سادات: افغان‌ها اول می‌جنگند بعد سیاست می‌کنند

این نشست روز پنج‌شنبه ۱۵ اسد در کابل برگزار شد. شرکت‌کنندگان گفتند هزاره‌ها و شیعیان پس از بازگشت طالبان به قدرت، با وجود محرومیت از بخشی از حقوق اساسی خود، برای حفظ ثبات کشور و جلوگیری از تشدید بحران از حکومت طالبان حمایت کرده‌اند و کوشیده‌اند مشکلات را از راه گفت‌وگو با مقام‌های این گروه حل کنند.

100%

در بیانیه آمده است که رفتارهای تند وزیر عدلیه طالبان در سال‌های اخیر، به‌ویژه در ماه‌های گذشته، «شدت یافته» و با اقدامات توهین‌آمیز و تبعیض‌آمیز علیه هزاره‌ها و شیعیان همراه بوده است.

آنها در این بیانیه وزیر عدلیه طالبان را متهم کرده‌اند که بدون حکم دادگاه و اثبات جرم، شماری از علما، بزرگان و شهروندان شیعه را بازداشت و زندانی کرده است.

بزرگان شیعه و هزاره در بیانیه خود گفتند که وزارت عدلیه طالبان در ماه‌های اخیر چندین اقدام علیه شیعیان انجام داده است. به گفته آنان، قبرستان افشار دارالامان مسدود شده، شماری از ساکنان منطقه سناتوریم دارالامان بازداشت و به کوچ اجباری وادار شده‌اند و مسجد این منطقه نیز تخریب شده است.

آنان همچنین از دستور تخلیه هزاران خانواده ساکن شهرک امید سبز، تعطیلی تلویزیون تمدن و مهر و لاک مسجد و مدرسه خاتم‌النبیین انتقاد کرده‌اند. بستن شماری از مساجد و مراکز فرهنگی شیعیان و پایین آوردن پرچم‌های محرم از مساجد و حسینیه‌ها نیز از دیگر مواردی است که در این بیانیه به آن اشاره شده است.

رهبران هزاره و شیعیان در این بیانیه گفته‌اند که تازه‌ترین اقدام وزیر عدلیه طالبان، اعلام شهرک امید سبز به‌عنوان ملک «امارتی» و صدور دستور تخلیه آن، در حالی صورت گرفته که به گفته آنان، کمیسیون تصفیه طالبان پس از بررسی اسناد، مالکیت خصوصی این شهرک را تایید کرده بود.

100%

در بیانیه آمده است: «مجموعه این رفتارها و اقدامات از سوی وزیر عدلیه، مصداق تبعیض سیستماتیک و اقدام برای کوچ اجباری مردم هزاره و شیعه تلقی شده و تداوم آن غیرقابل تحمل است.»

امضاکنندگان همچنین اعلام کردند که طی سال‌های گذشته بارها از طریق دیدار با مقام‌های ارشد طالبان در کابل و ارسال نامه به هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، اعتراض‌های خود را مطرح کرده‌اند، اما به گفته آنان، تغییری در رفتار وزیر عدلیه ایجاد نشده است.

رهبران هزاره از رهبری طالبان خواسته‌اند که به رفتارهای تبعیض‌آمیز وزیر عدلیه پایان دهد، دستور تخلیه شهرک امید سبز را لغو و اسناد مالکیت آن را دوباره بررسی کند، تلویزیون تمدن، مسجد و مدرسه خاتم‌النبیین و دیگر مراکز مذهبی و فرهنگی شیعیان را بازگشایی کند و از آنچه «رفتار دوگانه» با شیعیان خوانده‌اند، دست بردارد.

در بیانیه آمده است: «ما از رهبری امارت اسلامی می خواهیم که هر نوع رفتاری که با دیگر مردم افغانستان صورت می گیرد، با مردم اهل تشیع هم صورت بگیرد و رفتار دوگانه در قبال مردم، با ماهیت حکومت اسلامی همخوانی ندارد.»

رهبران هزاره و شیعه از رهبر طالبان خواسته‌اند که «جلو رفتارهای تبعیض آمیز وزیر عدلیه بر علیه مردم اهل تشیع گرفته شود.»

آنان هشدار داده‌اند که «هزاره‌ها و شیعیان به عنوان بخش از ملت افغانستان، ادامه این روند را به خیر و صلاح امارت اسلامی و مردم افغانستان نمی‌دانند.»

100%

در پایان این بیانیه، آنها ضمن تاکید بر حمایت از وحدت ملی، همزیستی مسالمت‌آمیز و ثبات افغانستان، ابراز امیدواری کرده‌اند که رهبری طالبان برای رسیدگی به مطالبات هزاره‌ها و شیعیان اقدامات عملی انجام دهد.

در این نشست، شماری از چهره‌های سرشناس هزاره و شیعه، از جمله سید حسین عالمی بلخی، محمد اکبری و جعفر مهدوی نیز حضور داشتند.

شماری از دهقانان در ولایت‌های جنوبی به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان در چند ماه گذشته از سختگیری معمول خود در برخورد با کشت خشخاش کاسته است.

به گفته منابعی که در جلسات مقام‌های محلی طالبان حضور داشتند، این گروه در ولسوالی‌های دورافتاده قندهار، هلمند، زابل و ارزگان به مردم اجازه داده است خشخاش بکارند، اما برای این کار شرایط مشخصی تعیین کرده است.

یکی از باشندگان منطقه لندی‌ناوه ولسوالی موسی‌قلعه هلمند که به خرید و فروش تریاک مشغول است، به شرط فاش نشدن نامش به افغانستان اینترنشنال گفت: «طالبان چند بار به اینجا آمدند و تمام کوکنارها را از بین بردند. با این حال مردم دوباره خشخاش کاشتند، اما این بار داخل محوطه خانه‌های شان. طالبان بعداً وارد خانه‌ها هم شدند و میان مردم و طالبان درگیری لفظی پیش آمد. پس از آن، ما به مقام‌های ولایت و شورای علما شکایت کردیم.»

100%

چهار دهقان از ولایت‌های هلمند، قندهار، ارزگان و زابل نیز گفتند که طالبان پس از افزایش شکایت‌های مردم، تخریب مزارع کوکنار را متوقف کرده است.

به گفته آنان، شورای علمای قندهار به‌صورت اعلام‌نشده و با چهار شرط، اجازه کشت محدود کوکنار را داده است. این شرایط عبارت‌اند از این که کوکنار در مناطق پرجمعیت کشت نشود، دهقانان از خانواده‌های فقیر باشند، زمین زیر کشت محدود باشد و پس از برداشت محصول، عشر آن به طالبان پرداخت شود.

دهقانان می‌گویند برای متقاعد کردن شورای علمای قندهار چندین نشست با اعضای این شورا برگزار کرده‌اند.

یکی از بزرگان قومی و دهقانانی که در این دیدارها حضور داشته، به افغانستان اینترنشنال گفت: «به آنان گفتیم مردم گرسنه‌اند و حتی توان تهیه غذای شب را ندارند. در اینجا شغل دیگری وجود ندارد. مردم ولایت‌های شمالی در معادن کار می‌کنند، اما برای ما همین تریاک حکم معدن را دارد.»

یک منبع آگاه دیگر از نشست دهقانان و شورای علما نیز گفت: «به آنان گفتیم که مردم در دو سال گذشته برای کشت کوکنار به پاکستان می‌روند. آنجا معلوم نیست دستمزد بگیرند یا نه و رفت‌وآمد نیز بسیار دشوار شده است.»

یکی از دهقانان ولسوالی چارچینوی ارزگان نیز به افغانستان اینترنشنال گفت که کشت گندم، جو و محصولات دیگر برای تامین هزینه‌های زندگی آنها کافی نیست. زمین‌های تحت کشت اندک است و فرصت‌های درآمدزایی محدود می‌باشد.

دهقانان می‌گویند اکنون زمین‌های خود را برای کشت خشخاش آماده کرده‌اند و در شماری از مزارع نیز کشت آغاز شده است. به گفته آنان، محصول این کشت تا پایان فصل پاییز برداشت خواهد شد.

افغانستان اینترنشنال پیش‌تر نیز به نقل از منابع خود گزارش داده بود که مقام‌های طالبان به‌صورت شفاهی به مردم اجازه داده‌اند که در قلعه‌ها و مکان‌های دور از دید عموم خشخاش بکارند.

منابع همچنین می‌گویند بسته ماندن مداوم گذرگاه اسپین‌بولدک- چمن و برخی دیگر از مسیرهای تجاری در ولایت‌های جنوبی، به کسب‌وکار و درآمد مردم آسیب جدی وارد کرده و فرصت‌های تجارت، کشاورزی و کار روزانه را کاهش داده است.

به نظر می‌رسد که طالبان برای جلوگیری از افزایش نارضایتی عمومی و احتمال اعتراض‌های مردمی، در برخی مناطق در قبال کشت خشخاش انعطاف بیشتری نشان می‌دهند.

طالبان پس از صدور فرمان ممنوعیت کشت کوکنار در سال ۲۰۲۲، نابودی مزارع کوکنار را یکی از مهم‌ترین دستاوردهای خود معرفی کرده‌ است و در نشست‌های داخلی و بین‌المللی بارها مدعی موفقیت در مبارزه با مواد مخدر شده‌ است.

افغانستان در دو دهه گذشته بزرگ‌ترین تولیدکننده تریاک در جهان بوده و کشت خشخاش یکی از منابع اصلی درآمد برای بسیاری از دهقانان در جنوب افغانستان به شمار می‌رود. محدودیت‌های طالبان بر کشت این محصول در سال‌های اخیر با واکنش‌ها و نگرانی‌های اقتصادی در برخی مناطق روستایی همراه بوده است.

طالبان تاکنون به این گزارش و ادعای منابع محلی درباره صدور اجازه پنهانی برای کشت کوکنار واکنش رسمی نشان نداده‌ است.

طاهر اندرابی روز پنج‌شنبه ۱۵ اسد، در نشست خبری هفتگی وزارت امور خارجه پاکستان، در واکنش به گزارش‌ها درباره اظهارات ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، گفت پاکستان خواهان جنگ با افغانستان نیست و مردم افغانستان را «برادران و خواهران» خود می‌داند.

او افزود که «حمایت رژیم طالبان از تحریک طالبان پاکستان» همچنان بزرگ‌ترین مانع در روابط کابل و اسلام‌آباد است و این وضعیت باید پایان یابد. به گفته او، تا زمانی که طالبان روابط با تحریک طالبان پاکستان را بر روابط با پاکستان ترجیح دهد، مناسبات دو طرف در وضعیت کنونی باقی خواهد ماند.

سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان همچنین گفت اسلام‌آباد نگرانی‌های خود را درباره استفاده از خاک افغانستان برای انجام حملات علیه پاکستان به مقام‌های طالبان منتقل کرده است. او افزود که پاکستان به کابل «به‌صراحت» اعلام کرده است که زیرساخت‌ها و شبکه‌های پشتیبانی گروه‌های تروریستی در افغانستان باید از میان برداشته شوند.

نگرانی درباره کمک‌های بشردوستانه

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان از جامعه جهانی و نهادهای بین‌المللی خواسته است سازوکارهای نظارتی جدی‌تری بر روند توزیع کمک‌های مالی و بشردوستانه در افغانستان زیر اداره طالبان اعمال کنند تا این منابع به دست «تحریک طالبان پاکستان» و دیگر گروه‌های شبه‌نظامی نرسد.

طاهر اندرابی افزود که این اظهارات به معنای این نیست که اسلام‌آباد با کمک‌های بشردوستانه به مردم افغانستان و حمایت از اقتصاد این کشور مخالفت دارد. او گفت: «انتظار ما از نهادهای کمک‌کننده این است که با شفافیت و بررسی دقیق اطمینان حاصل کنند پول‌های اختصاص‌یافته برای کمک‌های بشردوستانه یا اقتصاد افغانستان، برای حمایت از زیرساخت‌های تروریستی، از جمله تحریک طالبان پاکستان، استفاده نمی‌شود.»

شفقت علی خان در بخش دیگری از این نشست به چهارمین دور گفت‌وگوهای مبارزه با تروریسم میان پاکستان و ایالات متحده اشاره کرد و گفت دو کشور درباره تقویت امنیت مرزی و مقابله با شبکه‌های پشتیبان گروه‌های تروریستی در منطقه گفت‌وگو کرده‌اند. او مدعی شد که این شبکه‌ها «به‌ویژه از افغانستان» فعالیت می‌کنند.

طالبان پیش از این بارها اتهام‌های مقام‌های پاکستانی درباره حمایت از تحریک طالبان پاکستان و استفاده این گروه از خاک افغانستان برای انجام حملات علیه پاکستان را رد کرده‌ است.

رهبران شیعه و هزاره روز پنجشنبه در نشستی در کابل، از طالبان خواستند جلو اقدامات خودسرانه عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه این گروه را بگیرد.
آنها گفتند که با اداره طالبان مخالفتی ندارند اما اقدامات وزیر عدلیه طالبان علیه شیعیان برخلاف سیاست طالبان است.

منابع آگاه گفتند که شرکت کنندگان این نشست چهار خواست مشخص از طالبان را مطرح کردند.
آنها گفتند که با اداره طالبان اختلاف ندارند اما باید جلو اقدامات وزیر عدلیه گرفته شود زیرا به گفته بزرگان هزاره، اقدامات او برای هزاره‌ها و شیعیان غیرقابل تحمل است. آنها گفته‌اند که اقدامات عبدالحکیم شرعی به صلاح اداره طالبان و مردم نیست.
شرکت کنندگان این نشست از اداره طالبان خواسته‌اند که تصمیم وزیر عدلیه طالبان در مورد مصادره و تخلیه شهرک امید سبز را باطل و مجددا پرونده این شهرک مورد ارزیابی قرار دهد.
رهبران شیعه و هزاره همچنین از طالبان خواستند که تلویزیون تمدن، مدرسه خاتم النبیین و دیگر مدارس شیعیان را بازگشایی کنند.
این رهبران تأکید کرده‌اند که اداره طالبان باید با اقوام و مذاهب دوگانه برخورد نکند.

اعضای این نشست گفتند که عبدالحکیم شرعی مسجد افشار در منطقه دارالامان کابل را مسدود و اهالی این منطقه را بازداشت کرده است.
آنها گفته‌اند که وزیر عدلیه جلو دفن اجساد اهل تشیع را در قبرستان گرفته، زمین‌های ساکنین منطقه سناتوریم در نزدیکی وزارت عدلیه در منطقه دارالامان را تصاحب کرده و خودش، پسرش و برادر زاده اش در آن زندگی می‌کنند.
به گفته شرکت کنندگان این نشست، وزیر عدلیه طالبان مسجد حیدر کرار، مسجد و کتابخانه امام حسین در ناحیه ششم را نیز مسدود کرده است.
آنها افزودند که اقدامات خودسرانه وزیر عدلیه علیه شیعیان ادامه یافته و او امسال پرچم‌های محرم را برخلاف توافق شورای علما و طالبان پایین کرده است و مردم و عزاران را بازداشت کرده است. شرکت کنندگان این نشست تاکید کردند که عبدالحکیم شرعی با این اقدامات احساسات شیعیان را خدشه‌دار کرده است.
شرکت کنندگان این نشست گفتند که شیعیان و هزاره‌ها از اقدامات خودسرانه وزیر عدلیه به ستوه آمده‌اند و طالبان باید هرچه سریع جلو او را بگیرد.

این نشست با حضور نمایندگان پیشین پارلمان، روحانیون، متنفذان، مقامات هزاره که در اداره طالبان کار می‌کنند در مسجد رسول اکبرم واقع در قلعه ناظر دشت برچی برگزار شد.

محمد اکبری معاون شورای علمای شیعه، سید حسین عالمی بلخی عضو این شورا، عبدالغنی کاظمی نماینده پیشین پارلمان، انجیر لطیف رئیس کمیسیون امنیتی مساجد شیعیان، جعفر مهدوی نماینده پیشین، عبداللطیف نظری معین وزارت اقتصاد طالبان، مدار علی کریمی معین وزارت شهرسازی طالبان، حسن غیاثی معین وزارت صحت‌عامه طالبان، احمد حسین سنگردوست ولسوال پیشین طالبان در بلخاب، سید صوفی گردیزی، محسن حجت، سید حسن فاضلزاده و مبشر از علمای شیعه در این نشست حضور داشتند.
محمدعلی اخلاقی رئیس کمیسیون عالی شیعیان، داوود ناصری وکیل پیشین پارلمان و عضو کمیسیون عالی شیعیان، علی اکبر جمشیدی وکیل پیشین دایکندی در پارلمان، نظری زاده، سید ابوالفضل هادی مشاور وزیر امور مهاجرین طالبان، حیات‌الله عالمی بلخابی نماینده پیشین پارلمان و عضو کمیسیون عالی شیعیان، سید نادرشاه بحر وکیل پیشین، نوید درصفی مقام پیشین اداره امور حکومت پیشین، سید محسن حسینی عضو کمیسیون عالی شیعیان از دیگر شرکت کنندگان این نشست بودند.

این منبع گفت اظهارات معاون سفارت ایران در کابل که گفته بود جنگ ضد طالبان را «مقاومت» نمی‌داند، بسیاری را در صفوف فاطمیون خشمگین کرده است. زیرا آنان مقاومت علیه طالبان را ضروری می‌دانند.

مشکور کابلی، روحانی نزدیک به جمهوری اسلامی و جبهه مقاومت تایید می‌کند که «این تنها حرف یک نفر نیست، بلکه تمامی اعضای لشکر فاطمیون به اتفاق دل‌شان برای افغانستان می‌تپد اما آنان را تهدید کرده‌اند و فشار آورده‌اند.»

سیدحسن مرتضوی، معاون سفارت ایران در کابل اخیرا اعلام کرد که جمهوری اسلامی از هیچ جریان سیاسی و نظامی مخالف طالبان برای مقابله با این گروه حمایت نمی‌کند.

او گفت که جمهوری اسلامی جنگ مسلحانه علیه اداره طالبان را «مقاومت» نمی‌داند. مرتضوی افزود در افغانستان «حکومت اسلامی» مستقر شده و همه طرف‌ها برای حل بحران گفت‌وگو کنند.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان از این اظهارات معاون سفارت ایران در کابل استقبال کرد. اما این اظهارات به نارضایتی‌ها در میان نیروهای لشکر فاطمیون دامن زده است.

یک فرمانده فاطمیون به افغانستان اینترنشنال گفت پس از به قدرت رسیدن طالبان در ۱۴۰۰ اعضای این گروه شبه‌نظامی خواستار مشارکت در جنگ علیه طالبان بودند اما سپاه پاسداران به آنان گفت منتظر بمانند. این فرمانده گفت سپاه، به اعضای فاطمیون وعده داده بود که در آینده به یک جناح نظامی- سیاسی قدرتمند در افغانستان -مشابه حزب‌الله لبنان- تبدیل خواهند شد؛ وعده‌ای که هرگز تحقق نیافت.

به گفته فرمانده فاطمیون، عواملی مثل تعامل گرم جمهوری اسلامی با طالبان، حذف شیعیان و هزاره‌ها از ساختار قدرت در افغانستان، تبعیض در ایران و تلفات بالای فاطمیون در جنگ‌های جمهوری اسلامی در منطقه سبب شده است که نیروهای فاطمیون از همکاری با سپاه پاسداران مایوس شوند.

این منبع که به‌دلایل امنیتی نخواست نامش ذکر شود، گفت شمار زیادی در صفوف فاطمیون در جستجوی پیوستن به گروه‌های ضد طالبان‌اند. او تاکید کرد که اگر یکی از جبهات حمایت‌های لوژستیکی لازم را فراهم کند، نیروهای فاطمیون به آنان خواهد پیوست.

• 

  فرمانده فاطمیون برای جنگ با طالبان اعلام آمادگی کرد

ایران چگونه جلوی فعالیت نظامی علیه طالبان را می‌گیرد

این تنها اعضای لشکر فاطمیون نیست که از تعامل گرم جمهوری اسلامی با طالبان گلایه دارد. اعضای جبهات نظامی مخالف طالبان نیز از روابط نزدیک ایران با طالبان شکایت دارند.

گفت‌وگو با چند منبع نزدیک به جبهه‌های مخالف طالبان نشان می‌دهد که ایران با وجود میزبانی شماری از رهبران مخالفان طالبان، به آن‌ها اجازه فعالیت نظامی نداده است.

یک مقام بلندپایه وزارت دفاع پیشین افغانستان روز پنجشنبه به افغانستان اینترنشنال تایید کرد که در ماه‌های گذشته شماری از نیروهای امنیتی و دفاعی پیشین افغانستان در ایران بازداشت و بازجویی شده‌اند.

او گفت تهران بایومتریک (انگشت‌نگاری) نیروهای امنیتی را با خود دارد و قیوداتی را در مرزها در نظر گرفته تا مطمین شود که نیروها برای جنگ علیه طالبان به کشورشان بازنمی‌گردند. تاکنون مقامات ایرانی در این مورد ابراز نظر نکرده‌اند.

منابع آگاه پیشتر به افغانستان اینترنشنال گفته بودند مقام‌های ایرانی اعضای جبهه مقاومت ملی را برای توقف حملات علیه طالبان تحت فشار قرار داده‌اند. به گفته این منابع، مقام‌های ایرانی حتی هشدار داده‌اند که شلیک به طالبان، شلیک به ایران تلقی خواهد شد.

یکی از منابع نزدیک به محمد اسماعیل خان، فرمانده پیشین جهادی و از چهره‌های جبهه مقاومت ملی، می‌گوید آسیب‌پذیری‌های داخلی و خارجی ایران می‌تواند یکی از دلایل جلوگیری از فعالیت نظامی جبهه‌های مخالف طالبان باشد.

او گفت درگیری‌های اخیر ایران با امریکا، فشارهای امنیتی و اقتصادی و نگرانی از ایجاد جبهه تازه در مرز شرقی، تهران را محتاط‌تر کرده است.

به گفته او، خستگی ایران از تحولات افغانستان نیز در این تصمیم نقش دارد.

این مقام نزدیک به اسماعیل خان گفت ایران در تحولات سه دهه گذشته افغانستان سرمایه‌گذاری سیاسی و نظامی زیادی کرد، اما نتوانست به میزان مورد انتظار خود در سیاست افغانستان نفوذ داشته باشد.

به گفته او، ایران در دوره جهاد، جنگ‌های داخلی و مقاومت علیه طالبان از چهره‌ها و جریان‌های مختلف حمایت کرد، اما پس از تشکیل حکومت پیشین، شماری از کسانی که از حمایت تهران برخوردار بودند، از ایران فاصله گرفتند و به ایالات متحده نزدیک شدند.

او گفت برخی اعضای جبهه متحد شمال پس از رسیدن به قدرت حتی از دیدار با مقام‌ها و دیپلومات‌های ایران خودداری می‌کردند، زیرا نگران واکنش امریکا بودند.

به باور او، این تجربه باعث شده است تهران درباره هزینه‌کردن دوباره برای نیروهای مخالف طالبان تردید داشته باشد.

• 

  رفتار دوگانه جمهوری اسلامی؛ پذیرش مقاومت در تهران، انکار آن در کابل

دشمنی با امریکا، نقطه مشترک سپاه پاسداران و هبت‌الله

منبع نزدیک به اسماعیل خان گفت سپاه پاسداران و دفتر هبت‌الله آخندزاده، ایالات متحده امریکا و اسرائیل را دشمن مشترک خود می‌دانند و این دشمنی مشترک آن‌ها را را به‌طور موقت به یکدیگر نزدیک کرده است.

به گفته او، پس از بازگشت طالبان به قدرت، ایران کوشید این رابطه را حفظ کند و وارد جنگی نشود که نتیجه آن روشن نیست.

او افزود مقام‌های ایرانی ممکن است به این نتیجه رسیده باشند که طالبان در آینده نزدیک به‌آسانی از قدرت کنار نمی‌رود. از همین رو، تهران نمی‌خواهد از نیرویی حمایت کند که توان سرنگونی طالبان را ندارد.

اما او گفت اگر اسماعیل خان زمانی فعالیت نظامی در افغانستان را ضروری بداند، فشار بیرونی نمی‌تواند مانع تصمیم او شود.

• 

  طالبان از جمهوری اسلامی به خاطر حمایت نکردن از «مقاومت»‌ قدردانی کرد

مشکور کابلی: معاون سفیر ایران دچار انحراف شده است

ذکریا مشکور کابلی، عضو ارشد شورای رهبری جبهه مقاومت ملی، می‌گوید سخنان معاون سفارت ایران را نمی‌توان سیاست نهایی جمهوری اسلامی دانست.

او می‌گوید باید میان سیاست رسمی ایران و دیدگاه افراد حاضر در دستگاه دیپلوماسی این کشور تفاوت گذاشت.

به گفته او، سید حسن مرتضوی معاون سفارت است و در جایگاه تصمیم‌گیری درباره سیاست کلان ایران در قبال افغانستان قرار ندارد. مشکور کابلی گفت تصمیم‌های کلان امنیتی و جنگی در رهبری جمهوری اسلامی و شورای عالی امنیت ملی ایران گرفته می‌شود.

این چهره نزدیک به احمد مسعود گفت ایران در دوره نخست طالبان از احمدشاه مسعود و دیگر چهره‌های مخالف این گروه پشتیبانی می‌کرد. او این سیاست را بخشی از رویکرد قاسم سلیمانی و آنچه «مکتب مقاومت» خواند، می‌داند.

این عضو ارشد جبهه مقاومت همچنین مدعی شد علی خامنه‌ای برای چگونگی برخورد ایران با افغانستان و طالبان یک چارچوب ده‌ماده‌ای تعیین کرده بود. به گفته او، وضعیت شیعیان افغانستان، تصرف زمین‌های آنان و کوچ اجباری خانواده‌های شیعه از موضوع‌هایی بود که در این چارچوب مورد توجه قرار گرفته بود.

به گفته او، موضع اخیر معاون سفارت ایران باعث نارضایتی شماری از اعضای فاطمیون شده است. مشکور کابلی گفت این نیروها می‌پرسند چگونه دفاع از ایران و دیگر کشورهای منطقه مقاومت دانسته می‌شود، اما جنگ با طالبان در افغانستان مقاومت شمرده نمی‌شود.

در دهه ۱۳۷۰ خورشیدی، ایران یکی از مهم‌ترین حامیان جبهه متحد شمال در جنگ با طالبان بود.
کشته‌شدن هشت دیپلومات و یک خبرنگار ایرانی پس از ورود طالبان به مزارشریف در سال ۱۳۷۷، دو طرف را تا آستانه جنگ پیش برد.

ایران در آن زمان هزاران نیروی نظامی را در مرز افغانستان مستقر کرد و حمایت خود از نیروهای احمدشاه مسعود، محمد اسماعیل خان، عبدالرشید دوستم و گروه‌های شیعه مخالف طالبان را افزایش داد.

اکنون به نظر می‌رسد که بعد از نزدیک به سه دهه بعد، سیاست تهران تغییر کرده است.

• 

  معاون سفارت ایران در کابل: جمهوری اسلامی از جنگ علیه طالبان حمایت نمی‌کند

رابطه‌ بر پایه منافع امنیتی
یک منبع نزدیک به جبهه مقاومت در ایران می‌گوید رابطه تهران و طالبان اکنون بر پایه یک تفاهم امنیتی نانوشته استوار است.
به گفته این منبع، به گونه مثال، مقام‌های ایران از طالبان بارها خواسته‌اند مانع فعالیت گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی، به‌ویژه جریان‌های مسلح سنی و بلوچ در خاک افغانستان شود اما طالبان در پاسخ از آنها خواسته که ایران نیز مانع فعالیت مخالفان این گروه شود.
او مدعی شد این بده‌بستان امنیتی یکی از عوامل اصلی محدودشدن جبهه‌های ضد طالبان در ایران است.
این منبع گفت بسیاری از فرماندهان ضد طالبان منتظر بودند که حملات در برابر این گروه در همان سال‌های نخست از مشهد در هرات و یا مناطق دیگری از غرب افغانستان اغاز شود اما بی تفاوتی ایران، آنان را ناامید ساخت و شماری از این فرماندهان به افغانستان برگشتند.

ایران مخالفان را نگه می‌دارد، اما مسلح نمی‌کند

ایران پس از بازگشت طالبان به قدرت، رابطه خود با مخالفان این گروه را به‌طور کامل قطع نکرد.
احمد مسعود، محمد اسماعیل خان و شماری از رهبران سیاسی حکومت پیشین بارها به ایران سفر کرده‌اند یا در این کشور زندگی کرده‌اند.
در جنوری ۲۰۲۲، ایران میزبان نخستین دیدار شناخته‌شده میان امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، احمد مسعود و محمد اسماعیل خان بود. طالبان در این نشست از مخالفان خواست به افغانستان برگردند و فعالیت مسلحانه را کنار بگذارند.
یک منبع نزدیک به اسماعیل خان گفت ایران تا اینجا از مخالفان طالبان به‌عنوان یک ابزار سیاسی استفاده کرده است. میزبانی از این چهره‌ها به ایران امکان می‌دهد در صورت بروز اختلاف بر سر آب، مرز، مهاجران یا مسایل امنیتی، راه ارتباطی خود با مخالفان طالبان را حفظ کند.
با این حال، تهران به این جریان‌ها اجازه نداده است ایران را به پایگاه جنگ علیه طالبان تبدیل کنند.
یک منبع نزدیک به جبهه‌های مخالف طالبان در مشهد ایران گفت سپاه پاسداران این جریان‌ها را بخشی از نظام پیشین افغانستان می‌داند که در کنار امریکا ایستاده بودند.
به گفته او، ایران نزدیکی جریان‌های مقاومت با ایالات متحده به ویژه در بیست سال جمهوریت را بخشی از «کارنامه سیاه» آنان می‌داند.
یک بررسی موسسه خاورمیانه نشان می‌دهد سیاست ایران در برابر طالبان بیشتر بر عمل‌گرایی استوار است تا هم‌سویی ایدئولوژیک.
تهدید داعش خراسان، امنیت مرزها، آب هلمند، مهاجرت، تجارت و رقابت با کشورهای دیگر از عوامل اصلی این رابطه دانسته شده است.
این نهاد به این نتیجه رسیده است که جبهه‌های مخالف در شرایط کنونی توان ایجاد یک تهدید جدی برای حاکمیت طالبان را ندارند. حمایت نظامی از این جریان‌ها می‌تواند رابطه تهران و طالبان را تخریب کند، بدون آن‌که موازنه قدرت در افغانستان تغییر کند.

تجارت و مرز بر جنگ اولویت دارد
طالبان و ایران با وجود اختلاف‌های مذهبی و سیاسی، منافع مشترکی نیز دارند.
دو طرف با داعش خراسان دشمن‌اند. ایران نگران حملات این گروه علیه شهروندان و مراکز شیعه در افغانستان و داخل ایران است. طالبان نیز داعش را مهم‌ترین رقیب مسلح خود می‌داند.
امنیت مرز، جلوگیری از قاچاق مواد مخدر، کنترول رفت‌وآمد مهاجران و حفظ تجارت نیز برای تهران اهمیت دارد.

افغانستان یکی از بازارهای مهم کالا، سوخت و انرژی ایران است. مسیرهای ترانزیتی، بندر چابهار و راه‌آهن خواف به هرات نیز جایگاه افغانستان را در برنامه‌های اقتصادی ایران افزایش داده است.

یک عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان می‌گوید تهران نمی‌خواهد با حمایت از یک جنگ تازه، این منافع را به خطر بیندازد.

طالبان نیز برخلاف دوره نخست، کوشیده است روابط دیپلوماتیک و اقتصادی خود را با ایران حفظ کند، نگرانی‌های تهران را در زمینه داعش و مرز در نظر بگیرد و از رویارویی گسترده با جمهوری اسلامی خودداری کند.