خشکسالی در ارزگان خاص 'بیماریها را افزایش داده است'
باشندگان ولسوالی خاص ارزگان میگویند که خشکسالیهای پیدرپی و کمبود آب آشامیدنی، زراعت و مالداری آنان را بهشدت آسیب زده و زندگی مردم را با خطر جدی روبهرو کرده است.
آنان هشدار میدهند که ادامه این وضعیت میتواند منطقه را با خشکی گسترده مواجه کند.
باشندگان ارزگان میگویند که تغییرات اقلیمی نهتنها به اقتصاد آنان آسیب زده، بلکه باعث افزایش بیماریها، فقر و خطر بیجاشدن مردم نیز شده است.
به گفته باشندگان محل، خشکسالی سطح آبهای زیرزمینی را بهگونه بیسابقه کاهش داده و بسیاری از چاههای قدیمی خشک شدهاند.
نظرجان، یکی از باشندگان ولسوالی خاص ارزگان، میگوید: «پیش از این با حفر چاه در عمق ۵۰ یا ۶۰ متری به آب میرسیدیم؛ اما اکنون سطح آب به بیش از ۲۰۰ متر پایین رفته است. بیشتر مردم توان حفر چاههای عمیق را ندارند و هر روز برای پیدا کردن آب آشامیدنی مسافت طولانی را طی میکنند.»
باشندگان محل میگویند خشکسالی آسیب جدی به زراعت و مالداری وارد کرده و ادامه این وضعیت میتواند منطقه را با خشکی گسترده روبهرو کند.
عبدالسلام، یک کشاورز، میگوید: «پیش از این گندم، جو، سبزیجات و میوههای خوبی به دست میآوردیم؛ اما اکنون بیشتر زمینها بایر ماندهاند، بارندگی کاهش یافته و آفات طبیعی نیز محصولات باقیمانده را از بین میبرند.»
باشندگان خاص ارزگان میگویند خشکسالی تنها باعث کمبود آب نشده، بلکه وضعیت اقتصادی مردم را نیز بهشدت بدتر کرده است. آنان کمبود آب پاک آشامیدنی را یکی از عوامل اصلی شیوع بیماریها میدانند و میگویند دسترسی به خدمات صحی نیز بسیار محدود است.
عبدالستار، یکی دیگر از باشندگان این منطقه، میگوید: «مجبوریم از آبهای آلوده استفاده کنیم. در سالهای اخیر بیماریهای کلیوی، مشکلات معده و حتی موارد سرطان افزایش یافته است. آب وجود ندارد و خدمات صحی نیز تقریباً صفر است.»
باشندگان این منطقه از طالبان، نهادهای امدادرسان و سازمانهای بینالمللی میخواهند برای حل مشکلات ناشی از کمبود آب و تغییرات اقلیمی توجه بیشتری نشان دهند. به گفته آنان، ساخت بندهای کوچک و چکدمها، ایجاد شبکههای آب آشامیدنی و حفر چاههای عمیق، اجرای پروژههای ذخیره آب باران، فراهمکردن تخمهای مقاوم در برابر خشکسالی و امکانات زراعتی برای کشاورزان، حمایت از مالداران، تأمین علوفه برای مواشی و افزایش آگاهی عمومی درباره تغییرات اقلیمی میتواند در کاهش این مشکلات مؤثر باشد.
عبدالهادی اچکزی، رئیس یک نهاد آموزشی و انکشافی حفاظت از محیط زیست، میگوید پیامدهای تغییرات اقلیمی در ولسوالی خاص ارزگان بیش از هر زمان دیگری محسوس شده است. او افزود که نهادش برای افزایش آگاهی مردم درباره تغییرات اقلیمی، تقویت فرهنگ حفاظت از محیط زیست و اجرای برنامههای آموزشی در زمینه مدیریت آب فعالیت میکند، اما تأکید کرد که با توجه به گستردگی این مشکل، همکاری حکومت و نهادهای کمکرسان بینالمللی ضروری است.
ولسوالی خاص ارزگان اکنون با پیامدهای گسترده تغییرات اقلیمی روبهرو است؛ پیامدهایی که زندگی، اقتصاد و سلامت مردم را تحت تأثیر قرار دادهاند. کمبود آب، از بین رفتن محصولات زراعتی، خشکشدن باغها، افزایش فقر و گسترش بیماریها از جمله مشکلاتی است که باشندگان این منطقه هر روز با آن مواجهاند.
شماری از چهرههای سیاسی و فعالان پشتون در واکنش به کشتهشدن حسیب پنجشیری، از فرماندهان جبهه مقاومت ملی، از ایستادگی او در برابر طالبان تمجید کرده و به اظهارات پیشین منتقدانش درباره زیر سوال بردن حضور او در افغانستان واکنش نشان دادهاند.
اسماعیل میاخیل، رئیس پیشین تلویزیون ملی، در پیامی گفت که قربانی کردن جان در راه آزادی وطن و در برابر ظلم و استبداد، کار کوچکی نیست؛ این موضعی است که تاریخ آن را به یاد خواهد سپرد.
او گفت که «حسیب پس از سقوط، راه فرار، سکوت و تسلیم را انتخاب نکرد. در وطن ماند، در برابر طالبان ایستاد و سرانجام در همین راه آزادی وطن جان خود را از دست داد.»
این فعال سیاسی گفت که امروز افغانستان بیش از هر زمان دیگری به وحدت ملی و احترام به افغانهایی نیاز دارد که در برابر استبداد ایستادگی میکنند.
مجید قرار، فعال سیاسی، با اشاره به درگیری لفظی پیشین میان حسیب پنجشیری و خوشحال سادات، معین پیشین وزارت داخله افغانستان، گفته است که حسیب پنجشیری برخلاف ادعاهای مطرحشده، در افغانستان حضور داشت و در همانجا کشته شد.
خوشحال سادات و برخی همفکرانش در یک بحث در شبکه اجتماعی اکس به حسیب پنجشیری گفته بودند که او نیز از افغانستان فرار کرده است.
حسیب پنجشیری در پاسخ، خوشحال سادات را به انتشار ویدیوهایی برای روشنشدن محل حضور هر دو طرف به چالش کشیده بود.
مجید قرار افزود: «حسیب نشان داد که در افغانستان است و تا آخرین نفس در برابر اشغال جنگید و جوانیاش را در راه آزادی فدا کرد.»
حسیب پنجشیری در سالهای گذشته بارها از مناطق کوهستانی افغانستان ویدیو منتشر کرده و بر ادامه مبارزه مسلحانه علیه طالبان تاکید کرده بود. او توسط طالبان کشته شد.
پنجشیری در شبکه اجتماعی اکس، نظامیان پیشین را به دلیل ترک افغانستان مورد انتقاد قرار داده و از آنان، بهویژه جنرالهایی مانند خوشحال سادات، خواسته بود به افغانستان برگردند و در برابر طالبان بایستند. او تاکید کرده بود که این جنگ تنها متعلق به اندرابیها و پنجشیریها نیست.
درگیری لفظی میان حسیب پنجشیری و خوشحال سادات نیز به اظهارات پیشین سادات درباره حضور فرماندهان جبهه مقاومت در افغانستان بازمیگشت. سادات مدعی شده بود که حسیب پنجشیری و خالد امیری در پنجشیر حضور ندارند.
انتقاد از رفتار طالبان با جسد حسیب
حلیم فدایی، والی پیشین میدان وردک، نیز با اشاره به رفتار طالبان با جسد حسیب پنجشیری، از او و ایستادگیاش در برابر طالبان تمجید کرده است.
فدایی گفته است: «در مبارزه، شهادت و مرگ وجود دارد؛ اما بیحرمتی طالبان به جسد او، بیش از پیش ثابت میکند که این گروه، یک گروه غیرمسئول است و حتی اخلاق جنگ را نیز زیر پا میگذارد.»
او با اشاره به اظهارات پیشین منتقدان جبهه مقاومت نوشته است: «والله، به پاسخ چالش قرار صاحب منتظر خواهیم بود که آیا آن جوانان اکنون به افغانستان میروند و آیا آن شرط را عملی میکنند یا نه.»
فدایی افزوده است: «توهین به جسد یک مرده در دین خدا وجود ندارد، اما در دین ملا، گویا این افتخار است.»
او همچنین با انتقاد از حمایت برخی افراد از طالبان بر مبنای قومیت نوشت: «کسی که به این دلیل از طالبان حمایت میکند که آنها پشتون هستند، دشمنی بزرگتر از او برای پشتونها وجود ندارد.»
رحمتالله اندر، سخنگوی پیشین شورای امنیت ملی افغانستان، نیز با انتقاد از رفتار طالبان با جسد حسیب پنجشیری گفته است که «اخلاق طالبان آنقدر پایین آمده» و این گروه چنان از «حسد و کینه» پر شده که حتی نمیتواند با جسد دشمن خود رفتار انسانی داشته باشد.
اندر افزوده است: «طالبان حتی اخلاق اسلامی و انسانی را نیز زیر پا گذاشتهاند.»
این واکنشها پس از انتشار تصاویر کشتهشدن حسیب پنجشیری و رفتار تحقیرآمیز با جسد او منتشر شده است.
جبهه مقاومت ملی و رسانههای طالبان کشتهشدن حسیب پنجشیری را تایید کردهاند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که حسیب پنجشیری در کمین طالبان در مسیر سالنگ شمالی کشته شده است.
اعدام قائم حسینی، جوان ۲۰ ساله افغان در ایران، واکنش سازمانهای حقوق بشری، چهرههای مخالف جمهوری اسلامی و کاربران شبکههای اجتماعی را برانگیخته است.
منتقدان روند محاکمه او را ناعادلانه خواندهاند.
جمهوری اسلامی قائم حسینی، شهروند افغانستان را روز پنجشنبه ۲۹ اسد، به اتهام شرکت در اعتراضات ۱۸ جدی ۱۴۰۴ در شهر اصفهان، اعدام کرد.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی ماه گذشته در ۲۸ سرطان گلمحمد محمدی، شهروند ۲۴ ساله افغانستان را به اتهام مشابه اعدام کرده بود. قائم حسینی پسرعمه گلمحمد محمدی بود.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، اعدام قائم حسینی را «نمونه آشکار دیگری از مجازات جمعی و استفاده خودسرانه جمهوری اسلامی از مجازات اعدام برای ایجاد ترس در جامعه» خواند.
او گفت از ۲۸ حوت تاکنون دستکم ۳۰ معترض در ایران اعدام شدهاند و از جامعه جهانی خواست برای توقف موج فزاینده اعدامها فوراً اقدام کند.
سازمان حقوق بشر ایران میگوید مقامهای جمهوری اسلامی هنگام اعدام قائم حسینی هیچ مدرکی درباره نقش مستقیم او در کشتهشدن نیروهای پولیس ارائه نکردند.
دفتر ارتباطات رسانهای رضا پهلوی نیز در واکنش به این اعدام نوشت: «قائم حسینی تنها ۲۰ سال داشت.» این دفتر گفت جمهوری اسلامی او را به دلیل شرکت در اعتراضات ماه جدی در اصفهان اعدام کرد و این اقدام را نشانه ترس حکومت ایران از مردمی خواند که برای آزادی ایستادهاند.
مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال ایرانی، در واکنش به اعدام حسینی، به سرنوشت دو جوان افغان از یک خانواده پرداخت. او نوشت قائم حسینی و پسرعمهاش، گلمحمد محمدی، در فاصله حدود یک ماه اعدام شدند و خانواده آنان دو بار خبر مرگ دریافت کرد.
حساب رسمی مرکز حقوق بشر ایران نیز این اعدام را «جنایت علیه بشریت» خواند. این مرکز گفت حکومت ایران با اعدام معترضان در پی خاموشکردن مخالفتها و ایجاد ترس در جامعه است.
انتشار خبر اعدام حسینی در شبکههای اجتماعی نیز واکنش گسترده کاربران را در پی داشت. صدها کاربر به ویژه شهروندانی از ایران و افغانستان با انتشار تصویر و نام او، خواهان توقف اعدام معترضان شدند.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی میگوید قائم حسینی در جریان اعتراضات ۱۸ جدی ۱۴۰۴ در میدان علیخانی اصفهان حضور داشت و سلاح سرد حمل میکرد. این نهاد او را به مشارکت در کشتهشدن چهار نیروی پولیس، ضربهزدن به اجساد آنان و آتشزدن یک نهاد خیریه متهم کرده است.
روایت مستقلی از خانواده یا وکیل حسینی درباره اتهامها، مدارک پرونده و روند محاکمه او منتشر نشده است.
پیش از حسینی، عرفان اسفندیاری، گلمحمد محمدی، امیرحسین صفری و ابوالفضل سپاهی نیز در پیوند به همین پرونده اعدام شدند. گلمحمد محمدی نیز شهروند افغانستان و پسرعمه قائم حسینی بود.
طالبان تا کنون به اعدام شهروندان افغانستان در ایران واکنش نشان نداده است.
حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، در مصاحبه با بلومبرگ بر حل مشکلات افغانستان از طریق گفتوگو و کنار گذاشتن جنگ تاکید کرد.
آقای کرزی گفت «چرا ما بايد تنها كشورى در جهان باشيم كه همه چیز را با جنگ حل مىكند؟»
رئیسجمهور پیشین میگوید کنار گذاشتن طالبان از کنفرانس بن در سال ۲۰۰۱، «اشتباه» بود و طالبان آن زمان باید در روند سیاسی شامل میشدند.
آقای کرزی در این مصاحبه در پاسخ به این پرسش که او علیه طالبان جنگید و طالبان پدر او را به قتل رساندند، آیا او با حضور طالبان در نشست بن موافق بود، گفت که وی برای افغانستانی متحد و صلحآمیز مبارزه میکرد.
حامد کرزی در گفتوگویی با مشعل حسین، مجری و خبرنگار بلومبرگ گفت از همان مراحل نخست روشن شده بود که کنار گذاشتن طالبان از روند سیاسی یک اشتباه بوده است. او در پاسخ به این پرسش که آیا در آن زمان نیز با دعوت طالبان به کنفرانس بن موافق بود، گفت: «کاملاً.»
کرزی گفت: «من براى افغانستانى متحد و صلحآميز مبارزه مىكردم. چگونه يك كشور خوب بسازيم؟ با اختلاف و درگیری، يا با همكارى، درک ديدكاه یکدیگر و ساختن يك نقطه ميانه؛ نقطهاى كه همه بتوانيم روى آن بايستيم و رو به جلو حركت كنيم، همانگونه كه شما در كشور خودتان انجام مى دهيد.» آقای کرزی تاکید کرد «چرا ما بايد تنها كشورى در جهان باشيم كه همه چیز را با جنگ حل مىكند؟»
حامد کرزی که پس از سقوط رژیم اول طالبان در سال ۲۰۰۱ به قدرت رسید، گفت که هدف او در آن زمان ایجاد یک افغانستان متحد و صلحآمیز بود و مخالفتش با طالبان به معنای مخالفت با بخشی از مردم افغانستان نبوده است.
او گفت: «طالبان نیز افغان هستند؛ آنها به این کشور تعلق دارند. ما نیز افغان هستیم و به این کشور تعلق داریم. کسانی که مخالف طالبان هستند نیز افغاناند. همه ما باید دست به دست هم بدهیم، به این درگیری دائمی پایان دهیم و مشکلات را با هم حل کنیم.»
آقای کرزی همچنین از تصمیم خود برای ماندن در افغانستان پس از بازگشت طالبان به کابل در اگست ۲۰۲۱ دفاع کرد. او گفت در هفتههای پیش از سقوط کابل، «دولتهای دوست» پیشنهاد کرده بودند افغانستان را ترک کند، اما او این پیشنهادها را نپذیرفت.
رئیسجمهور پیشین افغانستان گفت: «این کشور خانه ماست. وقتی شرایط دشوار میشود، خانهتان را ترک نمیکنید؛ میمانید و تلاش میکنید شرایط را اصلاح کنید.»
گفتوگو با رهبران طالبان
کرزی گفت با وجود محدودیتهای طالبان، همچنان با شماری از رهبران این گروه گفتوگو میکند. به گفته او، از همان آغاز درباره اهمیت آموزش در افغانستان و بازگشت زنان به کار با رهبران طالبان صحبت کرده است.
او افزود برخی از مقامهای طالبان که با وی دیدار میکنند، با دیدگاه او درباره آموزش و کار زنان موافقاند.
کرزی گفت: «همین واقعیت که هنوز مینشینیم و صحبت میکنیم، به این معناست که امید وجود دارد.»
با این حال، او گفت نمیداند این مقامها تا چه اندازه در ساختار طالبان قدرت دارند و درباره میزان نفوذ آنها اظهارنظر نکرد.
حامد کرزی همچنین گفت شمار زیادی از علمای دینی در افغانستان خواستار حق آموزش دختران و حق کار زنان شدهاند و ابراز امیدواری کرد این حقوق «دیر یا زود» دوباره برقرار شود.
دختر کرزی نیز از آموزش محروم است
حامد کرزی در این گفتوگو که روز جمعه ۳۰ اسد منتشر شد درباره وضعیت دختر بزرگش نیز صحبت کرد و گفت او، مانند دختران دیگر بالاتر از ۱۲ سال در افغانستان، دیگر اجازه رفتن به مکتب را ندارد.
او با وجود این، گفت قصد ندارد فرزندانش را برای ادامه تحصیل به خارج از افغانستان بفرستد.
کرزی گفت بهعنوان پدر مسئول است بهترین آموزش را برای فرزندانش فراهم کند، اما بهعنوان شهروند افغانستان نیز مسئولیت دارد برای فراهم شدن امکان آموزش دختران در داخل کشور تلاش کند.
او افزود: «اگر دخترم را به خارج بفرستم، معنایش این خواهد بود که ما از این حق دست کشیدهایم. من هرگز از این حق دست نخواهم کشید.»
کرزی تأکید کرد که افغانستان برای پیشرفت به جمعیتی تحصیلکرده نیاز دارد و آموزش دختران و زنان را برای آینده کشور ضروری دانست.
زندگی زیر محدودیت طالبان
رئیسجمهور پیشین افغانستان گفت در کابل بدون اطلاع مقامهای طالبان نمیتواند آزادانه از خانه خارج شود. به گفته او، اگر طالبان با خروجش موافقت کنند، برایش محافظ و تدابیر امنیتی فراهم میکنند.
او این وضعیت را «حصر خانگی» توصیف نکرد، اما پذیرفت که آزادی رفتوآمدش محدود است.
کرزی گفت برخی همکاران و مهمانان اجازه دیدار با او را دارند، اما برای برخی دیگر چنین اجازهای داده نمیشود. او افزود که با افغانهای خارج از کشور و اعضای جامعه بینالمللی نیز از طریق تماس تلفنی و ویدیویی در ارتباط است.
کرزی گفت محدودیتهای شخصی او برایش اهمیت زیادی ندارد و آنچه بیشتر نگرانش میکند، آینده افغانستان است.
بهرسمیتشناسی مشروط طالبان
کرزی طالبان را «مقام حاکم بالفعل» افغانستان دانست و گفت کشورهای خارجی برای رساندن کمک به مردم افغانستان باید با این گروه تعامل کنند.
با این حال، او گفت بهرسمیتشناسی و مشروعیت طالبان باید به برآورده شدن شرایط مشخصی وابسته باشد؛ از جمله بازگشت دختران به مکتب و بازگشت زنان به کار.
او در پاسخ به پرسشی درباره روابط خارجی کشورها با طالبان گفت تعامل با طالبان برای رساندن کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان قابل درک است و باید ادامه پیدا کند، اما مشروعیت و بهرسمیتشناسی موضوعی متفاوت است.
حامد کرزی همچنین گفت نمیخواهد دوباره وارد حکومت شود و اگر طالبان پیشنهاد اداره یک وزارتخانه یا مقام دولتی را به او بدهند، آن را نخواهد پذیرفت.
او گفت: «دوره من تمام شده است؛ هر کاری را که میتوانستم برای کشور انجام دادم.»
حسیب پنجشیری را بسیاری با نام «حسیب قوای مرکز» میشناختند. او از محدود چهرههای نظامی جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود بود که از بدو بازگشت دوباره طالبان به افغانستان تصویر و صدای او از کوهپایههای افغانستان منتشر شد.
اما نام او سالها پیش از تشکیل جبهه مقاومت ملی مطرح شده بود. مسیر زندگی نظامی فرمانده حسیب از حضور در صفوف نیروهای امنیتی حکومت پیشین آغاز شد.
او اهل پنجشیر بود. شهرت «قوای مرکز» در کنار نامش از سالها پیش با او همراه بود.
بنا به اطلاعات موجود، آموزش نظامی دیده بود و مدتی در واحدهای ویژه ریاست عمومی امنیت ملی حکومت پیشین کار میکرد.اما، رابطه او با نهادهای امنیتی حکومت پیشین به تدریج رو به تنش رفت.
حسیب در یکی از ویدیوهای خود ادعا کرد که امنیت ملی از او خواسته بود شش چهره شناختهشده را در برابر پول بکشد. او از گل حیدر، عبدالحمید خراسانی و وکیل احمد متوکل در میان این افراد نام برد.
این ادعای حسیب هیچگاه به گونه مستقل ثابت نشد.
در سوی دیگر، حکومت پیشین حسیب پنجشیری را با اتهامهای سنگینی متهم کرد. وزارت داخله در حوت ۱۳۹۷ نام او را در فهرست افرادی قرار داد که آنان را درگیر جرایم سازمانیافته در کابل میدانست.
بعدتر این وزارت او را به سه مورد قتل، آزار مردم، باجگیری و برهمزدن نظم عامه متهم کرد.
حسیب این اتهامها را رد میکرد و میگفت حکومت علیه او پروندهسازی کرده است.
در حمل ۱۳۹۸ نیروهای ویژه پولیس برای بازداشت او به پنجشیر رفتند. این عملیات به درگیری انجامید، اما حسیب بازداشت نشد. پس از آن شماری از مردم در پنجشیر در اعتراض به عملیات نیروهای دولتی دست به تظاهرات زدند. این ماجرا مدتی ادامه یافت تا جایی که در دلو ۱۳۹۸ وزارت داخله وقت، فرمانده پولیس پنجشیر را به دلیل آنچه «تعلل» در بازداشت حسیب میخواند، از سمتش برکنار کرد.
حسیب در سالهای پایانی جمهوریت دو تصویر کاملا متفاوت داشت. حکومت و شماری از شهروندان او را یک فرد مسلح تحت تعقیب میدانستند اما در مقابل، هوادارانش او را فردی میدانستند که در برابر «حکومتی که به فساد متهم است»، ایستاده است.
طالبان در همه این سالها ویدئوهای منتشر شده توسط حسیب پنجشیری را زیر سوال میبُرد. طالبان علاقه نداشت این روایت که «در افغانستان مخالفی وجود ندارد» به چالش کشیده شود.
گزارش طاهر قادری «آیا بیحرمتی به اجساد، جنایت جنگی است؟» را اینجا بشنوید.
حسیب بعد از جمهوریت
گذشته پر سر و صدای حسیب، بعد از سقوط جمهوریت کمکم فراموش شد. زمانیکه نظام جمهوریت سقوط کرد، حسیب پنجشیری یکی از نخستین افرادی بود که اعلام کرد در برابر طالبان در داخل افغانستان میایستد.
او به پنجشیر رفت و به جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود پیوست و در همان هفتههای نخست، در بسیاری از درگیریهای پراکنده پنجشیر حضور داشت.
سپس گزارشهایی منتشر شد که او نیروهای جبهه مقاومت را در برخی از این درگیریها فرماندهی میکرد. حسیب در جوزای ۱۴۰۱ تصویری از یک هلیکوپتر ساقط شده طالبان در کوهپایههای هندوکش را منتشر کرد.
خالد امیری، همرزم او نیز در آن زمان ویدیوهایی از اسیران طالبان را منتشر کرد که بعدا آنها را آزاد کرد.
عبدالله خنجانی، رئیس کمیته سیاسی جبهه مقاومت ملی به افغانستان اینترنشنال گفت که حسیب پنجشیری و خالد امیری نیروهای اسیر طالبان را آزاد کردند اما طالبان حسیب پنجشیری را در یک «جنگ نابرابر» کشته است.
خالد امیری و حسیب پنجشیری دو فرمانده جبهه مقاومت
حضور علنی
یکی از تفاوتهای فعالیت نظامی حسیب پنجشیری این بود که برخلاف بسیاری از فرماندهان مخالف طالبان که محل حضورشان روشن نبود، او هر از گاهی با انتشار ویدیو و عکس تلاش میکرد نشان دهد هنوز در داخل افغانستان است.
در واقع، این ویژگی او، باعث شد تا از حسیب در میان فرماندهان جبهه مقاومت، چهرهای بارزتر به نمایش گذاشته شود. حالا جبهه مقاومت نیز کشته شدن حسیب در افغانستان را نشانه حضور نیروهای خود در این کشور عنوان میکند.
در جوزای ۱۴۰۳ ویدیویی از او در کوههای هندوکش منتشر شد. او در آن ویدیو گفت مبارزه علیه طالبان ادامه دارد.
طالبان نیز نیروهایی را به مناطق کوهستانی پنجشیر فرستاد و مقامهای این گروه با انتشار تصاویری، حضور خود را در مناطق نشان دادند.
در ثور ۱۴۰۴ نیز تصاویر تازهای از حسیب پنجشیری و خالد امیری منتشر شد. این تصاویر آنان را با لباس و تجهیزات نظامی در یک منطقه کوهستانی نشان میداد.
قدمشاه شهیم، مسئول بخش نظامی جبهه مقاومت، در آن زمان به افغانستان اینترنشنال تایید کرد که این فرماندهان در داخل افغانستان حضور دارند. به این ترتیب، حسیب در چند سال آخر زندگیاش به یکی از چهرههای شناخته شده جبهه مقاومت تبدیل شد.
نیروهای طالبان بارها به مناطقی رفتند که گمان میکردند حسیب و نیروهایش در آنجا هستند، قرارگاههایی را گرفتند و حتی پس از انتشار ویدیوهای او عملیات راه انداختند، اما حسیب بعد از مدتی دوباره با تصویر و ویدیوی تازه ظاهر میشد.
سابقه نظامی، گذشته پرتنش او در دوره جمهوریت و ماندنش در داخل افغانستان باعث شده بود نام او بیش از بسیاری از فرماندهان محلی این جبهه شناخته شود.
سرانجام در ۲۹ اسد طالبان خبر داد که این فرمانده را کشته است.
ویدئوهایی از جسد او توسط حسابهای مرتبط با طالبان منتشر شد و سپس جبهه مقاومت نیز مرگ او را تایید کرد.
هنوز هم دقیق نیست در سالنگ شمالی جاییکه فرمانده حسیب کشته شد چه اتفاقی افتاد.
برخی حسابهای نزدیک به طالبان در اکس نوشتهاند که ۱۳ تن از نیروهای همراه حسیب پنجشیری بازداشت شدهاند. در یک ویدیوی منتشر شده دیده میشود که گروهی از افراد طالبان با جسد او بدرفتاری میکنند.
اگرچه جبهه مقاومت به گونه رسمی درباره رویدادی که منجر به کشته شدن او شده، توضیحی نداده است اما منابعی به افغانستان اینترنشنال گفتند که او در سالنگ شمالی با هفت تن از نزدیکان خود در کمین نیروهای طالبان افتاده است.
انتشار ویدیوهای بدرفتاری، هتک حرمت و تحقیر جسد حسیب پنجشیری و دیگر مخالفان طالبان، واکنش شماری از چهرههای سیاسی و مدافعان حقوق بشر را برانگیخته است.
سخنگوی طالبان در پیوند به این موضوع، به افغانستان اینترنشنال گفت که نیروهای این گروه «احساساتی» شده و «متوجه رفتار خود نبودند.»
به دنبال کشته شدن حسیب پنجشیری، فرمانده جبهه مقاومت، نیروهای طالبان ویدیویی از جسد وی منتشر کرده که به حالت تحقیرآمیز و برخلاف کرامت بشری بر روی زمین قرار داده شده و یک جنگجوی طالبان موی او را میکشد.
صلاحالدین ربانی، از رهبران جمعیت اسلامی افغانستان، در واکنش به این رفتار گفت که بیحرمتی به پیکر قربانیان خلاف اصول اخلاقی و انسانی است. وی تاکید کرد: «چنین رفتاری نشانه عقده و ذهنیت وحشیانه» طالبان است.
آقای ربانی روز پنجشنبه در پیامی گفت که طالبان با نادیدهگرفتن «بدیهیات اخلاق اسلامی و انسانی» حتی به اجساد بیجان مخالفان خود نیز بیحرمتی میکنند.
تصاویر منتشرشده از بدرفتاری با اجساد
روز پنجشنبه تصاویری در شبکههای اجتماعی منتشر شد که نشان میدهد نیروهای طالبان با پیکر حسیب پنجشیری و همراهانش رفتار تحقیرآمیز دارند.
در روزهای اخیر نیز ویدیوهای مشابهی از ولسوالیهای درواز و نسی بدخشان منتشر شده است. در یکی از این تصاویر، نیروهای طالبان بر جسد یک نیروی مخالف که روی زمین افتاده لگد میزنند. این فرد از نیروهای جمعهخان فاتح، فرمانده ناراضی طالبان، معرفی شده که پس از درگیریهای مرگبار با این گروه تسلیم شد و گفته میشود که به کابل انتقال یافته است.
در ویدیوی دیگری، یک عضو طالبان در نسی بر سر مردی سالخورده که جسد بیجانش روی زمین افتاده پا میگذارد. نیروهای طالبان این پیرمرد را جنگجوی جمعه فاتح معرفی کردند.
افغانستان اینترنشنال نتوانسته است مستقلانه مشخص کند که این افراد در چه شرایطی کشته شدهاند.
واکنش سخنگوی طالبان
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، بدرفتاری با نیروهای مخالف را بهطور صریح رد نکرد.
او در پاسخ به پرسشی درباره ویدیوی بدرفتاری با اجساد نیروهای جمعهخان فاتح به افغانستان اینترنشنال گفت: «طبعاً این ویدیو را نظامیها در حین نبرد ثبت کردهاند، شاید دقیق باشد، ولی آنها شاید متوجه برخورد خود نبودند و دوم اینکه اثنای جنگ نظامیان احساساتی میباشند.»
اظهارات مجاهد در حالی مطرح شده که قوانین بینالمللی بشردوستانه، حتی در جریان جنگ، رفتار تحقیرآمیز با اجساد کشتهشدگان را ممنوع میکند.
یک کارشناس حقوق بشری سازمان ملل که نخواست نامش فاش شود، در واکنش به تصاویر بدرفتاری طالبان با اجساد نیروهای فاتح، به افغانستان اینترنشنال گفت که ماده ۳ مشترک کنوانسیونهای ژنو مثلهکردن و بدرفتاری با اجساد را ممنوع میکند و این ممنوعیت میتواند شامل لگدزدن یا پاگذاشتن بر صورت مرد سالخورده کشتهشده نیز شود.
ماده ۳ مشترک کنوانسیونهای چهارگانه ژنو در مخاصمات مسلحانه، قتل، مثلهکردن، رفتار ظالمانه و «رفتارهای توهینآمیز به کرامت شخصی، بهویژه رفتار تحقیرآمیز و خفتبار» را ممنوع میکند.
قاعده ۱۱۳ کمیته بینالمللی صلیب سرخ، مثلهکردن اجساد را در درگیریهای مسلحانه بینالمللی و غیربینالمللی ممنوع میداند.
سابقه بدرفتاری با مخالفان
گزارشها درباره بدرفتاری طالبان با اجساد مخالفان، مانند حادثه به دار کشیدن و نمایش تحقیرآمیز جسد داکتر نجیبالله و برادرش در چارراهی آریانای کابل در سال ۱۳۷۵ خورشیدی، سابقه دارد. در سالهای جنگ نیز مواردی از انتشار تصاویر اجساد نیروهای امنیتی حکومت پیشین و رفتار تحقیرآمیز با پیکر آنان گزارش شده بود.
انتشار تصاویر تازه، نزدیک به پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، بار دیگر رفتار نیروهای این گروه با مخالفان و میزان رعایت قواعد حقوق بینالمللی بشردوستانه از سوی آنان را مورد توجه قرار داده است.
در سالهای گذشته، نهادهای حقوق بشری بارها از قتلهای فراقضایی، بازداشتهای خودسرانه و بدرفتاری طالبان با مخالفان و نیروهای حکومت پیشین گزارش دادهاند.
فعالان حقوق بشر میگویند تصاویر تازه باید بهطور مستقل بررسی شود. به گفته آنان، بدرفتاری با اجساد میتواند ناقض حقوق بینالمللی بشردوستانه باشد و در شرایط مشخص، مسئولیت کیفری عاملان آن را در پی داشته باشد.
اتهام بدرفتاری با مردم در بدخشان
تصاویر بدرفتاری با اجساد همزمان با گزارشهایی از برخورد خشونتآمیز نیروهای طالبان با مردم در ولسوالیهای درگیر بدخشان منتشر شده است.
فوزیه کوفی، نماینده پیشین بدخشان در پارلمان افغانستان، به افغانستان اینترنشنال گفت که پس از اعزام قطعات ویژه طالبان به ولسوالیهای شکی، نسی و ماهمی، نیروهای این گروه خانههای مردم را تلاشی کرده و شماری از افراد را بازداشت کردهاند. او همچنین طالبان را به کشتار افراد و بیحرمتی به زنان و کودکان متهم کرد.
کوفی گفت که شماری از ساکنان این مناطق از ترس بازداشت یا کشتهشدن، شبها خانههای خود را ترک میکنند و در کوهها به سر میبرند.