محمد مرندی، کارشناس حکومت ایران، در مصاحبهای تأیید کرد که جمهوری اسلامی از طالبان در برابر امریکا و غرب حمایت کرده است. او در عین حال از برخی سیاستهای طالبان در قبال زنان انتقاد کرد.
مرندی در مصاحبه با فورکان گوزوکارا، استاد دانشگاه ترکیه در رشته هوش مصنوعی گفت که پس از حضور امریکا در افغانستان، ایران از طالبان حمایت کرد. به گفته او، با حضور امریکا در افغانستان، طالبان تضعیف شدند، اما ایرانیها شروع به حمایت از آنها در برابر «اشغال امریکا» کردند.
او افزود: «چه کسی به طالبان کمک کرد و به آنها توانایی جنگ با امریکاییها را داد؟ ایران بود. هیچکس دیگری این کار را نمیکرد؛ نه عربستان، نه ترکیه و نه پاکستان، بلکه ایران.»
او همچنین ادعا کرد که پس از کشته شدن قاسم سلیمانی در بغداد، یک هیئت بزرگ طالبان به ایران رفت و برای ابراز تسلیت به منزل او مراجعه کرد.
ایالات متحده و دولت پیشین افغانستان، ایران را به حمایت از طالبان متهم میکردند، اما تهران این اتهامات را رد میکرد.
این اظهارات مرندی در امتداد بحثها و اتهاماتی است که ایالات متحده و دولت پیشین افغانستان طی سالها مطرح میکردند.
امریکا از حدود سال ۲۰۰۷ به بعد بارها ایران را به حمایت از برخی گروههای طالبان متهم کرده و در مواردی به کشف سلاحها و مهمات ساخت ایران در مناطق درگیری اشاره کرده بود. مقامهای امریکایی این موضوع را در چارچوب راهبرد منطقهای ایران و سیاست «دشمنِ دشمن من» تفسیر میکردند.
در مقابل، جمهوری اسلامی ایران همواره این اتهامات را رد کرده و آن را «تبلیغات سیاسی» و «دروغپراکنی» امریکا دانسته است.
در عین حال، روابط ایران و طالبان در طول زمان تغییر کرده است. ایران در دهه ۱۹۹۰ موضعی خصمانه نسبت به طالبان داشت و از مخالفان آنها در جبهه مقاومت حمایت میکرد، اما پس از حمله امریکا در سال ۲۰۰۱ و حضور طولانیمدت نیروهای امریکایی در افغانستان، این روابط بهتدریج از خصومت به نوعی تعامل محتاطانه و تاکتیکی تغییر یافت.
در حال حاضر جمهوری اسلامی با اداره طالبان روابط گسترده سیاسی و اقتصادی دارد و طالبان از تهران در برابر حملات اخیر امریکا و اسرائیل حمایت کرد.
ماموران امر به معروف حسینداد شریفی را روز چهارشنبه، ۱۶ ثور، به دلیل بستن نکاح یک زوج به حوزه ۱۸ امنیتی کابل منتقل و مورد ضربوشتم قرار دادند.
این روحانی گفت که نیروهای امر به معروف وی را احضار کردند، تهدیدش کردند و با خشونت رفتار کردند. او افزود «یک مشت به من زدند و عمامهام از سرم پرید.»
این روحانی شیعه در سخنرانی در یک مسجد در کابل گفت: «طالبان مذهب شیعه را از رسمیت خارج کردهاند، اما حالا حتی در امور شخصی و خصوصی نیز به ما اجازه نمیدهند طبق اعتقادات مذهبیمان عمل کنیم.»
او درباره بازداشت روحانیون شیعه گفت که طالبان آنها را به عنوان «مجرم» بازداشت و از آنها تعهد کتبی گرفته و تهدید به زندان کردهاند.
او گفت نه تنها علما بلکه مردم شیعه نیز تحقیر و توهین میشوند.
او با انتقاد از سیاستهای طالبان گفت: «اگر اجازه نداریم مطابق مذهب خود عمل کنیم، بهتر است بیانیه رسمی بدهند که مذهب شیعه ممنوع است تا دیگر ما هم تابع آن نباشیم.»
شریفی همچنین به ماجرای بازرسی از زوجهای جوان در بازار اشاره کرد و پرسید: «در کدام نقطه از دنیا و کره زمین از مردم در وسط بازار عقدنامه میپرسند؟ این انصاف نیست، این توهین به مردم است.»
ماموران امر به معروف طالبان پیشتر یک دختر و پسر را هنگام خرید عروسی به اتهام رابطه خارج از ازدواج در بازار دشتبرچی بازداشت و حسینداد شریفی را به خاطر بستن نکاح آنها لتوکوب کردند.
آقای شریفی این اقدامات را «توهین به مذهب تشیع و مردم شیعه» خواند و افزود: «آیا چنین برخوردهایی به معنای تلاش برای تغییر اجباری مذهب مردم نیست؟»
این روحانی شیعه از مقامهای طالبان خواست در سیاستهای خود نسبت به مذهب شیعه تجدیدنظر کنند و از توهین به روحانیون، مذهب و مردم شیعه جلوگیری شود.
او تأکید کرد: «اگر در سطح کلان چنین سیاستی وجود دارد، باید آن را بازنگری کنند؛ چون این اقدامات باعث ایجاد شکاف و جریحهدار شدن احساسات مذهبی مردم میشود و به مصلحت ملی افغانستان آسیب میزند.»
پیشتر، کمیسیون شیعیان افغانستان اعلام کرد که در دیدار با رئیس تفتیش وزارت امر به معروف طالبان، درباره «برخورد توهینآمیز» با حسینداد شریفی گفتوگو کرده و خواستار جلوگیری از تکرار چنین رویدادهایی شده است.
آقای وثیق روز شنبه در این مصاحبه، افزود «این پالیسی کمیسیون تماس با شخصیتهای افغان است که هر افغان حق دارد به وطن برگردد و به صفت افغان در این کشور زندگی کند. این وطن شان است و این امتیاز و حق شان است.»
اشرف غنی در ۱۵ اگست ۲۰۲۱ از افغانستان خارج شد، دولت افغانستان سقوط کرد و طالبان قدرت را برای دومینبار بهدست گرفتند.
اشرف غنی ساکن امارات متحده عربی است و در نزدیک به پنج سال گذشته بارها در مورد وضعیت افغانستان اظهارنظر و بیانیه داده در موارد از سیاستهای طالبان انتقاد کرده است.
آقای غنی پارسال برای حل بحران افغانستان خواهان گفتوگوی ملی شد و اعلام کرد اگر مردم بخواهد او آماده است برای حل این بحران نقش آفرینی کند.
طالبان پس از تسلط بر افغانستان، کمیسیون تماس با شخصیتهای افغان را ایجاد کرد. شماری از مقامهای پیشین به دعوت این کمیسیون به افغانستان بازگشته اما رهبران برجسته سیاسی و مقامهای ارشد حکومت پیشین و فعالان اجتماعی دعوت طالبان را نپذیرفتهاند.
طالبان میگویند با خروج نیروهای بینالمللی و تسلط این گروه، جنگ در افغانستان پایان یافته اما جریانهای سیاسی مخالف، میگویند که افغانستان درگیر بحرانهای متعدد و طالبان فاقد مشروعیت است. آنها خواهان حل این بحران از طریق گفتوگوهای سیاسی با طالبان شده، مطالباتی که تاکنون از سوی اداره طالبان نادیده گرفته شده است.
تشکیل حکومت فراگیر با حضور همه اقشار و گروههای اجتماعی، رعایت حقوق بشر، تأمین حقوق اساسی شهروندان به ویژه حقوق زنان از خواستهای کلیدی مخالفان طالبان است.
فوزیه کوفی، عضو پارلمان حکومت پیشین افغانستان، اخیرا در واکنش به دعوت طالبان برای بازگشت به افغانستان گفت که بازگشت زمانی ارزشمند است که مردم به عنوان شهروندان آزاد و صاحب حق برگردند، نه برای بیعت با نظامی که مشروعیت ملی و بینالمللی ندارد.
دادگاه عالی طالبان روز شنبه با انتشار بیانیهای گفت که حقانی به ولایتهای قندوز، بدخشان، بلخ، جوزجان و بغلان سفر کرده است.
طبق این بیانیه، او در دیدار با مسئولان محلی طالبان تأکید کرده است که باید شکرگزار باشند زیرا «نظام اسلامی در کشور حاکم است و هیچ مداخله خارجی وجود ندارد».
حقانی در بخشی از سخنانش بهطور خاص به مسئله ظلم و ستم نسبت به مردم، بهویژه زندانیان و متهمان اشاره کرد و گفت: «هیچکس حق ندارد بهصورت خودسرانه مجرمی را مجازات کند. با مجرم و زندانی باید رفتار نیک داشت.»
او افزود: «هرگونه ظلم، تعدی و رفتار نامناسب با زندانیان و مجرمان پذیرفتنی نیست و باید از آن پرهیز شود.»
این مقام ارشد طالبان خطاب به نیروهای این گروه تأکید کرد: «سعی کنید بر کسی ظلم نکنید، زیرا نظامی که ظلم کند، دوام نمیآورد.»
عبدالحکیم حقانی از بنیانگذاران تحریک طالبان و از چهرههای شاخص و تأثیرگذار این گروه است.
در حالیکه او از لزوم پرهیز از ظلم سخن میگوید، اداره طالبان متهم به انجام «محاکم صحرایی»، انتقامگیریهای خودسرانه، تیرباران متهمان بدون طی مراحل قانونی، شکنجه و رفتارهای نامناسب با زندانیان هستند.
گزارشهای نهادهای بینالمللی از جمله سازمان ملل متحد حاکی از کشتهشدن، شکنجه و ناپدیدشدن صدها نیروی امنیتی سابق، تیرباران افراد متهم به عضویت در داعش بدون محاکمه، و مرگ برخی زندانیان سیاسی بر اثر شکنجه در زندانها است.
این نخستین بار نیست که یکی از مقامهای ارشد طالبان نسبت به پیامدهای ظلم نیروهای این گروه هشدار میدهد.
پیشتر سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، نیز گفته بود که «نظام با ظلم دوام نمیآورد».
عبدالحکیم حقانی خود از سوی دادگاه کیفری بینالمللی لاهه به اتهام جنایت علیه بشریت تحت تعقیب است.
رهبر و قاضیالقضات طالبان بهدلیل نقششان در اعمال آزار و اذیت سیستماتیک بر مبنای جنسیت و سیاست علیه زنان، دختران و سایر افراد در افغانستان، تحت پیگرد قرار گرفتهاند.
آقای محقق در یادداشتی در حساب کاربری فیسبوک خود، این اقدامات را عامل تشدید شکافهای اجتماعی دانست.
محقق یادآوری کرده است که طالبان در کابل حسینداد شریفی، امام جمعه و روحانی شناختهشده شیعه را به دلیل اجرای «عقد و نکاح موقت» یک زوج شیعی لتوکوب و به او اهانت کردند.
این سیاستمدار مخالف طالبان افزود دهها عالم شیعه نیز به حوزههای پولیس طالبان جلب شدند و از آنان التزام گرفته شد که عقد و نکاح را به شیوه رایج شیعی انجام ندهند. در صورت تخلف شش ماه حبس برای آنان در نظر گرفته شده است.
او گفت در دایکندی نیز ادعای زوجیت یک پیرمرد پشتون تبار بر دختر جوان متاهل هزاره باعث شد محکمه طالبان بدون دلیل موجه بر زوج جوان فشار وارد کند. بستگان این زوج به حبس افتادند و خود زوج از منطقه فراری شدند.
آقای محقق این موارد را نمونههایی از فشارهای «مذهبی و ناموسی» بر مردم هزاره و شیعه برشمرد.
محقق هشدار داد که علاوه بر فشارهای نظامی و امنیتی این اقدامات دشمنیها را بیشتر میکند و از اداره طالبان خواست حریم احوال شخصیه مردم هزاره و شیعه را رعایت کنند.
او تاکید کرد که ادامه این روند به نفع هیچ طرفی نخواهد بود و از طالبان خواست دستکم برای مصالح خودشان «حریم احوال شخصیه مردم هزاره و شیعه را بیشتر از این مورد تعرض قرار ندهند.»
منابع محلی پیشتر به افغانستان اینترنشنال گفتند که ماموران امر به معروف حسینداد شریفی را به حوزه ۱۸ منتقل کردند و مورد ضربوشتم قرار دادند. به گفته آنها، طالبان با این روحانی بهدلیل بستن نکاح یک زوج پیش از برگزاری مراسم عروسی، برخورد «فیزیکی و تحقیرآمیز» کردند.
