ریچارد بنت، گزارشگر ویژه ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات، از طالبان خواست تا همه خبرنگاران بازداشت شده را فورا و بدون قید و شرط آزاد کند.
او تاکید کرد که کارکنان رسانه باید بتوانند بدون ترس از تلافی و آزار و بازداشت، از حق آزادی بیان استفاده کنند و به کار خود ادامه دهند.
ریچارد بنت گفت از زمان بازگشت طالبان به قدرت، آزادی مطبوعات در سراسر افغانستان «بهطور نگرانکنندهای فرسایش یافته» و گزارشگری مستقل «بهشدت محدود» شده است.
به گفته او، طالبان با ایجاد محدودیتها، فضایی ایجاد کرده که به «خودسانسوری گسترده» در میان خبرنگاران و منابع انجامیده است.
او افزود افغانهایی که با رسانهها صحبت میکنند، با تهدید، نظارت و حتی بازداشت روبهرو شدهاند که جریان آزاد اطلاعات را بیش از پیش تضعیف میکند.
گزارشگر ویژه تاکید کرد حتی گزارشگریهای روتین ممکن است پرخطر باشد، بهویژه اگر مطالب انتقادی نسبت به طالبان یا موضوعات حساس، از جمله حقوق زنان و دختران را پوشش دهد.
او گفت تهدید و ارعاب رایج شده و اتهام «همکاری با رسانههای مستقر در خارج» خشم ویژه طالبان را برمیانگیزد.
بهنقل از مرکز خبرنگاران افغانستان، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۳۴ مورد بازداشت خبرنگاران ثبت شده است.
بنت وضعیت زنان خبرنگار را دشوارتر توصیف کرد؛ زیرا آنان علاوه بر تبعیض در محیط کار، با محدودیتهای تبعیضآمیز بر آزادی رفتوآمد و الزام به رعایت پوشش اجباری مواجهاند.
او این روندها را بخشی از «کوچکشدن فضای مدنی» و افزایش سرکوب آزادی بیان در افغانستان دانست و افزود مدافعان حقوق بشر، کنشگران مدنی و هرکسی که با سیاستهای طالبان مخالفت کند با خطرات فزاینده روبهرو است.
به گفته آقای بنت، کتابها و دیگر انتشارات سانسور میشوند، دسترسی به منابع متنوع اطلاعات محدودتر شده و خبرنگاران بابت پستهای شبکههای اجتماعی نیز مجازات میشوند.
او هشدار داد «قواعد موسوم به جزایی محاکم» طالبان، انتقاد از شخصیتهای عمومی و مذهبی را با واژگان مبهم و ایدئولوژیک جرمانگاری میکند و این امر به سرد شدن هرچه بیشتر فضای بحث عمومی، گسترش خودسانسوری و ارعاب نهفقط خبرنگاران، بلکه کنشگران، دانشگاهیان و دگراندیشان منجر میشود.
ریچارد بنت ضمن قدردانی از «ایستادگی» خبرنگاران افغان داخل کشور و آنان که بهصورت ترکیبی یا از تبعید کار میکنند، از کاهش حمایتهای مالی و فنی بینالمللی از رسانهها ابراز نگرانی کرد و گفت در زمانی که گزارشگری مستقل بیش از هر زمان دیگری ضروری است، این کاهشها توان رسانهها را برای کار ایمن، دسترسی به اطلاعات و تداوم گزارشگری میدانی از جمله درباره نقضها و سوءاستفادههای حقوق بشری، بهشدت محدود کرده است.
او از جامعه جهانی خواست در روز جهانی آزادی مطبوعات با خبرنگاران افغان ابراز همبستگی کند، تامین مالی و حمایت فنی از نهادهای رسانهای مستقل را افزایش دهد، برای آزادی مطبوعات در داخل افغانستان و در تبعید صدا بلند کند و سازوکارهای حمایتی برای افراد در معرض خطر فراهم آورد.
گزارشگر ویژه سازمان ملل تاکید کرد: «رسانه آزاد و مستقل نهتنها سنگبنای حقوق بشر است، بلکه برای آینده افغانستان ضرورتی انکارناپذیر دارد.»
