سازمان ملل اعلام کرد که همراه با سایر نهادهای امدادی، طرح ۵۲۹ میلیون دالری را با هدف حمایت مهاجران بازگشتی راهاندازی کرده است. از سال ۲۰۲۳، نزدیک به ۶ میلیون نفر به افغانستان بازگشتهاند و پیشبینی میشود حدود ۳ میلیون نفر دیگر نیز تا پایان سال جاری میلادی به کشور بازگردند.
بر اساس این برنامه، پیشبینی میشود از ماه اپریل تا دسامبر سال ۲۰۲۶، حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر از ایران و یک میلیون و ۱۰۰ هزار نفر از پاکستان به افغانستان بازگردند.
این در حالی است که از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون نزدیک به ۵.۹ میلیون افغان به کشور برگشتهاند. سازمان ملل میگوید که این بازگشت گسترده فشار بیسابقهای بر ساختارهای اقتصادی و اجتماعی افغانستان وارد کرده است.
مقامهای سازمان ملل تأکید میکنند که این روند صرفاً یک مسئله مرزی کوتاهمدت نیست، بلکه یک چالش عمیق انسانی و توسعهای محسوب میشود.
به گفته آنان، بیش از نیمی از بازگشتکنندگان را زنان و کودکان تشکیل میدهند که بسیاری از آنها در خارج از افغانستان بزرگ شدهاند و ارتباط محدودی با محیط جدید زندگی خود دارند.
سازمان ملل میگوید که در مرحله نخست، حدود ۱۰۰ میلیون و ۷۰۰ هزار دالر برای ارائه کمکهای فوری در گذرگاههای مرزی اختصاص یافته است. این هزینه برای کمکهایی از جمله خدمات بهداشتی، تغذیه، حمایتهای اجتماعی، آب و بهداشت و کمکهای نقدی در نظر گرفته شده است.
در مرحله دوم، بیش از ۴۲۸ میلیون دالر برای ادغام مجدد بازگشتکنندگان در ۳۵ منطقه اولویتدار در نظر گرفته شده است.
این بخش شامل ایجاد فرصتهای شغلی، دسترسی به خدمات اساسی مانند آموزش و بهداشت، تأمین مسکن و تقویت انسجام اجتماعی در جوامع میزبان است.
با این حال، نهادهای ناظر هشدار دادهاند که کمبود بودجه میتواند روند اجرای این طرح را با چالش جدی مواجه کند. به گفته آنها، منابع فعلی تنها بخش محدودی از افراد آسیبپذیر را پوشش میدهد، در حالی که نیازها بسیار گستردهتر است.
سازمان ملل و سازمانهای امدادی از کشورهای کمککننده خواستهاند تا با تأمین کامل منابع مالی این برنامه، از تشدید بحران انسانی در افغانستان جلوگیری کرده و زمینه را برای بازسازی و ثبات پایدار فراهم کنند.
