احمدالله وثیق، عضو کمیسیون تماس طالبان با شخصیتهای افغان میگوید که اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین حق دارد به کشور بازگردد. او به تلویزیون شمشاد، گفت: «ما هنوز با آقای غنی درباره بازگشت به افغانستان تماس نگرفتهایم، اما او میتواند همانند هر افغان دیگر در کشور خود زندگی کند.»
آقای وثیق روز شنبه در این مصاحبه، افزود «این پالیسی کمیسیون تماس با شخصیتهای افغان است که هر افغان حق دارد به وطن برگردد و به صفت افغان در این کشور زندگی کند. این وطن شان است و این امتیاز و حق شان است.»
اشرف غنی در ۱۵ اگست ۲۰۲۱ از افغانستان خارج شد، دولت افغانستان سقوط کرد و طالبان قدرت را برای دومینبار بهدست گرفتند.
اشرف غنی ساکن امارات متحده عربی است و در نزدیک به پنج سال گذشته بارها در مورد وضعیت افغانستان اظهارنظر و بیانیه داده در موارد از سیاستهای طالبان انتقاد کرده است.
آقای غنی پارسال برای حل بحران افغانستان خواهان گفتوگوی ملی شد و اعلام کرد اگر مردم بخواهد او آماده است برای حل این بحران نقش آفرینی کند.
طالبان پس از تسلط بر افغانستان، کمیسیون تماس با شخصیتهای افغان را ایجاد کرد. شماری از مقامهای پیشین به دعوت این کمیسیون به افغانستان بازگشته اما رهبران برجسته سیاسی و مقامهای ارشد حکومت پیشین و فعالان اجتماعی دعوت طالبان را نپذیرفتهاند.
طالبان میگویند با خروج نیروهای بینالمللی و تسلط این گروه، جنگ در افغانستان پایان یافته اما جریانهای سیاسی مخالف، میگویند که افغانستان درگیر بحرانهای متعدد و طالبان فاقد مشروعیت است. آنها خواهان حل این بحران از طریق گفتوگوهای سیاسی با طالبان شده، مطالباتی که تاکنون از سوی اداره طالبان نادیده گرفته شده است.
تشکیل حکومت فراگیر با حضور همه اقشار و گروههای اجتماعی، رعایت حقوق بشر، تأمین حقوق اساسی شهروندان به ویژه حقوق زنان از خواستهای کلیدی مخالفان طالبان است.
فوزیه کوفی، عضو پارلمان حکومت پیشین افغانستان، اخیرا در واکنش به دعوت طالبان برای بازگشت به افغانستان گفت که بازگشت زمانی ارزشمند است که مردم به عنوان شهروندان آزاد و صاحب حق برگردند، نه برای بیعت با نظامی که مشروعیت ملی و بینالمللی ندارد.
دادگاه عالی طالبان روز شنبه با انتشار بیانیهای گفت که حقانی به ولایتهای قندوز، بدخشان، بلخ، جوزجان و بغلان سفر کرده است.
طبق این بیانیه، او در دیدار با مسئولان محلی طالبان تأکید کرده است که باید شکرگزار باشند زیرا «نظام اسلامی در کشور حاکم است و هیچ مداخله خارجی وجود ندارد».
حقانی در بخشی از سخنانش بهطور خاص به مسئله ظلم و ستم نسبت به مردم، بهویژه زندانیان و متهمان اشاره کرد و گفت: «هیچکس حق ندارد بهصورت خودسرانه مجرمی را مجازات کند. با مجرم و زندانی باید رفتار نیک داشت.»
او افزود: «هرگونه ظلم، تعدی و رفتار نامناسب با زندانیان و مجرمان پذیرفتنی نیست و باید از آن پرهیز شود.»
این مقام ارشد طالبان خطاب به نیروهای این گروه تأکید کرد: «سعی کنید بر کسی ظلم نکنید، زیرا نظامی که ظلم کند، دوام نمیآورد.»
عبدالحکیم حقانی از بنیانگذاران تحریک طالبان و از چهرههای شاخص و تأثیرگذار این گروه است.
در حالیکه او از لزوم پرهیز از ظلم سخن میگوید، اداره طالبان متهم به انجام «محاکم صحرایی»، انتقامگیریهای خودسرانه، تیرباران متهمان بدون طی مراحل قانونی، شکنجه و رفتارهای نامناسب با زندانیان هستند.
گزارشهای نهادهای بینالمللی از جمله سازمان ملل متحد حاکی از کشتهشدن، شکنجه و ناپدیدشدن صدها نیروی امنیتی سابق، تیرباران افراد متهم به عضویت در داعش بدون محاکمه، و مرگ برخی زندانیان سیاسی بر اثر شکنجه در زندانها است.
این نخستین بار نیست که یکی از مقامهای ارشد طالبان نسبت به پیامدهای ظلم نیروهای این گروه هشدار میدهد.
پیشتر سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، نیز گفته بود که «نظام با ظلم دوام نمیآورد».
عبدالحکیم حقانی خود از سوی دادگاه کیفری بینالمللی لاهه به اتهام جنایت علیه بشریت تحت تعقیب است.
رهبر و قاضیالقضات طالبان بهدلیل نقششان در اعمال آزار و اذیت سیستماتیک بر مبنای جنسیت و سیاست علیه زنان، دختران و سایر افراد در افغانستان، تحت پیگرد قرار گرفتهاند.
آقای محقق در یادداشتی در حساب کاربری فیسبوک خود، این اقدامات را عامل تشدید شکافهای اجتماعی دانست.
محقق یادآوری کرده است که طالبان در کابل حسینداد شریفی، امام جمعه و روحانی شناختهشده شیعه را به دلیل اجرای «عقد و نکاح موقت» یک زوج شیعی لتوکوب و به او اهانت کردند.
این سیاستمدار مخالف طالبان افزود دهها عالم شیعه نیز به حوزههای پولیس طالبان جلب شدند و از آنان التزام گرفته شد که عقد و نکاح را به شیوه رایج شیعی انجام ندهند. در صورت تخلف شش ماه حبس برای آنان در نظر گرفته شده است.
او گفت در دایکندی نیز ادعای زوجیت یک پیرمرد پشتون تبار بر دختر جوان متاهل هزاره باعث شد محکمه طالبان بدون دلیل موجه بر زوج جوان فشار وارد کند. بستگان این زوج به حبس افتادند و خود زوج از منطقه فراری شدند.
آقای محقق این موارد را نمونههایی از فشارهای «مذهبی و ناموسی» بر مردم هزاره و شیعه برشمرد.
محقق هشدار داد که علاوه بر فشارهای نظامی و امنیتی این اقدامات دشمنیها را بیشتر میکند و از اداره طالبان خواست حریم احوال شخصیه مردم هزاره و شیعه را رعایت کنند.
او تاکید کرد که ادامه این روند به نفع هیچ طرفی نخواهد بود و از طالبان خواست دستکم برای مصالح خودشان «حریم احوال شخصیه مردم هزاره و شیعه را بیشتر از این مورد تعرض قرار ندهند.»
منابع محلی پیشتر به افغانستان اینترنشنال گفتند که ماموران امر به معروف حسینداد شریفی را به حوزه ۱۸ منتقل کردند و مورد ضربوشتم قرار دادند. به گفته آنها، طالبان با این روحانی بهدلیل بستن نکاح یک زوج پیش از برگزاری مراسم عروسی، برخورد «فیزیکی و تحقیرآمیز» کردند.
