ارتش پاکستان می‌گوید عملیات علیه شبه‌نظامیان در افغانستان ادامه خواهد یافت

کارشناسان محیط‌زیست به افغانستان اینترنشنال می‌گویند که در صورت وقوع این پدیده، احتمال بارندگی‌های شدید و سیلاب‌های ویرانگر در افغانستان نیز افزایش خواهد یافت.

سازمان جهانی هواشناسی، اداره ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده (NOAA) و مرکز پیش‌بینی اقلیم این کشور در تازه‌ترین ارزیابی‌های خود اعلام کرده‌اند که احتمال شکل‌گیری یک ال‌نینوی قوی در ماه‌های آینده افزایش یافته است.

به گفته این نهادها، ال‌نینو با تغییر الگوی بارش و دما در نقاط مختلف جهان، خطر بروز رویدادهای شدید آب‌وهوایی از جمله سیلاب، خشکسالی، موج گرما و طوفان را افزایش می‌دهد. کارشناسان هشدار می‌دهند که افغانستان نیز به دلیل آسیب‌پذیری بالا در برابر تغییرات اقلیمی، از پیامدهای این پدیده بی‌تأثیر نخواهد بود.

100%

ال‌نینو و لانینا چه تأثیری بر افغانستان دارند؟

«ال‌نینو» و «لانینا» دو پدیده طبیعی اقلیمی هستند که بر اثر تغییر دمای آب‌های سطحی اقیانوس آرام شکل می‌گیرند و الگوی آب‌وهوا را در نقاط مختلف جهان تغییر می‌دهند. در دوره ال‌نینو، آب‌های اقیانوس آرام گرم‌تر از حد معمول می‌شود. این پدیده معمولاً در برخی مناطق جهان موجب خشکسالی می‌شود، اما در افغانستان و شماری از کشورهای منطقه، احتمال بارندگی و وقوع سیلاب را افزایش می‌دهد.

در مقابل، لانینا با سرد شدن آب‌های سطحی اقیانوس آرام همراه است و معمولاً خطر خشکسالی را در افغانستان افزایش می‌دهد.

پیامدهای ال‌نینوی بسیار قوی برای افغانستان

دکتر سجاد حمیدی، کارشناس اقلیم و استاد دانشگاه پنسیلوانیا، به افغانستان اینترنشنال گفت که ال‌نینو و لانینا بخشی از چرخه‌های طبیعی اقیانوس آرام هستند و معمولاً هر سه تا هفت سال یک‌بار رخ می‌دهند.

او با استناد به مدل‌های اقلیمی گفت که پیش‌بینی‌ها از احتمال شکل‌گیری یک ال‌نینوی بسیار قوی حکایت دارد، پدیده‌ای که به گفته او، در مقایسه با دوره‌های گذشته کم‌سابقه است.

حمیدی افزود که ال‌نینوی بسیار قوی می‌تواند در بخش‌هایی از جهان، به‌ویژه مناطق تولیدکننده گندم و برنج، خشکسالی ایجاد کند و تولید محصولات کشاورزی را کاهش دهد.

به گفته او، در مقابل، افغانستان و بخش بزرگی از منطقه ممکن است با بارندگی‌های بیشتر، سیلاب‌های گسترده و خسارت‌های سنگین روبه‌رو شوند.

حمیدی تأکید کرد تغییرات اقلیمی نیز پیامدهای ال‌نینو را تشدید می‌کند. به گفته او، گرم شدن زمین و اقیانوس‌ها در دهه‌های اخیر الگوهای طبیعی آب‌وهوایی را تغییر داده و احتمال وقوع رویدادهای شدید اقلیمی را افزایش داده است.

کدام ولایت‌ها بیشتر در معرض خطر قرار دارند؟

دکتر نجیب‌الله سدید، کارشناس منابع آب و محیط‌زیست و دارای دکترای مدیریت منابع آب از دانشگاه اشتوتگارت آلمان، به افغانستان اینترنشنال گفت که شدت ال‌نینو به‌تنهایی به معنای شدت پیامدهای آن نیست، بلکه نشان می‌دهد دمای آب‌های سطحی اقیانوس آرام تا چه اندازه از حد معمول بالاتر رفته است.

سدید گفت که تازه‌ترین مدل‌های اقلیمی پیش‌بینی می‌کنند دمای سطح آب اقیانوس آرام تا حدود چهار درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین برسد.

به گفته او، تفاوت اصلی ال‌نینوی پیش‌بینی‌شده با دوره‌های گذشته، شدت و طولانی بودن آن است و نزدیک‌ترین نمونه قابل مقایسه، ال‌نینوی سال ۱۳۷۶ خورشیدی (۱۹۹۷ میلادی) به شمار می‌رود.

این کارشناس منابع آب افزود اگر الگوهای تاریخی تکرار شوند، افغانستان در پاییز، اوایل زمستان و سپس آغاز بهار با بارندگی‌های بیشتر از حد معمول روبه‌رو خواهد شد.

او گفت بر اساس تجربه دوره‌های گذشته، بیشترین افزایش بارندگی احتمالاً در ولایت‌های مرکزی، غربی و شمالی، از جمله بامیان، دایکندی، هرات، فراه، سرپل، جوزجان، فاریاب، بخش‌هایی از بلخ، تخار و بدخشان رخ خواهد داد.

سدید افزود اگر بخش عمده این بارندگی‌ها در زمستان به شکل برف ببارد، این وضعیت به تقویت منابع آب افغانستان کمک می‌کند و خطر سیلاب را کاهش می‌دهد. اما اگر بارندگی‌های شدید در پاییز رخ دهد، خطر سیلاب، تخریب خانه‌ها، آسیب به زمین‌های کشاورزی و از بین رفتن محصولات باغی مانند انگور، انار و سیب افزایش خواهد یافت.

پیامدهای دامنه‌دار سیلاب‌های ۱۴۰۴

افغانستان در سال ۱۴۰۴ خورشیدی نیز با سیلاب‌های گسترده روبه‌رو بود. سازمان بین‌المللی مهاجرت اعلام کرده است که شوک‌های اقلیمی، از جمله سیلاب‌های ناگهانی، در نیمه نخست سال نزدیک به پنج میلیون نفر را در افغانستان تحت تأثیر قرار داده است.

بر اساس ارزیابی‌های اولیه این سازمان، حدود دو هزار و ۶۰۰ خانه نیز تخریب یا به‌شدت آسیب دیده‌اند. همچنین دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل گزارش داده است که تنها در فاصله حمل تا ثور، بیش از ۲۹ هزار خانواده در ۲۱ ولایت از سیلاب‌ها آسیب دیده‌اند.

دکتر سدید گفت که بسیاری از خانواده‌هایی که در سیلاب‌های سال‌های گذشته خانه‌های خود را از دست داده‌اند، هنوز نتوانسته‌اند زندگی عادی خود را از سر بگیرند.

او گفت در ولایت‌های غور، بادغیس، بغلان و شماری از مناطق دیگر، آسیب‌دیدگان حتی پس از دو تا سه سال نیز موفق به ترمیم یا بازسازی خانه‌های خود نشده‌اند.

به گفته سدید، مشکل تنها پاسخ اضطراری به سیلاب نیست، بلکه روند بازسازی و احیای زندگی مردم نیز بسیار کند پیش می‌رود. او معتقد است طالبان هنوز نتوانسته‌ است بحران‌های ناشی از تغییرات اقلیمی را به‌گونه موثر مدیریت کند و بسیاری از مناطق آسیب‌دیده همچنان در انتظار بازسازی هستند.

کارشناسان می‌گویند اگر پیش‌بینی‌های کنونی درباره شکل‌گیری یک ال‌نینوی بسیار قوی تحقق یابد، افغانستان در حالی وارد دوره‌ای از بارندگی‌های شدید و خطر سیلاب خواهد شد که بسیاری از مناطق آسیب‌دیده از سیلاب‌های سال‌های گذشته هنوز بازسازی نشده‌اند و ظرفیت کشور برای مقابله با بحران‌های تازه همچنان محدود است.

به گفته پولیس، این جرایم در بازه زمانی ماه اسد ۱۴۰۲ تا ثور ۱۴۰۴ (آگست ۲۰۲۳ تا می ۲۰۲۵) رخ داده است.

به گفته پولیس، بلال شینواری در اوایل جوزای سال جاری (۲۲ می ۲۰۲۶) در ایرلند بازداشت شد. او پس از طی روند استرداد به بریتانیا منتقل و روز بعد در دادگاه ابتدایی نوریچ حاضر شد.

دادگاه حکم داد که وی تا برگزاری جلسه اعلام موضع نسبت به اتهام‌ها در نهم اسد (۳۱ جولای)، در بازداشت باقی بماند.

شینواری هشتمین متهم این پرونده است. پیش از این در اوایل ماه جوزای سال جاری دادستانی بریتانیا اعلام کرد که هفت پناهجوی افغان ۲۰ و ۲۱ ساله به «تجاوز و آزار جنسی از کودکان» متهم شدند.

• 

  هفت مرد افغان در بریتانیا به «تجاوز و سوء‌استفاده جنسی» از کودکان متهم شدند

در مراسم خاک‌سپاری آقای مومند، شماری از مقام‌های طالبان، اعضای خانواده، دوستان، هم‌مسلکان و جمعی از شهروندان حضور داشتند.

عبدالاحد مومند ۳۱ جوزا در ۶۷ سالگی در شهر اشتوتگارت آلمان درگذشت.

او در ۱۰ جدی ۱۳۳۷ در ولایت غزنی متولد شد و تنها فضانورد افغانستان بود. مومند در سال ۱۹۸۸ با انجام یک مأموریت تحقیقاتی شوروی به فضا رفت و نام خود را به‌عنوان نخستین و تنها فضانورد افغانستان در تاریخ ثبت کرد.

پترول، روز دوشنبه در کابل بین ۷۷ تا ۸۱ افغانی، در هرات بین ۷۵ تا ۸۰ افغانی و در حیرتان بین ۷۷ تا ۸۰ افغانی در هر لیتر خرید و فروش شد.

دیزل نیز در این بازارها بین ۶۹ تا ۷۵ افغانی در هر لیتر معامله می‌شود.

منابع بازار مواد نفتی می‌گویند تنها در ۲۴ ساعت گذشته، بهای پترول در بیشتر بازارهای افغانستان بین سه تا پنج افغانی در هر لیتر افزایش یافته است.

چه شد که بهای نفت افزایش یافت؟

افزایش بهای سوخت در افغانستان پس از آن آغاز شد که جنگ ایران، امریکا و اسرائیل نگرانی‌ها درباره عرضه نفت و امنیت مسیرهای انتقال انرژی را بالا برد.

در جریان این تنش‌ها، قیمت نفت در بازار جهانی افزایش یافت، اما با کاهش تنش‌ها و پایین آمدن نگرانی‌ها، بهای نفت دوباره کاهش پیدا کرد. با آن‌که بازار جهانی نفت پس از فروکش کردن بحران رو به کاهش رفت، بازار افغانستان اما مسیر دیگری را تجربه کرد.

یک منبع معتبر در اتحادیه سراسری شرکت‌های نفت و گاز افغانستان که نخواست نامش در گزارش گرفته شود، به افغانستان اینترنشنال گفت وضعیت بازار افغانستان در روزهای جنگ برخلاف روند جهانی بود. به گفته او، در آن زمان عرضه مواد نفتی در افغانستان زیاد و تقاضا کم بود، زیرا مواد سوخت کافی از گذشته در بازار وجود داشت.

این منبع گفت بازرگانان مواد نفتی در جریان جنگ خرید تازه انجام ندادند، چون فاصله قیمت مواد نفتی موجود در افغانستان با قیمت‌های تازه جهانی بسیار زیاد شده بود. به گفته او، نگرانی اصلی بازرگانان این بود که اگر مواد نفتی را با قیمت بالا بخرند و در میانه راه بازار جهانی دوباره پایین بیاید، با زیان سنگین روبه‌رو شوند.

او افزود پس از کاهش دوباره قیمت نفت، بازار افغانستان با مشکل تازه روبه‌رو شد. به گفته این منبع، روسیه که از تامین‌کنندگان مهم مواد نفتی برای افغانستان و منطقه است، به دلیل حملات اوکراین به پالایشگاه‌های نفتی خود با کمبود شدید سوخت مواجه شده است.

گزارش‌های بین‌المللی نیز نشان می‌دهد که حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، عرضه سوخت در داخل روسیه را تحت فشار قرار داده و روسیه واردات پترول از بلاروس را در ماه جون به سطح بی‌سابقه‌ای رسانده است. این وضعیت می‌تواند مسیرهایی را که پیش از این بخشی از نیاز افغانستان و منطقه را تامین می‌کرد، با فشار تازه روبه‌رو کند.

این منبع گفت از ایران و ترکمنستان نیز مواد نفتی وارد افغانستان می‌شود، اما پس از جنگ، پترول با به پیمانه گذشته از ایران وارد افغانستان نمی‌شود.

به گفته او، بازار افغانستان برای بازگشت به وضعیت عادی به زمان نیاز دارد.

این منبع افزود اگر مواد نفتی ذخیره‌شده از گذشته در افغانستان وجود نمی‌داشت، بهای سوخت می‌توانست بیشتر از نرخ‌های کنونی بالا برود. به گفته او، طالبان و بازرگانان هنوز هم از ذخایر گذشته مواد نفتی در اختیار دارند و آن را به‌تدریج وارد بازار می‌کنند.

«طالبان باید راه جازگزین واردات نفت را پیدا کنند»

یک منبع دیگر به افغانستان اینترنشنال گفت پس از جنگ ایران، امریکا و اسرائیل، در برخی کشورها با افزایش بهای سوخت، استفاده از وسایط نقلیه کاهش یافت؛ اما به گفته او، در افغانستان چنین تغییری مشاهده نشده است.

این منبع افزود ارزان بودن موترهای فرمان‌راسته باعث شده است شمار قابل توجهی از خانواده‌ها از موتر شخصی استفاده کنند و همین موضوع به حفظ تقاضا برای سوخت در بازار کمک کرده است.

به گفته این منبع، سوختی که از گذشته در افغانستان موجود بود به‌تدریج تمام شد، اما در برابر آن، سوخت تازه‌ به اندازه کافی وارد بازارهای افغانستان نشد.

او هشدار داد اگر طالبان برای جایگزینی سوخت وارداتی از روسیه راهی پیدا نکند، ممکن است بهای پترول و دیزل در افغانستان بیشتر از این هم افزایش یابد.

هم‌زمان با افزایش بهای سوخت، اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان روز شنبه، ۱۴ سرطان، در کابل نشست اضطراری با بازرگانان نفت و گاز از ولایت‌های مختلف برگزار کرد.

رادیو حریت، رسانه نزدیک به طالبان، گزارش داد که در این نشست راه‌های کنترول بهای نفت و گاز، بهبود کیفیت سوخت، جلوگیری از کمبود مواد نفتی در بازار و هماهنگی میان بخش خصوصی و نهادهای مسئول بررسی شد.

سید کریم هاشمی، رئیس اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان، در این نشست گفت هدف این است که بازار کشور از مواد نفتی خالی نشود، کمبود ایجاد نگردد و قیمت‌ها به گونه غیرطبیعی بالا نرود.

شهروندان چه می‌گویند

همزمان شهروندان می‌گویند بالا رفتن نرخ پترول و دیزل هزینه رفت‌وآمد، انتقال مواد غذایی و قیمت کالاهای روزمره را بیشتر کرده است.

صدیقی، یکی از باشندگان بادغیس، گفت در این ولایت تیل بی‌کیفیت ایرانی به نام تیل روسی به مردم فروخته می‌شود.

نیازی، یکی دیگر از شهروندان، گفت قیمت تیل در افغانستان را «مافیای تیل» تعیین می‌کند و این قیمت‌ها به گفته او، رابطه مستقیم با بازار جهانی ندارد. او از بی‌توجهی طالبان به وضعیت بازار سوخت نیز انتقاد کرد.

اکرمی، شهروند دیگر، گفت در افغانستان وقتی قیمت کالاها و مواد نفتی در بازار جهانی بالا می‌رود، قیمت‌ها در داخل چند برابر افزایش می‌یابد، اما وقتی قیمت جهانی پایین می‌آید، بازار افغانستان یا کاهش نمی‌یابد یا بسیار کم کاهش پیدا می‌کند.

یک شهروند دیگر گفت در کنار افزایش شدید قیمت‌ها، کیفیت پترول نیز پایین آمده است. او گفت وقتی پترول را در تانک موتر می‌ریزد، بوی بد از آن بلند می‌شود و ماشین آن هنگام روشن بودن صدا می‌کند.

فهیم، یکی دیگر از شهروندان، گفت همیشه برای موترش پترول سوپر استفاده می‌کند، اما دو روز پیش پس از روشن کردن موتر، صدای ماشین برای چند دقیقه «شبیه تراکتور» شده و موتر لرزش داشته است. او گفت مستری به او گفته که دلیل این مشکل، بی‌کیفیت بودن پترول بوده است.

آرمان ستایش، یکی دیگر از شهروندان، با انتقاد از افزایش هزینه‌های زندگی گفت در افغانستان تیل به حدود ۸۰ افغانی رسیده، گاز در تابستان به ۶۰ افغانی رسیده و هزینه آب، صفایی خانه، مالیات و خدمات مخابراتی نیز بالا رفته است.

قادری، شهروند دیگر، گفت: «یک رقم عجیب است. این کشور تمام چیزش با دنیا فرق دارد. وقتی نفت جهانی پایین می‌آید، اینجا بالا می‌رود.»

افغانستان بخش عمده مواد نفتی خود را از بیرون وارد می‌کند. ایران، ترکمنستان، روسیه و کشورهای آسیای میانه از مسیرهای اصلی تامین مواد نفتی افغانستان به شمار می‌روند. به همین دلیل، هر اختلال در مسیرهای انتقال انرژی یا هر تغییر در سیاست صادراتی کشورهای تامین‌کننده، مستقیم بر بازار داخلی افغانستان اثر می‌گذارد.

جنگ اخیر بار دیگر نشان داد که هر نبردی می‌تواند با نگرانی درباره نفت و مسیرهای انتقال آن آغاز شود و حتی پس از کاهش تنش‌ها، بازارها با پیامدهای آن درگیر بمانند.

برای افغانستان که به واردات سوخت وابسته است، این وابستگی به معنای آن است که بحران انرژی در بیرون از مرزها خیلی زود به کرایه موتر، قیمت نان، هزینه ترانسپورت و زندگی روزانه مردم می‌رسد.

به گفته این منابع، دست‌کم دو چرخبال مجهز به تجهیزات نظامی سنگین، از روز گذشته به این‌سو، پایگاه‌ها و نیروهای فاتح را از آسمان زیر نظر دارند.

یک منبع گفت این چرخبال‌ها بعدازظهر روز دوشنبه به‌طور موقت در مرکز ولسوالی نسی فرود آمدند و سه مقام طالبان از آن‌ها پیاده شدند. درباره هویت این مقام‌ها اطلاعاتی در دست نیست.

تصاویر رسیده به افغانستان اینترنشنال نیز پرواز چرخبال‌های نظامی طالبان بر فراز ولسوالی نسی را نشان می‌دهد.

روز یکشنبه نیز بخشی از نیروهای تازه‌نفس طالبان در مرکز ولسوالی نسی مستقر شدند. منابع از بدخشان گفته‌اند این نیروها برای خلع سلاح افراد وابسته به جمعه‌خان فاتح به نسی فرستاده شده‌اند.

در روزهای گذشته، محمدیعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، نیز در میانه همین تنش‌ها به بدخشان رفت. منابع گفته‌اند طالبان همزمان روند خلع سلاح نیروهای محلی را شدت داده و سلاح کسانی را جمع‌آوری می‌کند که عضو قطعات رسمی این گروه نیستند.

بر اساس اطلاعات رسیده به افغانستان اینترنشنال، جمعه‌خان فاتح اکنون در ولسوالی نسی و در کنار نیروهای محلی وفادار به خود حضور دارد. او بر سر استخراج معادن، خلع سلاح و تعیینات‌ با رهبری طالبان دچار اختلاف شده است‌.

• 

  ملا یعقوب در میانه تنش‌ها با فرمانده ناراضی طالبان به بدخشان رفت

تنش میان طالبان و جمعه‌خان فاتح در هفته‌های اخیر شدت گرفته است. منابع محلی پیشتر گفته بودند هیئت اعزامی رهبر طالبان به بدخشان نتوانست با فاتح به توافق برسد. پس از ناکامی این گفت‌وگوها، تحرکات نظامی طالبان افزایش یافت و روند برکناری و خلع سلاح افراد نزدیک به فاتح آغاز شد.

منابع روز جمعه، ۱۲ سرطان، به افغانستان اینترنشنال گفتند که هیئت اعزامی طالبان پس از نشستی در شغنان تصمیم گرفت شماری از افراد نزدیک به جمعه‌خان فاتح را برکنار و خلع سلاح کند.

بر بنیاد اطلاعات منابع، غلام‌الله احمدی، یکی از رقیب‌های محلی جمعه‌خان فاتح، به‌تازگی معاون فرقه بدخشان تعیین شده است. مدیر استخبارات ولسوالی شکی و گلبدین الماس، فرمانده کندک شغنان، نیز از سمت‌های خود برکنار شده‌اند.

منابع همچنین گفته‌اند هیئت اعزامی طالبان به ولسوال‌ها، مدیران استخبارات و فرماندهان طالبان در پنج ولسوالی درواز هشدار داده است که اگر جلو رفت‌وآمد افراد مسلح خارج از تشکیلات را نگیرند، از سمت‌های خود برکنار خواهند شد.

در همین حال، رسانه حریت، نزدیک به طالبان، روز شنبه، ۱۳ سرطان، فایل صوتی منسوب به جمعه‌خان فاتح را منتشر کرد. در این فایل صوتی، فاتح گزارش‌ها درباره خلع سلاح نیروهای خود را رد می‌کند و می‌گوید کاری نکرده است که سرکوب شود.

پیشتر منابع از بدخشان گفته بودند فاتح نیروهای خود را در حالت آماده‌باش قرار داده، اما به آنان گفته است که «اولین شلیک» را انجام ندهند.

اختلاف جمعه‌خان فاتح با رهبری طالبان پس از آن جدی‌تر شد که او از زابل به بدخشان برگشت و در ولسوالی نسی آرایش نظامی خود را افزایش داد. منابع طالبان پیشتر گفته بودند فاتح به دلیل نگرانی از بازداشت یا ترور، به‌گونه پنهانی از زابل به نسی رفته است.