مقام طالبان خواستار تحقیق نهادهای بین‌المللی درباره حمله به شفاخانه امید کابل شد

رسانه «بلونیوز» سوئیس گزارش داد که شرکت‌های هواپیمایی به دلیل مسدود شدن مسیرهای مهم پروازی، اکنون بیشتر از فضای افغانستان استفاده می‌کنند. با این حال، نبود سیستم کنترول پرواز در افغانستان پرسش‌هایی جدی را درباره امنیت این پروازها ایجاد کرده است.

بر اساس این گزارش، در حال حاضر هر هفته نزدیک به دو هزار هواپیما از حریم هوایی افغانستان عبور می‌کند. این رقم حدود پنج برابر بیشتر از یک سال پیش است.

اداره طالبان برای هر پرواز ۷۰۰ دالر دریافت می‌کند که در مجموع حدود ۱.۴ میلیون دالر در هفته و بیش از ۷۲ میلیون دالر در سال می‌شود.

از یک سو مسیرهای پروازی میان اروپا و آسیا محدود شده‌ است و از سوی دیگر، جنگ اوکراین در شمال و درگیری‌های خاورمیانه در جنوب باعث شده است که بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی مسیرهای خود را تغییر داده و بیشتر از فضای افغانستان یا عربستان سعودی عبور کنند.

بلونیوز می‌نویسد که در اروپا، شرکت‌های هواپیمایی هزینه مسیر و فرود را بر اساس فاصله و وزن هواپیما می‌پردازند، اما در افغانستان وضعیت متفاوت است. به گفته این رسانه، طالبان برای هر هواپیما یک مبلغ ثابت دریافت می‌کند و وزن یا طول مسیر در آن تاثیری ندارد.

عربستان سعودی نیز از افزایش پروازها سود می‌برد، اما هزینه‌ها را بر اساس معیارهای بین‌المللی تعیین می‌کند و به گونه متوسط حدود ۸۰۰ دالر برای هر پرواز دریافت می‌دارد.

این گزارش می‌افزاید که وضعیت افغانستان از نظر زیرساختی نگران‌کننده است. این کشور سیستم فعال کنترول پرواز ندارد و پیلوت‌ها باید خودشان در حریم هوایی افغانستان با یکدیگر هماهنگ شوند و موقعیت و سرعت خود را به هم اطلاع دهند.

اطلاعات پرواز از طریق ایمیل به مقام‌های طالبان فرستاده می‌شود و آن‌ها نیز هزینه‌ها را از همین طریق دریافت می‌کنند.

رویترز به نقل از بازرگانان گزارش داد که مجموع واردات سوخت افغانستان و آسیای میانه در ماه‌های جنوری تا مارچ نزدیک به سه و نیم میلیون تُن متریک بود.

پس از آن‌که اتحادیه اروپا در فبروری ۲۰۲۳ بر فرآورده‌های نفتی روسیه تحریم وضع کرد، این منطقه به بازار اصلی صادرات سوخت روسیه بدل شده است.

روسیه صادرات پترول را تا پایان ماه جولای ممنوع کرده است، اما بسیاری از کشورهای آسیای مرکزی که با روسیه توافقنامه‌های برای تامین سوخت دارند، از این محدودیت معاف هستند.

مغولستان بزرگ‌ترین واردکننده سوخت روسیه در این منطقه است.

افغانستان از ممنوعیت صادرات پترول روسیه معاف نیست، اما بلاروس می‌تواند همچنان به این کشور پترول و دیزل صادر کند.

در سپتامبر ۲۰۲۲، طالبان با روسیه یک توافق ابتدایی برای تامین پترول، دیزل، گاز و گندم امضاء کرد. در آن زمان وزیر صنعت و تجارت طالبان به رویترز گفت که روسیه قرار بود سالانه حدود یک میلیون تُن پترول، یک میلیون تُن دیزل، ۵۰۰ هزار تُن گاز مایع و دو میلیون تُن گندم به افغانستان عرضه کند.

صندوق بین‌المللی پول امروز هشدار داد که آسیا در برابر شوک انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه آسیب‌پذیرتر از مناطق دیگر است، چون وابستگی زیادی به سوخت خاورمیانه دارد.

به گفته این نهاد، مصرف نفت و گاز در آسیا معادل حدود ۴ درصد تولید ناخالص داخلی این منطقه است و واردات خالص نفت و گاز آن نیز حدود ۲.۵ درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد.

سه منبع در قندهار و دوبی با تایید این خبر گفتند که دلیل بازداشت او، تلاش برای ایجاد ساختاری جهت هماهنگی میان علمای دینی افغانستان و پاکستان بوده است.

طبق اظهارات منابع، او تلاش داشت تا با همکاری علمای دینی دو کشور، بستری برای کاهش خشونت و گفت‌وگو میان پاکستان و اداره طالبات فراهم کند. این اقدام در قالب نهادی با حضور علمای سرشناس افغان و پاکستانی انجام شد که در میان شان نام‌هایی مانند شیخ نظر محمد افغانی، مفتي نجیب‌الله منیب و مولانا شیخ زاهد رشیدی دیده می‌شود.

در اوایل ماه حمل، علمای مذکور در اعلامیه‌ای خواستار تمدید آتش‌بس میان طالبان و حکومت پاکستان شدند. نام معتصم آغاجان نیز در میان اعضای آن ذکر شده‌ بود.

منابع نزدیک به معتصم آغاجان گفتند که او علاوه بر سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های اقتصادی، یک مدرسه دینی شخصی نیز ساخته بود. منابع گفتند که او پیش از بازداشت، یک مدرسه دینی را در قندهار مدیریت می‌کرد.

برخی ناظران بر این باورند که رهبران طالبان، به‌ویژه هبت‌الله آخندزاده، در مورد فعالیت‌های دینی و سیاسی خارج از ساختار رسمی این گروه حساسیت دارند و این حساسیت احتمالاً دلیل اصلی بازداشت معتصم بوده است.

پس از حمایت معتصم آغاجان که مسئول کمیته سیاسی شورای کویته بود، از مذاکرات حکومت حامد کرزی و طالبان، روابط وی با گروه طالبان تیره شد. او در سال ۲۰۱۱ در شهر کراچی پاکستان مورد سوءقصد قرار گرفت و زخمی شد.

در آن زمان، او در مصاحبه‌ای با نشریه امریکایی دیلی بیست گفته بود که طالبان باید به یک گروه سیاسی تبدیل شود و به جنگ با دولت افغانستان خاتمه دهد. یک منبع طالبان نیز به این نشریه گفته بود که سوءقصد، پیامی برای معتصم و دیگران است تا از خط سرخ رهبر طالبان عبور نکنند.

گفته می‌شود که معتصم آغاجان پس از بازگشت طالبان به قدرت، با ضمانت یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، از استانبول به افغانستان بازگشت. با این حال، طالبان به آزار او ادامه دادند. استخبارات طالبان در سال ۲۰۲۲ به منزل معتصم در کابل حمله کرده و اموال شخصی او را ضبط کرده بود.

او اظهار داشت: «در چهار سال جوانان امارت اسلامی خود را به اندازه‌ای رسانده‌اند که از کابل، اسلام‌آباد و لاهور را با درون(پهپاد) هدف قرار دهند.»

نوری گفت که اداره طالبان نیرومند است و مردم افغانستان باید شکرگزار نظام طالبان باشند و «با ایمان‌داری کامل» از آن اطاعت و حمایت کنند.

پس از افزایش درگیری‌ها میان طالبان و ارتش پاکستان، طالبان شهرهای اسلام‌آباد، بلوچستان و بخش‌هایی از خیبرپختونخوا را با پهپاد هدف قرار داد. این حملات در واکنش به حملات هوایی و اقدامات نظامی پاکستان در خاک افغانستان انجام شد.

این حملات واکنش سخت پاکستان را به همراه داشت. آصف علی زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان گفت که «طالبان از خطوط سرخ عبور کرده است.»

نورالله نوری از جمله وزیران طالبان است که همواره مواضع تندی علیه پاکستان اتخاذ می‌کند. او پیشتر تهدید کرده بود که اگر پاکستان به حملات به خاک افغانستان ادامه دهد، نیروهای طالبان تا لاهور پیش خواهند رفت.

پیش از این، نوری مرز موجود میان افغانستان و پاکستان موسوم به خط دیورند را که یک موضوع حساس برای دو کشور است، رد کرد و گفت که سیم خاردار نصب‌شده در مرز «خاری بر سینه مردم افغانستان» است.

با این که طالبان در سه دهه گذشته متحد پاکستان بود و اسلام آباد از این گروه در نبرد با مجاهدین و دولت جمهوری اسلامی افغانستان حمایت گسترده نظامی و سیاسی می‌کرد اما پس از به قدرت رسیدن مجدد این گروه در ۱۴۰۰، اختلافات میان دو متحد دیرینه تا مرحله درگیری نظامی افزایش یافته است.

تحلیلگران می‌گویند که اسلام‌آباد از طالبان برای منافع امنیتی خود پشتیبانی کرد اما این گروه با حمایت از تی‌تی‌پی، معضل بزرگ امنیتی برای این کشور شده است.

موسسه اقتصاد و صلح در تازه‌ترین گزارش خود از شاخص جهانی تروریسم اعلام کرد که پاکستان برای اولین‌بار در صدر کشورهای آسیب‌دیده از تروریسم قرار گرفته است. بر بنیاد این گزارش، پاکستان در سال ۲۰۲۵ بیشترین آسیب را از حملات تروریستی متحمل شده است.

این نهاد می‌گوید افزایش چشمگیر فعالیت گروه‌های تروریستی، بخشی از پیامدهای بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در سال ۱۴۰۰است.

میزان مرگ‌ومیر ناشی از حملات شبه نظامیانی چون تی‌تی‌پی در پاکستان به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۱۳ رسیده است. پاکستان در سال ۲۰۲۵ میلادی، یک هزار و ۱۳۹ کشته و یک هزار و ۴۵ رویداد تروریستی را ثبت کرده است. بیشترین حملات در دو ایالت خیبرپختونخوا و بلوچستان رخ داده است.

همچنین برای نخستین‌بار از زمان آغاز انتشار این شاخص، افغانستان در میان ده کشور آسیب‌پذیر از تروریسم قرار نگرفته است.

اندرابی در نشست هفتگی خود گفت هیئت پاکستانی، به‌ویژه بخش افغانستان در وزارت تجارت، در حال پیگیری نتایج و دستاوردهای این نشست‌ها است.

وی با تاکید بر ادامه تلاش‌های دیپلوماتیک افزود: «همه کانال‌های ما برای صلح همچنان باز است.»

به گفته او، اصل اساسی رویکرد اسلام‌آباد در قبال افغانستان، پایبندی اداره طالبان به تعهداتی است که در دوحه و بر اساس قوانین بین‌المللی پذیرفته است.

طالبان در توافق‌نامه سال ۲۰۲۰ با امریکا متعهد شده بود که اجازه ندهد گروه‌های شبه‌نظامی و تروریستی از خاک افغانستان علیه کشورهای منطقه و جهان استفاده کنند. سخنگوی وزارت خارجه پاکستان تصریح کرد که «این موضوع همچنان یک محور اساسی است و ما به دنبال دریافت تضمین‌های کتبی و قابل تایید از طرف افغانستان هستیم.»

گفتگوهای صلح میان نمایندگان پاکستان و طالبان از اول تا هفتم اپریل به میزبانی چین در شهر اورومچی برگزار شد، اما تاکنون هیچ‌یک از طرف‌ها جزئیاتی از نتایج این مذاکرات منتشر نکرده‌اند.