حامد کرزی نماز عید را جدا از طالبان ادا کرد

حامد کرزی، رئیسجمهور سابق افغانستان نوشت نماز عید را با جمعی از بزرگان و جوانان در کابل ادا کرده است. او در نمازهای عید طالبان در نزدیکی خانه خود، در قصر سپیدار و ارگ اشتراک نکرده است.

حامد کرزی، رئیسجمهور سابق افغانستان نوشت نماز عید را با جمعی از بزرگان و جوانان در کابل ادا کرده است. او در نمازهای عید طالبان در نزدیکی خانه خود، در قصر سپیدار و ارگ اشتراک نکرده است.
حامد کرزی، رئیسجمهور حکومت پیشین با اشتراکگذاری تصاویری در صفحه کاربری اکس خود نوشت در نماز عید برای خیر و فلاح مردم افغانستان دعا کرده است.
در تصاویری که رئیسجمهور پیشین منتشر کرد، دیده میشود که او نماز را با شماری از مقامات حکومت پیشین و جوانان و نزدیکان خود برگزار کرده است. در این تصاویر منتشر شده عبدالله عبدالله، رئیس اجرائیه حکومت پیشین نیز در کنار حامد کرزی دیده نمیشود. این دو مقام سابق، پس از حاکمیت طابان عمدتا بسیاری از مراسم را مشترک تجلیل میکرند.
حامد کرزی، پیشتر در پیامی به مناسبت عید نوشت افغانستان زمانی میتواند به ترقی و توسعه برسد که ملتی متحد و باسواد داشته باشد. او نیروی انسانی توانمند و با دانش را کلید توسعه دانسته و بار دیگر ابراز امیدواری کرده است که دروازه مکاتب و دانشگاهها به روی زنان افغان باز شود.
رئیسجمهور سابق افغانستان گفت افغانستان زمانی به ترقی و توسعه دست مییابد که همه شهروندان نسبت به آن احساس مالکیت کنند. او افزود که پیشرفت افغانستان با مشارکت زنان و کادرهای متخصص فراهم میشود.
حامد کرزی همچنین در این پیام از خطرات جدی کمآبی در افغانستان هشدار داد و از مردم خواست از مصرف بیرویه ذخایر آب زیرزمینی خودداری کنند. او به خانوادههای قربانیان بارندگیهای شدید و سرازیر شدن سیلهای اخیر تسلیت گفت.
حامد کرزی نوشت: «خاطره کشتهشدگان حملات هوایی و توپخانهای پاکستان را در روزهای عید گرامی میداریم و با خانوادههای داغدار آنها ابراز همدردی میکنیم.»

شماری از سیاستمداران مخالف طالبان در پیامهای عیدی خود از سیاستهای این گروه در زمینههای مختلف انتقاد کردهاند. عبدالرشید دوستم از افزایش خشونتها، امرالله صالح از نفاق ملی، حنیف اتمر و حامد کرزی از ممنوعیت آموزش زنان در افغانستان تحت تسلط طالبان انتقاد کردند.
شماری از سیاستمداران شناخته شده و مقامات حکومت پیشین با انتشار پیام، ضمن شادباشگویی عید قربان به مردم افغانستان، از سیاستهای طالبان و شیوه حکومتداری این گروه انتقاد کردهاند. آنها طالبان را عامل بحرانهای کنونی افغانستان دانستهاند.
عبدالرشید دوستم، معاون رئیسجمهور در حکومت پیشین در پیام عیدی خود نوشت مردم افغانستان حق دارند مانند سایر ملل جهان از حقوق انسانی برخوردار شوند و فارغ از رعب و تشویش در رفاه و آرامش زندگی کنند. او افزود که در حال حاضر خشونتها در سراسر کشور در حال افزایش است.
معاون رئیسجمهور حکومت پیشین خاطرنشان کرد که وضعیت سیاسی افغانستان رو به بهبود نیست. به باور او، تشنجات زیادی میان مردم به وجود آمده، تشدید تضادهای قومی و منطقهای دامنه آشوب را در کشور گسترش داده است.
عبدالرشید دوستم هشدار داد که اگر وضعیت همینگونه ادامه یابد، آتش «خانهجنگی» و تشنجات درونی بیشتر شعلهور شده و افغانستان را به جنگ داخلی سوق میدهد. او گفت با آنکه خواستار شرکت در قدرت نیست، اما بار دیگر از طالبان میخواهد برای جلوگیری از بحرانهای کنونی با مخالفان مذاکره کند.
حنیف اتمر، وزیر خارجه حکومت پیشین در پیامی نوشت عید قربان مظهر فداکاری، همدلی، بردباری و از خودگذشتگی است؛ ارزشهایی که جامعه ما اکنون بیش از هر زمانی به آنها نیاز دارد. او ابراز امیدواری کرد که حکومت مشروع و مردمی، صلح عادلانه، عدالت اجتماعی و اموزش بدون تبعیض در افغانستان حاکم شود.
در همین حال، امرالله صالح، معاون رئیسجمهور در حکومت پیشین نوشت عید قربانی در حالی فرا رسید که اسیران سیاسی در زندانهای «مخوف و ضدانسانی» طالبان به سر میبرند. او این اسیران را انسانهایی با درک و با اراده توصیف کرد که در مبارزه برای «اعاده حیثیت وطن» به چنگ طالبان افتادهاند.
امرالله صالح گفت طالبان عامل پنج بحران در افغانستان است. او افزود حل این بحرانها بخشی از مبارزه روند سبز را تشکیل میدهد. این مقام پیشین تصریح کرد که طالبان منشا نفاق ملی، بحران مشروعیت ملی و بینالمللی، میزبانی از گروههای تروریستی است.
معاون رئیسجمهور حکومت پیشین خاطرنشان کرد تا زمانی که طالبان بر افغانستان تسلط دارند، امیدی نیست که سیاست جهان نسبت به این کشور، از مباحث تروریسم، جنایت و مهاجرت فراتر برود. او طالبان را مسئول این بحرانها دانسته تاکید کرد که ملت افغانستان در خلق این بحرانها هیچ نقشی نداشته است.
از سویی هم حامد کرزی، رئیسجمهور حکومت پیشین در پیام عیدی خود بار دیگر بر حق آموزش زنان و دختران تاکید کرده است. او نوشت افغانستان زمانی به ترقی و توسعه دست مییابد که همه شهروندان نسبت به آن احساس مالکیت کنند. حامد کرزی گفت پیشرفت افغانستان با مشارکت زنان و کادرهای متخصص فراهم میشود.
هبتالله آخند زاده، رهبر طالبان در سخنرانی خود به مناسبت عید قربان در قندهار بر «وحدت و اطاعت» تاکید کرد. او در سخنرانی یک ساعته خود ۸۱ بار کلمه «وحدت»، ۳۵ بار کلمه «اختلاف» و ۱۲ بار کلمه «اطاعت» را بر زبان آورد.
رهبر طالبان در این سخنرانی خود گفت گسترش صف مسلمانان عبادت است، اما عبادت در بیاتفاقی انجام نمیشود. او افزود که جهاد نیز برای متفق کردن مسلمانان فرض است.
هبتالله گفت: «اگر مسلمانان اتفاق نداشته باشند دیگر نمی توانند بندگی خداوند را انجام دهند و این باعث بندگی آنها زیر حاکمیت بندگان دیگر می شود و همواره زیر ظلم ظالم باقی میمانند.»
دعوت از مخالفان طالبان برای بازگشت به افغانستان
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در سخنرانی عیدی خود از مخالفان خواست دوباره به افغانستان بازگردند.
او خطاب به مخالفان تاکید کرد که اداره طالبان با آنها هیچ تصفیه حسابی ندارد و هرکاری که در ۲۰ سال گذشته انجام دادهاند، را معاف کرده است.
هبتالله آخندزاده در سخنرانی خود به مناسبت عید قربان خطاب به مخالفان گفت: «برگردید، این [افغانستان] خاک شما و کشور شماست.» او تاکید کرد که قبلا هم گفته و حالا هم میگوید که مخالفان طالبان را عفو کرده است.
رهبر طالبان مدعی شد که در زمان جنگ هم هدف این گروه کشتن افغانها نبوده است. او افزود که طالبان در آن زمان به افغانها اعلام کرده بود که «کافران افغانستان را اشغال» کرده و علیه آنها «جهاد» میکند.
او در حالی این ادعا را مطرح کرد که به گزارش سازمانهای بینالمللی در دو دهه جنگ طالبان با حکومت پیشین، حدود ۶۰ هزار نیروی امنیتی افغانستان کشته شدند. همچنین در حملات انتحاری و انفجاری که طالبان مسئولیت آنها را گرفته هزاران غیرنظامی جان باختهاند.
هبتالله: بدون امیر، در جاهلیت میمیرید
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در سخنرانی خود در نماز عید گفت از آنجایی که افراد جامعه افکار مختلف دارند، داشتن امیر برای حفظ اتحاد به مسلمانان واجب است.
او گفت کسی که «بدون بیعت و اطاعت» از یک امیر بمیرد، «به مرگ جاهلیت» مرده است.
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در سخنرانی خود در مسجد عیدگاه قندهار گفت تحکیم اتحاد و اتفاق در جوامع اسلامی بدون داشتن امیر ممکن نیست. او تاکید کرد به همین دلیل خداوند امر کرده است که مسلمانان باید برای خود امیر مقرر کنند.
رهبر طالبان در نزدیک به پنج سال سلطه بر افغانستان بارها بر اطاعت از خود تاکید کرده است. هبتالله آخرینبار در دهم ثور در یک سخنرانی خطاب به مقامات وزارت مالیه طالبان گفت اطاعت از احکام او «مانند اطاعت از خدا و رسول» لازم است. او همچنین نافرمانی از اوامر خود را همسنگ نافرمانی دینی دانست.
هبتالله آخندزاده در این نشست هشدار داد که پس از این بهصورت جدی با «بیاطاعتی» برخورد خواهد شد و از مقامهای تحت امر خود خواست در صورت آغاز پیگیریها، بدون واسطهگری از اقدامات او حمایت کنند.
رهبر طالبان پیشتر در ۲۸ حمل در پیامی به مناسبت عملیسازی فرمانها خود در هرات نوشت که تجربه تاریخی نشان داده هرگاه مردم از دستور رهبران خود نافرمانی کردهاند حتا خلافتهای بزرگی مانند امویان، عباسیان و عثمانیان نیز از میان رفتهاند. او هشدار داد که اگر مردم از نظام فعلی اطاعت نکنند، فتنه بر میخیزد.
کارشناسان میگویند تاکید و تکرار هبتالله بر اطاعت از اوامر خود، ریشه در اختلافات درونی و نافرمانی برخی از مقامات این گروه دارد. پیش از این، سراجالدین حقانی، وزیر داخله، محمدیعقوب مجاهد، وزیر دفاع، عباس استانکزی، معین سابق وزارت خارجه و شماری از دیگر مقامات اداره طالبان از دستورها و سیاستهای هبتالله انتقاد کردهاند.
منابع مطلع در ولایتهای تخار و بدخشان به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که والیهای طالبان در این دو ولایت فعالیت همه شرکتهای محلی استخراج طلا را به بهانههای مختلف متوقف کردهاند. به گفته منابع، فقط شرکتهای وابسته به طالبان اجازه فعالیت دارند.
دفتر مطبوعاتی والیان طالبان در تخار و بدخشان تایید کردهاند که فعالیت شرکتهای فاقد مجوز در بخشهایی از این دو ولایت متوقف شده است. منابع محلی در تخار گفتند این دستور ابتدا در حوزه دریای کوکچه در ولسوالی کلفگان اجرا شد و سپس به سراسر ولایت گسترش یافت.
بر بنیاد اطلاعات منابع، والی طالبان در بدخشان نیز، دستور توقف فعالیت شرکتهای طلا را در ولسوالیهای درواز صادر کرده است. باشندگان محل گفتند اکنون در سراسر بدخشان فعالیت شرکتهای محلی متوقف شده است.
طالبان در بدخشان این راهبرد را پس از آن روی دست گرفت که اخیرا یک درگیری خونین میان کارگران معدن طلا قطقطی در ولسوالی شکی و افراد جمعه فاتح، معاون والی زابل رخ داد. این درگیری روز شنبه، ۱۹ ثور، رخ داد که در آن دستکم ۲ تن کشته و ۱۵ تن از کارگران معدن زخمی شدند. درگیری میان کارگران معدن طلا و افراد طالبان بر سر توزیع زمینی بخشهای از این معدن صورت گرفت.
پس از این درگیری، مولوی اسماعیل غزنوی والی طالبان در بدخشان و عبدالمتین رحیمزی رئیس تازه گماشته شده معادن این ولایت به همراه قطعه ویژه هزار نفری ملاهبتالله برای یک هفته به مناطق دروازها سفر کردند. منابع مطلع گفتند در این سفر، دستکم ۱۵ تن از نزدیکان مقامها و بستگان فرماندهان بدخشی طالبان بازداشت شدند.
همچنان به دستور والی طالبان، تونلهای معادن طلا و تجهیزات کاری مربوط به شرکتهای مقامات محلی طالبان نیز تخریب و از بین برده شد.
موسی کاکه از فرماندهان شناختهشده طالبان در حوزه درواز و از نزدیکان جمعه فاتح، خالد خواهرزاده مولوی امانالدین منصور و خواهر زن قاری حافظ، والی طالبان فراه، همراه با ۱۲ تن دیگر از افراد طالبان بازداشت شدند.
طبق اطلاعات طالبان موسی کاکه و اسلامالدین، مدیر سابق معادن ولسوالی شکی را به محکمه نظامی قندوز معرفی کرده و اکنون آنان منتظر حکم دادگاه در قندوز به سر میبرند. منابع گفتند طالبان ۱۳ نفر دیگر را پس از توصیه و تحقیق آزاد کرده است.
باجگیری، فساد و تبعیض در توزیع جوازها
ممنوعیت فعالیت شرکتهای محلی، بازار باجگیری را برای مقامات محلی طالبان گرم کرده است. برخی از شرکتداران در ولسوالی خواجهغار تخار به افغانستان اینترنشنال گفتند شرکتهایی که به ولسوال، مدیر استخبارات و فرمانده پولیس طالبان پول پرداخت کند، میتوانند به کارشان ادامه دهند.
مسئولین طالبان هزاران افغانی از شرکتهای محلی اخاذی کرده و در مواردی دوباره مانع کار آنها شدهاند.
یک شرکت استخراج معدن طلا گفت ۸۰ هزار افغانی برای از سرگیری فعالیتهایش در معادن طلا ولسوالی خواجه غار به مسئولان طالبان رشوت داده، اما پس از چند روز دوباره کارهایش متوقف شده و مسئولان طالبان ۳۵۰ هزار افغانی دیگر از او مطالبه کردهاند. او افزود که مسئولان محلی طالبان تجهیزات کارگران از را با خود برده و از شماری باجگیری کردهاند.
او میگوید دستور والی برای توقف فعالیت شرکتهای محلی زمینه را برای اخاذی، باجگیری و ظلم مسئولان در ولسوالیها فراهم ساخته است.
منبع میافزاید که مدیر استخبارات و ولسوال طالبان در خواجهغار، ۵۱ هزار افغانی و ۹ مثقال طلای یکی از شرکتدارانی را که بدون هماهنگی با آنان در این ساحه کار میکرد، به زور گرفتهاند. به گفته او، در حالی که کارگران در ساحه حضور داشتند و شاهد این ماجرا بودند، مسئولان طالبان دست به این اخاذی و زورگیری زدند.
یک شرکتدار بدخشانی نیز به افغانستان اینترنشنال گفت که وزارت معادن طالبان عمداً به شرکتهای محلی جواز نمیدهد. او افزود: «بیش از یک سال است که به دنبال جواز هستم. حتی طالبان بومی بدخشان وساطت کردند اما وزارت معادن گفت به دستور مستقیم ملاهبتالله، روند توزیع جواز متوقف شده است. اما همزمان، شرکتهای مربوط به جنوب کشور به راحتی جواز میگیرند و اسکیج زمینهای طلاخیز را از کابل دریافت میکنند.»
تغییر سیاست طالبان و سنت دیرینه زرشویی
جنجال بر سر معادن طلا در تخار و بدخشان در یک سال گذشته اوج گرفته و بارها به درگیریهای خونین میان مردم بومی، شرکتهای استخراجکننده و طالبان منجر شده که تلفاتی نیز برجا گذاشته است.
هرچند شرکتهای محلی در چند سال اخیر بدون داشتن مجوز از سوی وزارت معادن و پترولیم طالبان طلا استخراج میکردند، اما قدرت روز افزون فرماندهان محلی این گروه در تخار و بدخشان و سرمایه های هنگفت آنان مقامات طالبان را وادار کرده تا در این باره تجدید نظر کنند.
زرشویی (استخراج سنتی و دستی طلا) سالهاست که منبع اصلی درآمد هزاران خانواده در تخار و بدخشان است و حکومت گذشته نیز هرگز مانع کار آنان نمیشد.
استراتژی کنترول شریانهای اقتصادی توسط قندهار
معادن طلا، و سنگهای قیمتی، منابع درآمدی سرشاری هستند. ملاهبتالله از طریق وزارت معادن و پترولیم تلاش میکند کنترول این منابع را از دست فرماندهان محلی شمال خارج کرده و به شبکه اقتصادی قندهار و وفاداران خود منتقل کند. ارسال نیروی ویژه هزار نفری به بدخشان و تعیین رئیس معادن بدخشان از افراد نزدیک به هبتالله گواه بر این مدعاست.
خطر شورشهای محلی و بیثباتی اجتماعی
ممنوعیت «زرشویی سنتی» مستقیماً به معیشت باشندگان بدخشان و تخار که هیچ منبع درآمد دیگری ندارند، ضربه میزند. بدخشان پیش از این نیز شاهد اعتراضات مردمی علیه طالبان بهدلیل تخریب مزارع خشخاش بوده است. جابجایی نیروهای تازه نفس در ولسوالیهای درواز، جرقه درگیری در ولسوالی شکی و انتقال متهمان به قندوز برای محاکمه نظامی، نشان میدهد که وضعیت امنیتی در این مناطق به شدت شکننده است و پتانسیل تبدیل شدن به یک مقاومت محلی یا ناامنی پایدار را دارد.
شماری از شرکتداران در بدخشان و تخار میگویند پس از عید قربان اگر مقامات طالبان در تصمیم شان تجدید نظر نکنند آنان دوباره به معادن طلا بر میگردند و در برابر طالبان ایستادگی خواهند کرد.
نتیجهگیری
اقدامات هماهنگ اخیر طالبان در تخار و بدخشان برای انحصار معادن طلا و سرکوب فرماندهان بومی، فراتر از یک تصفیه اقتصادی، یک خطر کلان برای رهبری این گروه است. هرچند ملاهبتالله با اعزام قطعات ویژه از قندهار و جنوب به دنبال تثبیت هژمونی مطلق خود است، اما این رویکرد انحصارگرایانه میتواند اثر معکوس داشته باشد.
هم اکنون شماری از جبهات ضد طالبان از جمله جبهه آزادی در حال گسترش قلمرو خود و سربازگیری از میان مردم منطقه است. در یک ماه اخیر دهها تن از باشندگان ولسوالی جرم علیه طالبان اعلام جنگ کردهاند و هزاران نیرو برای سرکوب آنان به منطقه خستک اعزام شدهاند. بدون شک توقف فعالیت مردم منطقه و افزایش بیکاری زمینه را برای افزایش مخالفت علیه طالبان و پیوستن افراد بیشتر به گروههای مخالف این گروه فراهم خواهد کرد.
عبدالکبیر، وزیر مهاجرین و عودتکنندگان طالبان بار دیگر نماز عید قربان را در یک قدمی ارگ بهطور جداگانه برگزار کرد. این مقام طالبان این بار نیز، نماز عید را با امیرخان متقی، وزیر خارجه و شماری از دیپلوماتهای کشورهای اسلامی در قصر سپیدار خواند.
تصاویر منتشر شده توسط تلویزیون ملی، رسانه تحت کنترول طالبان نشان میدهد که عبدالکبیر، وزیر مهاجرین و عودتکنندگان، امیرخان متقی، وزیر خارجه و شماری از دیگر مقامات طالبان نماز عید قربان را با برخی از دیپلوماتها، به ویژه نمایندگان سفارتهای کشورهای عربی در قصر سپیدار برگزار کردهاند.
این مقام طالبان در گذشته نیز نماز عید را بهطور جداگانه در قصر سپیدار برگزار کرده است. این در حالی است که مراسم نماز عید با فاصله یک دیوار در ارگ طالبان نیز، با حضور ملاحسن اخند، رئیسوزرا و دیگر مقامت این گروه برگزار شده است.
عبدالکبیر، پیش از وزارت مهاجرین و عودتکندگان، سمت معاونیت امور سیاسی رئیسالوزرای طالبان را به عهده داشت. دفتر او در آن زمان در قصر سپیدار در کنار ارگ بود. این مقام طالبان از آن زمان تاکنون، مناسبتهای مختلف به ویژه مراسم عید را در قصر سپیدار برگزار میکند.
چین بار دیگر تلاشهای میانجیگرانه خود را برای کاهش تنش میان پاکستان و طالبان از سر گرفته است. روزنامه پاکستانی دان به نقل از منابع خود گزارش داد پس از نخستین دور گفتوگوها در شهر اورومچی در ماه گذشته، مقامهای چینی برای برگزاری دور دوم این نشستها برنامهریزی کردهاند.
هدف از این مذاکرات، ایجاد چارچوبی پایدار برای کاهش تنشهایی خوانده شده که طی یک سال گذشته روابط میان اسلامآباد و طالبان را تیره کرده است.
تنشهای دوجانبه عمدتا بر مسائل امنیتی بر تجارت، ترانزیت و رفتوآمد مرزی اثر گذاشته؛ به طوری که با بستن گذرگاهها، مبادلات اقتصادی کاهش و ناامنی در مرزها افزایش یافته است.
در چنین شرایطی، تلاشهای دوجانبه برای حل اختلافات عملا به بنبست رسیده و همین موضوع باعث شده پاکستان بیش از گذشته به نقش بازیگران ثالث، بهویژه چین، امید ببندد.
نماینده ویژه چین در امور افغانستان طی هفتههای گذشته سفرهایی به کابل داشته و با مقامهای طالبان، از جمله وزیر خارجه این اداره دیدار کرده است.
بر اساس اظهارات رسمی، دو طرف این گفتوگوها را «مثبت» ارزیابی کرده و بر ادامه همکاری برای دستیابی به صلح و ثبات تأکید کردهاند.
طالبان نیز از پیشرفتهایی در این روند سخن گفتهاند، هرچند جزئیات مشخصی درباره اقدامات عملی خود ارائه نکردهاند.
دان نوشت که برخی گزارشهای غیررسمی حاکی از آن است که نیروهای طالبان اقداماتی محدود علیه برخی عناصر مسلح در مناطق مرزی انجام دادهاند، اما این اطلاعات هنوز بهطور مستقل تأیید نشده است.
گزارش افزوده که منابع محلی خود از کاهش نسبی درگیریها در برخی نقاط مرزی در ماههای اخیر سخن گفتهاند و این روند را تا حدی به توافقهای محلی میان قبایل دو سوی مرز نسبت میدهند.
اختلاف بر سر نحوه مقابله با گروههای مسلح
پاکستان خواهان اقدام قاطع طالبان علیه گروههای مسلح است و گزینههایی مانند بازداشت، خلع سلاح یا تحویل این افراد را مطرح میکند. در مقابل، طالبان تمایلی به ورود به درگیری مستقیم با این گروهها ندارد و ترجیح میدهد از تشدید تنشهای داخلی خودداری کند.
گذار به دیپلوماسی چندجانبه
ناکامی تلاشهای دوجانبه و حتی میانجیگریهای پیشین از سوی کشورهایی مانند قطر، ترکیه و عربستان سعودی، باعث شده مسیر جدیدی در قالب دیپلوماسی چندجانبه شکل بگیرد.
در این میان، چین بهدلیل نفوذ اقتصادی، روابط نزدیک با پاکستان و ارتباطات رو به گسترش با طالبان، موقعیت ویژهای برای ایفای این نقش دارد.
تحلیلگران پاکستانی معتقدند بیجینگ نهتنها بهدنبال کاهش تنشهای امنیتی است، بلکه اهداف گستردهتری مانند تقویت اتصال منطقهای و حفاظت از پروژههای اقتصادی خود، بهویژه مسیر اقتصادی چین-پاکستان( سیپک) را نیز دنبال میکند.
دان در گزارش خود تاکید کرده که ادامه گفتگوهای اورومچی میتواند فرصتی مهم برای بازسازی اعتماد میان اسلامآباد و کابل باشد. با این حال به تحلیل این روزنامه موفقیت آن به عواملی از جمله میزان انعطافپذیری طرفین، اتخاذ اقدامات عملی در حوزه امنیتی و ایجاد سازوکارهای پایدار برای گفتوگو بستگی دارد.