افغانستان اینترنشنال
جمعهخان، معروف به «جارچی بامیان»، روز پنجشنبه بر اثر کهولت سن درگذشت. او سالهای طولانی در شهر بامیان بهعنوان جارچی فعالیت داشت و یکی از چهرههای شناختهشده این ولایت بود که به شیوه سنتی از طریق بلندگو اطلاعرسانی میکرد.
جارچیگری یکی از شیوههای قدیمی انتقال خبر در افغانستان و شماری از کشورهای منطقه بوده است. پیش از گسترش رسانههای جمعی، جارچیها با حضور در بازارها، محلهها و مکانهای عمومی، خبرها، فرمانها، اعلامیههای رسمی، پیامهای اجتماعی و آگهیها را برای مردم اعلام میکردند.
این حرفه در گذشته نقش مهمی در رساندن اطلاعات به مردم داشت، اما با توسعه رادیو، تلویزیون و رسانههای دیجیتال، به تدریج کمرنگ شد.
براساس روایتهای باشندگان بامیان، جمعهخان در دهه ۶۰ هجری خورشیدی، زمانی که هنوز رسانهای در این ولایت فعالیت نداشت، کار خود را بهعنوان جارچی آغاز کرد. او در دوران خدمت سربازی، خواندن و نوشتن آموخت و پس از پایان خدمت، جارچیگری را به حرفه خود تبدیل کرد.
جمعهخان سالها با بلندگوی دستی اش در بازارهای بامیان حضور مییافت و اخبار افغانستان و جهان، اعلامیههای مردمی، اطلاعیههای رسمی و آگهیهای بازرگانی را برای مردم میخواند. صدای او برای بسیاری از باشندگان این ولایت به بخشی از فضای روزمره شهر تبدیل شده بود.
میراث یک جارچی و آرزوهای ناتمام
برای مردم بامیان، جمعهخان تنها یک اطلاعرسان نبود؛ او یکی از چهرههای پیوندخورده با خاطرات جمعی این ولایت به شمار میرفت. حضور او در بازارها برای سالها، یادآور دورهای از اطلاعرسانی بود که پیش از گسترش رسانههای نوین، نقش مهمی در زندگی اجتماعی مردم داشت.
جمعهخان دو آرزوی مهم داشت؛ نخست اینکه پسرش راه او را ادامه دهد و حرفه جارچیگری را زنده نگه دارد. دوم اینکه آریانا سعید، خواننده معروف افغان، روزی در بامیان کنسرت برگزار کند و او بتواند در آن برنامه حضور یابد.
با درگذشت جمعهخان، یکی از آخرین چهرههای شناختهشده جارچیگری در بامیان از میان رفت. باشندگان این ولایت میگویند با خاموش شدن صدای او، بخشی از یک سنت قدیمی اطلاعرسانی نیز کمرنگتر شده است؛ سنتی که سالها پیش از رسانههای مدرن، راه ارتباط میان مردم و خبرها بود.
طالبان در سه روز اخیر بازداشت زنان را در هرات از سر گرفته است.
شاهدان عینی میگویند که دهها زن به شمول زنانی که حجاب مورد تایید طالبان را داشتند از ترس در حال فرار بودند.
جاده ۶۴ شهر هرات یکی از بزرگترین مراکز خرید در این شهر است. این جاده روزهای جمعه بیش از سایر روزها، شاهد رفتوآمد زنان و مردان است. این جاده حتا در میان شماری از مردم به «جمعهبازار» شهرت دارد.
موج جدید بازداشت زنان در هرات سه روز پیش آغاز شد. طالبان روز چهارشنبه دستکم پنج زن را در بخشهای مختلف شهر هرات بازداشت کرده بود. این زنان از جاده ۶۴ متره، منطقه پل رنگینه و شماری از مراکز خرید بازداشت شدند.
روز پنجشنبه نیز ماموران امر به معروف طالبان شماری نامعلومی از زنان را در جاده ابریشم و جاده خواجه عبدالله انصاری بازداشت کردند.
با بازداشت دستکم چهار زن در روز جمعه، این روند برای سومین روز پیاپی ادامه یافته است.
اداره امر به معروف طالبان در هرات میگوید زنان در این ولایت نباید مانتو بپوشند و باید پوشش مورد تایید این گروه را رعایت کنند.
موج گسترده بازداشت زنان در هرات از ۱۶ جوزا آغاز شد. ماموران طالبان در نخستین روز دهها زن را در بخشهای مختلف شهر به اتهام پوشیدن مانتو، نداشتن روبند یا رعایت نکردن پوشش مورد نظر این گروه بازداشت کردند.
این بازداشتها در ۱۹ جوزا اعتراض باشندگان شهرک جبرئیل هرات را در پی داشت. نیروهای طالبان برای متفرق کردن معترضان تیراندازی کردند. در این اعتراض دستکم دو نوجوان کشته و بیش از ۲۰ نفر زخمی شدند. شماری از معترضان نیز بازداشت شدند.
سه روز پس از آن، گروهی از شهروندان در برابر دفتر والی طالبان در هرات تجمع کردند و شعارهای «زن، زندگی، آزادی» و «تحصیل، کار، آزادی» سر دادند. طالبان این تجمع را متفرق و شماری از شرکتکنندگان را بازداشت کرد.
با وجود واکنشهای داخلی و بینالمللی، بازداشت زنان متوقف نشد و در هفتههای بعد نیز موارد تازهای از بازداشت زنان در بخشهای مختلف هرات گزارش شد.
