلادی موفق به فرار از زندان بگرام شدند.
عمر الفاروق، شهروند کویت، در آن زمان از رهبران ارشد عملیاتی القاعده در جنوبشرق آسیا به شمار میرفت که در سال ۲۰۰۲ در جاوه اندونیزیا بازداشت شده بود.
یک منبع به افغانستان اینترنشنال گفت که مولوی قادر، از اعضای شبکه حقانی نیز در میان فراریان بود. او ابتدا به منطقه متون در خوست رفت و سپس با حمایت فرماندهان این شبکه به مرکز میرانشاه در وزیرستان شمالی منتقل شد. این افراد پس از آن در مناطق مکین و کانیگرم در وزیرستان جنوبی مستقر شدند.
فرار این افراد از زندان فوقامنیتی بگرام تحت کنترول نیروهای امریکا، در آن زمان پرسشهای جدی را برانگیخت؛ اینکه چگونه آنها توانستند از یکی از محافظتشدهترین مراکز نظامی فرار کرده و با طی صدها کیلومتر خود را به مرز پاکستان برسانند.
بنا به اطلاعات کاخ سفید، ابویحیی اللیبی پس از ایمن الظواهری، بلندپایهترین رهبر القاعده شناخته میشد که سرانجام در جولای ۲۰۱۲ در پی حمله یک پهپاد امریکایی در وزیرستان شمالی کشته شد. اللیبی که با نام «حسن قائد» نیز شناخته میشد، پیش از پیوستن به اسامه بن لادن، عضو «گروه مبارزان اسلامی لیبیا» بود. او پس از فرار از بگرام، به عنوان یکی از تئوریسینهای مذهبی برجسته القاعده در نوارهای تصویری این گروه ظاهر میشد.
اظهارات اخیر سراجالدین حقانی بار دیگر بر پیوندهای عمیق و همکاری نزدیک میان شبکه حقانی و القاعده صحه میگذارد. پس از کشته شدن ایمن الظواهری در منطقه وزیر اکبرخان کابل در سال ۲۰۲۲، نقش سراجالدین حقانی در حمایت از اعضای القاعده بار دیگر در محافل داخلی و بینالمللی برجسته شد.
شورای امنیت سازمان ملل متحد باور دارد که القاعده به کمک طالبان کمپهای خود را در افغانستان احیا کرده و این شبکه هماکنون در پنج ولایت افغانستان پایگاه دارد.
عبدالسلام حنفی، معاون رئیسالوزرای اداره طالبان، میگوید که این گروه سیاست «بیطرفی» را در پیش گرفته و علیه شرق یا غرب فعالیت نمیکند. آقای حنفی روز پنجشنبه در مراسم افتتاح پروژه ساخت جاده کابل–بگرام گفت که طالبان خواهان روابط حسنه با کشورهای همسایه است.
او با اشاره به تنشها در روابط با پاکستان افزود که «با جنگ و مداخله، دستاوردی جز زیان و خسارت» حاصل نخواهد شد.
او به کشورهای همسایه گفت که «آبادی خود را در خرابی ما نبینید» و روابط باید بر اساس اصل «برد-برد» تنظیم شود، «نه براساس برد و باخت.»
معاون رئیسالوزرای طالبان همچنین گفت که آنان «هیچ مشکلی با هیچیک از همسایهها ندارند» و در امور داخلی دیگر کشورها مداخله نمیکنند. به گفته او، طالبان اجازه نخواهند داد از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
پاکستان بارها طالبان را متهم کرده است که به مخالفان مسلح این کشور اجازه داده در خاک افغانستان فعالیت کنند. مقامهای پاکستانی میگویند پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، ناامنی و درگیریها در ایالتهای بلوچستان و خیبرپختونخوا افزایش یافته است. طالبان افغان این اتهامها را رد کرده است.
آقای حنفی در بخش دیگری از سخنانش گفت: «نه همراه شرق برخلاف غرب فعالیت میکنیم و نه همراه غرب علیه شرق.» او تاکید کرد که افغانستان «کشوری مستقل و بیطرف» است.
حکومت طالبان در سه سال گذشته روابط نزدیکی با چین، روسیه و ایران برقرار کرده است. این کشورها در نشستهای بینالمللی، از جمله در شورای امنیت سازمان ملل، در حمایت از طالبان موضع میگیرند. روسیه اداره طالبان را به رسمیت شناخته و ایران نیز سطح روابط خود با کابل را افزایش داده است. در مقابل، کشورهای غربی روابط رسمی با اداره طالبان ندارد.
معاون رئیسالوزرای طالبان همچنین با اشاره به جنگ بیستساله با ایالات متحده و ناتو گفت که آن دوره «بخشی از تاریخ ماست» و اکنون از کشورهای غربی میخواهند برای سرمایهگذاری در بخشهای مختلف اقتصادی به افغانستان بازگردند.
او تاکید کرد که سیاست طالبان «اقتصادمحور» است و این گروه تمرکز خود را بر توسعه اقتصادی و جذب سرمایهگذاری گذاشته است.
با این حال، ناظران باور دارند که زمینه سرمایهگذاری در افغانستان فراهم نیست. برنامه توسعه سازمان ملل در گزارشی تازه اعلام کرد که اقدامات طالبان موجب دلسردی سرمایهگذاران در افغانستان شده است.
محدودیتهای بانکی، زیرساختهای ضعیف و بیثباتی مانع سرمایهگذاری در افغانستان است. طبق گزارش، تنها ۶ درصد مردم حساب بانکی دارند.
حدود ۵ هزار و۵۰۰ زندانی وابسته به داعش از سوریه به عراق انتقال یافته است. بنا به گزارشها، در میان آنان ۲۴ شهروند افغانستان نیز حضور دارند.
شبکه العربیه روز پنجشنبه گزارش داد که بر اساس توافق میان امریکا، عراق و سوریه، روند انتقال زندانیان داعش انجام شده است. در میان این زندانیان، علاوه بر اتباع افغانستان، شهروندان کشورهای اروپایی، آسیای مرکزی، سوریه، عراق و ایران نیز شامل هستند.
مقامهای عراقی اعلام کردهاند که این زندانیان پس از انتقال، در زندانهای مختلف این کشور نگهداری شده و پروندههایشان در سیستم قضایی عراق بررسی خواهد شد. به گفته این مقامها، سوریها بیش از نیمی از کل این زندانیان را تشکیل میدهند.
یک مقام عراقی تصریح کرده است که تا روز چهارشنبه، ۵۰۴۶ زندانی داعش وارد خاک عراق شدهاند. به گفته او، ۳ هزار و ۲۴۵ نفر از آنان سوری و ۲۷۱ نفر عراقی هستند. همچنین، ۲۰۸ تبعه تونس، ۱۶۰ نفر از ترکیه، ۱۴۲ مراکشی و ۱۰۰ مصری در میان این افراد حضور دارند.
ایالات متحده پیش از این اعلام کرده بود که هدف از این عملیات، انتقال حدود هفت هزار زندانی داعش از سوریه به عراق است تا «اطمینان حاصل شود که این افراد در مراکز بازداشت امن نگهداری میشوند.»
این زندانیان طی سالهای گذشته در زندانها و اردوگاههایی در شمالشرق سوریه که تحت مدیریت «نیروهای دموکراتیک سوریه» (کردها) بود، به سر میبردند.
با گسترش کنترول دولت سوریه بر این مناطق، مقامهای عراقی ابراز نگرانی کردهاند که توانایی مدیریت این بازداشتگاهها کاهش یافته و همین مسئله، یکی از عوامل تسریع روند انتقال زندانیان به عراق بوده است.
به گفته یک مقام امنیتی، قرار است بخش عمدهای از این زندانیان در زندان ناصریه در ولایت «ذیقار» و زندان «کرخ» در نزدیکی میدان هوایی بغداد نگهداری شوند. شمار کمتری نیز به بازداشتگاههایی در سلیمانیه، واقع در اقلیم کردستان منتقل خواهند شد.
مقامهای عراقی تاکید کردهاند که این افراد در دادگاههای عراق محاکمه خواهند شد و روند بازگشایی پروندههای قضایی برای کسانی که «علیه مردم عراق مرتکب جرم شدهاند»، آغاز شده است.
در حال حاضر هزاران عراقی و تبعه خارجی به اتهام عضویت در داعش در زندانهای عراق به سر میبرند. بغداد نسبت به احتمال احیای فعالیتهای داعش و سوءاستفاده این گروه از خلاهای امنیتی در سوریه ابراز نگرانی کرده است.
در مقابل، برخی نهادهای حقوق بشری در مورد این انتقال گسترده زندانیان نگران هستند. سازمان عفو بینالملل اعلام کرده است که زندانهای عراق شدیداً مزدحم است. این سازمان همچنین به گزارشهایی درباره نقض روند دادرسی عادلانه، اخذ اعترافات تحت شکنجه و صدور احکام سنگین از جمله اعدام، بر اساس قانون مبارزه با تروریسم عراق اشاره کرده است.
داعش در سال ۲۰۱۴ بخشهای وسیعی از شمال و غرب عراق و مناطقی از سوریه را تصرف کرد. جنگ علیه این گروه نزدیک به چهار سال دوام یافت و در نهایت به شکست نظامی آن انجامید، هرچند هستههای پراکنده این گروه همچنان در برخی مناطق فعال اند.
سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت ملی روسیه، مرز تاجیکستان و افغانستان را «کانون اصلی چالشهای امنیتی» برای کشورهای سازمان پیمان امنیت جمعی توصیف کرد.
دبیر شورای امنیت روسیه روز پنجشنبه، ۲۳ دلو در گفتوگو با خبرگزاری اینترفکس اظهار داشت که مقابله با تروریسم بینالمللی، افراطگرایی، قاچاق اسلحه و مواد مخدر، مهاجرت غیرقانونی و جرایم سازمانیافته فرامرزی در صدر اولویتهای این سازمان قرار دارد.
روسیه از آغاز سال جاری میلادی، ریاست دورهای «سازمان پیمان امنیت جمعی» را بر عهده گرفته است.
آقای شویگو با ابراز نگرانی از افزایش تهدیدها در مرزهای غربی و جنوبی این سازمان گفت: «مرزهای جنوبی، بهویژه در پیوند با افغانستان، همچنان کانون چالشهاست.» به گفته او، وضعیت در مرز تاجیکستان و افغانستان در صدر نگرانیهای امنیتی قرار دارد.
شویگو تصریح کرد که موارد متعدد عبور غیرقانونی از خاک افغانستان وجود داشته که در برخی موارد به درگیریهای مسلحانه با مرزبانان تاجیکستان منجر شده است.
او درباره اقدامات پیشگیرانه در برابر تهدیدهای احتمالی از خاک افغانستان تاکید کرد: «ماموریت اصلی ما جلوگیری از نفوذ تروریسم و قاچاق مواد مخدر است.»
به گفته دبیر شورای امنیت روسیه، برنامه تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان که در ماه نوامبر ۲۰۲۴ تصویب شده بود، اکنون وارد مرحله اجرایی شده است.
شویگو همچنین از برنامهریزی برای برگزاری یک کنفرانس مشترک درباره افغانستان در چارچوب این سازمان خبر داد و هدف آن را هماهنگی بیشتر اعضا در برابر تهدیدهای مشترک عنوان کرد.
مرز افغانستان و تاجیکستان در سالهای اخیر بارها شاهد درگیری میان افراد مسلح و نیروهای مرزبانی تاجیک بوده است. سال گذشته نیز مقامهای تاجیکستان گزارش دادند که چند تبعه چینی در مناطق بدخشان و ختلان هدف حملهای قرار گرفتهاند که به گفته آنان، با استفاده از پهپاد و از خاک افغانستان سازماندهی شده بود.
مقامهای تاجیکستان همواره تاکید کردهاند که تهدیدهای امنیتی جدی از خاک افغانستان متوجه این کشور است؛ اما مقامات طالبان این ادعاها را رد کرده و میگویند از خاک افغانستان هیچ تهدیدی متوجه کشورهای همسایه و منطقه نیست.