مقام‌های ناروی و اوزبیکستان بر «حل‌ مسائل افغانستان» تاکید کردند

شیراحمد حقانی، وزیر اطلاعات و فرهنگ طالبان، نیز در این مراسم شرکت کرد. آقای حقانی گفت: «دشمنان می‌خواهند با ایجاد چنین رویدادهایی فضای ترس و بی‌اعتمادی را در جامعه گسترش دهند.»

با گذشت یک هفته از این رویداد که به کشته شدن ۱۱ تن انجامید، تا اکنون هیچ گروهی مسئولیت آن را بر عهده نگرفته است.

روز جمعه چهار فرد مسلح با ورود به یک زیارتگاه در قریه نسبتاً دور افتاده ده‌مهری، ابتدا ارباب قریه و دو فرزندش را کشتند و سپس هشت تن از افرادی را که برای تفریح از شهر هرات به این منطقه آمده بودند، تیرباران کردند.

همه قربانیان این رویداد شیعیان بودند. به نظر می‌رسد که مهاجمان با انگیزه‌های فرقه‌ای این کار را انجام دادند.

این رویداد از سوی نهادهای بین‌المللی به‌گونه گسترده محکوم شد.

شیعه‌ها و سنی‌ها در هرات به‌گونه هماهنگ این رویداد را محکوم کردند و به‌صورت گسترده در مراسم تدفین قربانیان شرکت داشتند.

هزاران تن از باشندگان هرات، با وجود مخالفت طالبان، در راهپیمایی مرتبط با این رویداد شرکت کردند.

100%

شرکت‌کنندگان با صدور قطعنامه‌ای گفتند که مهاجمان هنگام حمله به مقدسات دینی شیعیان و باورهای مذهبی آنان توهین کرده‌اند.

تصاویری از این رویداد نیز توجه زیادی را جلب کرده است. در یکی از این تصاویر دیده می‌شود که نمازگزاران شیعه و سنی به گونه مشترک به نشانه همبستگی، با دستان بسته و باز بر جنازه قربانیان نماز می‌خوانند.

کاربران شبکه‌های اجتماعی حضور شیعیان و سنی‌ها در راهپیمایی و نماز جنازه را به عنوان نشانه همبستگی استقبال کرده اند.

عبدالرحمن منیر، معاون وزارت داخله طالبان گفت که قربانیان این رویداد افراد بی‌گناهی بودند که برای درمان اعتیاد به این شفاخانه مراجعه کرده بودند.

او می‌گوید این افراد نه درگیر جنگ بوده‌اند و نه در فعالیت‌های خشونت‌آمیز نقش داشته‌اند، بلکه برای آغاز یک زندگی بهتر به این مرکز آمده بودند. این مقام طالبان حمله به شفاخانه امید را یک اقدام دردناک و در تضاد با اصول انسانی و حقوق بشر عنوان کرد.

شفاخانه امید شام ۲۶ حوت سال گذشته مورد حمله جنگنده‌های پاکستانی قرار گرفت. مقام‌های پاکستانی حمله به این شفاخانه را رد کردند و گفتند که این مرکز در نزدیکی تاسیسات نظامی‌ای قرار داشت که هدف اصلی حمله جت‌های پاکستانی بود.

مقام‌های طالبان تصریح کردند که این مرکز یک شفاخانه ۲۰۰۰ بستر درمان اعتیاد بود و در محل پایگاه پیشین «کمپ فینیکس» فعالیت می‌کرد.

به گفته مقام‌های طالبان، ۴۰۸ نفر در این رویداد کشته و ۲۶۵ نفر دیگر زخمی شدند، اما نهادهای بین‌المللی رقم کمتری را گزارش کردند. از جمله دیدبان حقوق بشر، شمار جان‌باختگان را ۱۴۳ نفر اعلام کرد.

این نهاد تاکید کرد که حمله هوایی پاکستان بر این مرکز درمانی «غیرقانونی» بوده و ممکن است «جنایت جنگی» به شمار رود.

رسانه «بلونیوز» سوئیس گزارش داد که شرکت‌های هواپیمایی به دلیل مسدود شدن مسیرهای مهم پروازی، اکنون بیشتر از فضای افغانستان استفاده می‌کنند. با این حال، نبود سیستم کنترول پرواز در افغانستان پرسش‌هایی جدی را درباره امنیت این پروازها ایجاد کرده است.

بر اساس این گزارش، در حال حاضر هر هفته نزدیک به دو هزار هواپیما از حریم هوایی افغانستان عبور می‌کند. این رقم حدود پنج برابر بیشتر از یک سال پیش است.

اداره طالبان برای هر پرواز ۷۰۰ دالر دریافت می‌کند که در مجموع حدود ۱.۴ میلیون دالر در هفته و بیش از ۷۲ میلیون دالر در سال می‌شود.

از یک سو مسیرهای پروازی میان اروپا و آسیا محدود شده‌ است و از سوی دیگر، جنگ اوکراین در شمال و درگیری‌های خاورمیانه در جنوب باعث شده است که بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی مسیرهای خود را تغییر داده و بیشتر از فضای افغانستان یا عربستان سعودی عبور کنند.

بلونیوز می‌نویسد که در اروپا، شرکت‌های هواپیمایی هزینه مسیر و فرود را بر اساس فاصله و وزن هواپیما می‌پردازند، اما در افغانستان وضعیت متفاوت است. به گفته این رسانه، طالبان برای هر هواپیما یک مبلغ ثابت دریافت می‌کند و وزن یا طول مسیر در آن تاثیری ندارد.

عربستان سعودی نیز از افزایش پروازها سود می‌برد، اما هزینه‌ها را بر اساس معیارهای بین‌المللی تعیین می‌کند و به گونه متوسط حدود ۸۰۰ دالر برای هر پرواز دریافت می‌دارد.

این گزارش می‌افزاید که وضعیت افغانستان از نظر زیرساختی نگران‌کننده است. این کشور سیستم فعال کنترول پرواز ندارد و پیلوت‌ها باید خودشان در حریم هوایی افغانستان با یکدیگر هماهنگ شوند و موقعیت و سرعت خود را به هم اطلاع دهند.

اطلاعات پرواز از طریق ایمیل به مقام‌های طالبان فرستاده می‌شود و آن‌ها نیز هزینه‌ها را از همین طریق دریافت می‌کنند.

رویترز به نقل از بازرگانان گزارش داد که مجموع واردات سوخت افغانستان و آسیای میانه در ماه‌های جنوری تا مارچ نزدیک به سه و نیم میلیون تُن متریک بود.

پس از آن‌که اتحادیه اروپا در فبروری ۲۰۲۳ بر فرآورده‌های نفتی روسیه تحریم وضع کرد، این منطقه به بازار اصلی صادرات سوخت روسیه بدل شده است.

روسیه صادرات پترول را تا پایان ماه جولای ممنوع کرده است، اما بسیاری از کشورهای آسیای مرکزی که با روسیه توافقنامه‌های برای تامین سوخت دارند، از این محدودیت معاف هستند.

مغولستان بزرگ‌ترین واردکننده سوخت روسیه در این منطقه است.

افغانستان از ممنوعیت صادرات پترول روسیه معاف نیست، اما بلاروس می‌تواند همچنان به این کشور پترول و دیزل صادر کند.

در سپتامبر ۲۰۲۲، طالبان با روسیه یک توافق ابتدایی برای تامین پترول، دیزل، گاز و گندم امضاء کرد. در آن زمان وزیر صنعت و تجارت طالبان به رویترز گفت که روسیه قرار بود سالانه حدود یک میلیون تُن پترول، یک میلیون تُن دیزل، ۵۰۰ هزار تُن گاز مایع و دو میلیون تُن گندم به افغانستان عرضه کند.

صندوق بین‌المللی پول امروز هشدار داد که آسیا در برابر شوک انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه آسیب‌پذیرتر از مناطق دیگر است، چون وابستگی زیادی به سوخت خاورمیانه دارد.

به گفته این نهاد، مصرف نفت و گاز در آسیا معادل حدود ۴ درصد تولید ناخالص داخلی این منطقه است و واردات خالص نفت و گاز آن نیز حدود ۲.۵ درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد.

سه منبع در قندهار و دوبی با تایید این خبر گفتند که دلیل بازداشت او، تلاش برای ایجاد ساختاری جهت هماهنگی میان علمای دینی افغانستان و پاکستان بوده است.

طبق اظهارات منابع، او تلاش داشت تا با همکاری علمای دینی دو کشور، بستری برای کاهش خشونت و گفت‌وگو میان پاکستان و اداره طالبات فراهم کند. این اقدام در قالب نهادی با حضور علمای سرشناس افغان و پاکستانی انجام شد که در میان شان نام‌هایی مانند شیخ نظر محمد افغانی، مفتي نجیب‌الله منیب و مولانا شیخ زاهد رشیدی دیده می‌شود.

در اوایل ماه حمل، علمای مذکور در اعلامیه‌ای خواستار تمدید آتش‌بس میان طالبان و حکومت پاکستان شدند. نام معتصم آغاجان نیز در میان اعضای آن ذکر شده‌ بود.

منابع نزدیک به معتصم آغاجان گفتند که او علاوه بر سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های اقتصادی، یک مدرسه دینی شخصی نیز ساخته بود. منابع گفتند که او پیش از بازداشت، یک مدرسه دینی را در قندهار مدیریت می‌کرد.

برخی ناظران بر این باورند که رهبران طالبان، به‌ویژه هبت‌الله آخندزاده، در مورد فعالیت‌های دینی و سیاسی خارج از ساختار رسمی این گروه حساسیت دارند و این حساسیت احتمالاً دلیل اصلی بازداشت معتصم بوده است.

پس از حمایت معتصم آغاجان که مسئول کمیته سیاسی شورای کویته بود، از مذاکرات حکومت حامد کرزی و طالبان، روابط وی با گروه طالبان تیره شد. او در سال ۲۰۱۱ در شهر کراچی پاکستان مورد سوءقصد قرار گرفت و زخمی شد.

در آن زمان، او در مصاحبه‌ای با نشریه امریکایی دیلی بیست گفته بود که طالبان باید به یک گروه سیاسی تبدیل شود و به جنگ با دولت افغانستان خاتمه دهد. یک منبع طالبان نیز به این نشریه گفته بود که سوءقصد، پیامی برای معتصم و دیگران است تا از خط سرخ رهبر طالبان عبور نکنند.

گفته می‌شود که معتصم آغاجان پس از بازگشت طالبان به قدرت، با ضمانت یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، از استانبول به افغانستان بازگشت. با این حال، طالبان به آزار او ادامه دادند. استخبارات طالبان در سال ۲۰۲۲ به منزل معتصم در کابل حمله کرده و اموال شخصی او را ضبط کرده بود.