ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه در امور افغانستان، اعلام کرد طالبان با شکایت از ذکر بیش از حد واژه تروریسم در پیش‌نویس بیانیه هشتمین نشست فرمت مسکو، مانع تصویب آن شدند. به گفته او، تنش‌های تازه با پاکستان و مخالفت طالبان، تصویب سند نهایی را به بن‌بست کشاند.
کابلوف روز دوشنبه، ۱۳ میزان، پس از پایان نشست فرمت مسکو در مسکو گفت طرف روسیه از نهایی‌نشدن بیانیه مشترک متأسف است. او گفت هنگام تدوین متن پایانی، میان «همکاران افغان و پاکستانی» اختلاف به وجود آمد و این اختلاف مانع توافق بر سر سند نهایی شد.
به گفته کابلوف، طالبان با بخشی از پیش‌نویس بیانیه که افغانستان را در زمینه تروریسم مطرح می‌کرد، مخالفت کردند. او گفت طالبان معتقد بود که در متن امسال، افغانستان «بیش از حد در زمینه تروریسم» ذکر شده است.
آقای کابلوف افزود این موضع طالبان برای مسکو «شگفت‌آور» بوده، زیرا به گفته او، عبارت‌ها و واژه‌های مشابه در بیانیه پایانی هفتمین نشست فرمت مسکو در سال گذشته نیز وجود داشت.
آقای کابلوف ادامه داد که طالبان معتقدند که وضعیت روابط افغانستان و پاکستان از سال گذشته تغییر کرده و به همین دلیل، این بخش از متن بیانیه امسال برای آنان قابل پذیرش نبوده است.
با وجود این اختلاف، کابلوف گفت ناکامی در تصویب بیانیه مشترک به فعالیت فرمت مسکو پایان نمی‌دهد. او اذعان کرد که این سازوکار می‌تواند بدون بیانیه مشترک نیز به کار خود ادامه دهد و همه شرکت‌کنندگان خواستار حفظ آن به‌عنوان بستری برای تبادل نظر و هماهنگی همکاری‌های منطقه‌ای هستند.
کابلوف تأکید کرد که فرمت مسکو برای حل اختلافات دوجانبه میان اعضای آن ایجاد نشده است و از همه شرکت‌کنندگان در نشست از کابل و اسلام‌آباد خواستند از اقدامات نظامی علیه یکدیگر خودداری کنند؛ اقداماتی که به گفته او بیش از همه به غیرنظامیان آسیب می‌زند.
نماینده ویژه روسیه در امور افغانستان اعضای فرمت مسکو آمادگی خود را برای کمک به یافتن راه‌حل سیاسی و دیپلوماتیک برای مناقشه افغانستان و پاکستان اعلام کرده‌اند. کابلوف همچنین گفت روسیه آماده است در صورت درخواست دو طرف، به حل این مناقشه کمک کند.
نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در بخش دیگری از سخنانش گفت اقتصاد افغانستان هنوز از مشکلات ناشی از ویرانی‌های گذشته رنج می‌برد و طالبان برای بازسازی آن «کار سنگینی» در پیش دارند.
او مسدودبودن ذخایر ارزی افغانستان و بازگشت شمار زیادی از مهاجران از پاکستان و ایران را از عواملی دانست که روند رشد اقتصادی افغانستان را کند کرده است. کابلوف گفت بازگشت مهاجران، در شرایطی که فرصت‌های شغلی کافی وجود ندارد، فشار بیشتری بر اقتصاد افغانستان وارد می‌کند.
او در عین حال از افزایش دوبرابری حجم تجارت میان روسیه و افغانستان خبر داد و گفت بخشی از کالاهایی که از روسیه از مسیر کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا به کشورهای همسایه صادر می‌شوند، در نهایت به افغانستان می‌رسند.
به گفته او، این تجارت در آمار روسیه به‌صورت کامل ثبت نمی‌شود، اما در آمار رسمی افغانستان منعکس می‌شود و رقم واقعی مبادلات میان دو کشور از آمار اعلام‌شده بیشتر است.
کابلوف همچنین اعلام کرد که نهمین نشست فرمت مسکو درباره افغانستان در سال ۲۰۲۷ برگزار خواهد شد.
هشتمین نشست فرمت مسکو درباره افغانستان روز دوشنبه، ۱۳ میزان، در مسکو برگزار شد. در این نشست نمایندگان ویژه و مقام‌های ارشد افغانستان، روسیه، ایران، هند، قزاقستان، چین، قرغیزستان، پاکستان، تاجیکستان و اوزبیکستان شرکت کردند. بلاروس و مصر نیز به‌عنوان مهمان در نشست حضور داشتند.
این نشست با سخنرانی افتتاحیه سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، آغاز شد و تعامل کشورهای منطقه با افغانستان در حوزه‌های سیاسی و اقتصادی، همکاری منطقه‌ای در مبارزه با تروریسم و مقابله با قاچاق مواد مخدر از محورهای اصلی آن بود.
قرار بود نشست با صدور یک بیانیه مشترک پایان یابد، اما در پایان، به دلیل اختلاف میان هیئت‌های افغانستان و پاکستان، این سند تصویب نشد.
فرمت مسکو در سال ۲۰۱۷ ایجاد شد و نخستین نشست آن با حضور نمایندگان روسیه، افغانستان، هند، ایران، چین و پاکستان برگزار شد.
محمد صادق خان، نماینده ویژه پاکستان برای افغانستان، روز دوشنبه در نشست مسکو گفت که تروریسم همچنان در مرکز بحران افغانستان قرار دارد و میان طالبان و گروه‌های تروریستی، از جمله تحریک طالبان پاکستان تی‌تی‌پی، ارتش آزادی‌بخش بلوچستان، جنبش اسلامی ترکستان شرقی، داعش خراسان و القاعده پیوند وجود دارد.
او مدعی شد که این گروه‌ها در خاک افغانستان با مصونیت فعالیت می‌کنند و از این کشور برای تهدید پاکستان و سایر کشورهای منطقه استفاده می‌کنند.
نماینده ویژه پاکستان گفت که در سه سال گذشته بیش از چهار هزار و ۷۰۰ شهروند پاکستانی در حملات تروریستی مرتبط با افغانستان جان باخته‌اند و کشورش اکنون با جدی‌ترین تهدید امنیتی در سال‌های اخیر مواجه است.
محمد صادق خان افزود که هزاران غیرنظامی و عضو نیروهای امنیتی پاکستان در سال‌های اخیر در حملاتی کشته شده‌اند که به گفته او از خاک افغانستان «برنامه‌ریزی، تمویل، حمایت و اجرا» شده‌اند.
او طالبان را به همدستی در این حملات متهم کرد و گفت: «رژیم طالبان در این مسئله شریک است.» وی افزود هیچ دولت مسئولی نمی‌تواند در برابر حملات مکرر علیه شهروندان و امنیت ملی خود بی‌تفاوت بماند.
این مقام پاکستانی همچنین گفت که اسلام‌آباد بارها از راه‌های سیاسی و دیپلوماتیک تلاش کرده است تهدیدهای ناشی از خاک افغانستان را مهار کند، اما به گفته او، این تلاش‌ها نتیجه مطلوب نداشته است.
محمد صادق خان مدعی شد که حملات تروریستی از خاک افغانستان نه تنها متوقف نشده، بلکه با «حمایت و پشتیبانی فعال طالبان» افزایش یافته است.
او از مقام‌های طالبان خواست علیه گروه‌های تروریستی مستقر در افغانستان اقدامات «مشخص، عملی و قابل راستی‌آزمایی» انجام دهند و به تعهدات خود در برابر جامعه جهانی پایبند بمانند.
نماینده ویژه پاکستان در عین حال تأکید کرد که کشورش خواهان صلح و ثبات در افغانستان است و ثبات این کشور را در راستای منافع ملی پاکستان می‌داند.
او گفت پاکستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، برای کمک به ثبات افغانستان، ارائه کمک‌های بشردوستانه، تسهیل صدور ویزه برای افغان‌ها، گسترش تجارت و حمایت از اتصال منطقه‌ای تلاش کرده است.
محمد صادق خان همچنین از فرمت مسکو به عنوان یکی از مهم‌ترین سازوکارهای منطقه‌ای برای رسیدگی به بحران افغانستان یاد کرد و خواستار موضع هماهنگ کشورهای منطقه در قبال چالش‌های امنیتی و تروریستی ناشی از افغانستان شد.
اتهام‌های تازه پاکستان علیه طالبان در حالی مطرح می‌شود که امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، ساعاتی پیش در همین نشست، اسلام‌آباد را به استفاده از «زبان زور و فشار» در قبال افغانستان متهم کرد. او گفت مشکلات میان دو طرف باید از راه گفت‌وگو و دیپلوماسی حل شود. طالبان همواره اتهام حمایت از تحریک طالبان پاکستان و سایر گروه‌های مسلح را رد کرده و تأکید دارند که اجازه نمی‌دهند از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده شود.
عدم صدور بیانیه مشترک به دلیل اختلاف طالبان و پاکستان
هم‌زمان، ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در امور افغانستان، اعلام کرد که هشتمین نشست فرمت مسکو به‌دلیل اختلاف میان طالبان و پاکستان بدون تصویب بیانیه مشترک پایان یافت.
کابلوف روز دوشنبه، ۱۳ میزان، گفت روسیه از نهایی‌نشدن بیانیه مشترک این نشست ابراز تأسف می‌کند.
او گفت در جریان تدوین بیانیه پایانی، میان «همکاران افغان و پاکستانی» اختلاف به وجود آمد و این اختلاف مانع توافق بر سر متن نهایی شد.
به گفته کابلوف، طالبان با بخش‌هایی از متن که افغانستان را در زمینه تروریسم مطرح می‌کرد، مخالفت کرده‌اند. او افزود که طالبان معتقد بودند در متن امسال، افغانستان «بیش از حد در زمینه تروریسم» مطرح شده است.
متقی روز دوشنبه در این نشست گفت که طالبان خواهان روابط عادی با همه کشورهای منطقه، به‌ویژه پاکستان، هستند، اما به گفته او «نظام حاکم بر سیاست پاکستان» به جای تفاهم سیاسی از رویکرد نظامی در قبال افغانستان استفاده کرده است.
وزیر خارجه طالبان افزود: «مشکلات ما با پاکستان باید از طریق گفت‌وگو حل شود.» او گفت که مقام‌های پاکستانی به جای استفاده از راه‌حل‌های سیاسی و دیپلوماتیک، از «زبان زور و فشار» کار گرفته‌اند.
هم‌زمان، ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در امور افغانستان، اعلام کرد که هشتمین نشست فرمت مسکو به‌دلیل اختلاف میان طالبان و پاکستان بدون تصویب بیانیه مشترک پایان یافت.
کابلوف روز دوشنبه، ۱۳ میزان، گفت روسیه از نهایی‌نشدن بیانیه مشترک این نشست ابراز تأسف می‌کند.
او گفت در جریان تدوین بیانیه پایانی، میان «همکاران افغان و پاکستانی» اختلاف به وجود آمد و این اختلاف مانع توافق بر سر متن نهایی شد.
به گفته کابلوف، طالبان با بخش‌هایی از متن که افغانستان را در زمینه تروریسم مطرح می‌کرد، مخالفت کرده‌اند. او افزود که طالبان معتقد بودند در متن امسال، افغانستان «بیش از حد در زمینه تروریسم» مطرح شده است.
نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه گفت این موضع طالبان برای مسکو «شگفت‌آور» بوده، زیرا به گفته او، عبارت‌های مشابه در بیانیه پایانی هفتمین نشست فرمت مسکو در سال گذشته نیز وجود داشته است.
متقی در ادامه، ارتش پاکستان را متهم کرد که با حملات فرامرزی به مناطق افغانستان، غیرنظامیان را هدف قرار داده است. او گفت نیروهای پاکستانی «خلاف تمام اصول و قوانین بین‌المللی» دانشگاه‌ها، شفاخانه‌ها، مکاتب و خانه‌های مردم را هدف قرار داده‌اند.
او همچنین مدعی شد که پاکستان در ولایت‌های مرزی افغانستان حملات هوایی انجام داده و باعث کشته و زخمی شدن غیرنظامیان شده است.
وزیر خارجه طالبان در بخش دیگری از سخنانش از برخورد پاکستان با مهاجران افغان انتقاد کرد و گفت که فشار بر مهاجران و دانشجویان افغان در آن کشور ادامه دارد.
متقی همچنین اسلام‌آباد را به تلاش برای بی‌ثبات‌سازی افغانستان متهم کرد. او ادعا کرد که پاکستان از طریق برخی نظامیان پیشین افغانستان و همچنین شاخه داعش در تلاش ایجاد ناامنی در افغانستان است.
او گفت که رویدادهای امنیتی اخیر در ولایت‌های بدخشان و نورستان نیز با حمایت پاکستان ارتباط داشته است. متقی جزئیات بیشتری درباره این ادعا ارائه نکرد.
مقام‌های طالبان در ماه‌های اخیر بارها پاکستان را به حمایت از مخالفان مسلح این گروه متهم کرده‌اند. اسلام‌آباد این اتهام‌ها را رد کرده و در مقابل از طالبان خواسته است مانع فعالیت تحریک طالبان پاکستان تی‌تی‌پی در خاک افغانستان شوند.
امیرخان متقی در سخنرانی خود تأکید کرد که طالبان «حق مشروع دفاع از خود» را محفوظ می‌دانند و فشارهای خارجی را نمی‌پذیرند.
او در عین حال گفت که حکومت طالبان متعهد به تأمین امنیت در افغانستان است و به کشورهای منطقه و جهان اطمینان می‌دهد که از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نخواهد شد.
وزیر خارجه طالبان تأکید کرد که برقراری ثبات در افغانستان به همکاری کشورهای منطقه و جهان نیاز دارد و امنیت تنها از مسیر تقویت توان نظامی به دست نمی‌آید.
او گفت: «امنیت با اقتصاد و ثبات پیوند مستقیم دارد» و از کشورهای منطقه و جامعه جهانی خواست به جای اعمال فشار بر طالبان، همکاری‌های اقتصادی خود با افغانستان را افزایش دهند.
متقی همچنین مدعی شد که گروه داعش در افغانستان مهار شده و حکومت طالبان توانسته است تهدید این گروه را کنترول کند. او افزود که کشت و قاچاق مواد مخدر نیز تحت مدیریت قرار گرفته و در مقایسه با گذشته کاهش یافته است.
سخنان متقی در نشست فرمت مسکو در حالی مطرح می‌شود که تنش‌ها میان کابل و اسلام‌آباد در ماه‌های اخیر افزایش یافته است. دو طرف بارها یکدیگر را به حمایت از گروه‌های مسلح و دخالت در ناامنی‌های متقابل متهم کرده‌اند؛ اتهام‌هایی که هر دو جانب آنها را رد می‌کنند.
نماینده افغانستان در ژنو، روز دوشنبه، ۱۳ میزان، در شصت‌وسومین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد گفت که پس از پنج سال، دیگر هیچ ابهامی درباره ماهیت طالبان باقی نمانده است.
آقای اندیشه گفت کشورهایی که فاصله خود را با طالبان حفظ کرده‌اند، از این واقعیت آگاه‌اند و تنها کشوری که طالبان را به رسمیت شناخته نیز آن را می‌داند.
او افزود دولت‌هایی که به دلایل امنیتی یا برای بازگرداندن پناهجویان ناچار به تعامل با طالبان هستند نیز از این واقعیت آگاه‌اند.
نصیر احمد اندیشه از شورای حقوق بشر سازمان ملل خواست نظارت بین‌المللی بر افغانستان را تقویت کند. او خواستار ایجاد سازوکاری مستقل برای ثبت و حفظ شواهد نقض حقوق بشر شد. اندیشه تأکید کرد که فروپاشی نظام عدلی و قضایی و ستم ساختاری بر اقلیت‌ها نیازمند بررسی فوری است.
او از اعضای شورا خواست قطعنامه وضعیت حقوق بشر افغانستان را تصویب کنند تا مستندسازی جنایات و نظارت‌ها ادامه یابد. این قطعنامه بدون نیاز به رای‌گیری با اجتماع اعضای شورای حقوق بشر ملل متحد تمدید شد.
آقای اندیشه گفت: «برای پنجمین سال متوالی، کاری بی‌سابقه در این شورا انجام می‌دهم؛ به عنوان نماینده کشوری که موضوع بحث است، از نویسندگان قطعنامه سپاسگزاری می‌کنم و از همه اعضا می‌خواهم این قطعنامه را درباره کشور خودم به تصویب برسانند.»
آقای اندیشه اتخاذ این موضع را بازتاب ابعاد تکان‌دهنده جنایات طالبان دانست. او افزود که صدای نسل مدافع پاسخگویی خاموش یا تبعید شده است؛ با این حال، زنان، خبرنگاران و فعالان مدنی همچنان در برابر تهدیدها مقاومت می‌کنند.
او با اشاره به احکام رهبری طالبان، به‌ویژه «فرمان شماره ۱۲»، گفت این فرمان دامنه مجازات اعدام را گسترش داده است. به گفته او، این احکام حقوق زنان را محدود کرده و نقد حاکمیت را جرم دانسته است. اندیشه سیاست‌های طالبان را مصداق «آزار سیستماتیک جنسیتی و جنایت علیه بشریت» خواند.
نماینده افغانستان در ژنو با تأکید بر چهار خواست اساسی، از اعضای شورا خواست عملیاتی‌شدن یک سازوکار مستقل بین‌المللی برای ثبت و حفظ شواهد حقوقی و جنایات را تصویب کنند. او همچنین خواستار ادامه مأموریت نظارتی ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای افغانستان شد.
آقای اندیشه در ادامه تقاضا کرد کمیسر عالی حقوق بشر موظف به تهیه گزارشی جامع درباره «نابودی و فروپاشی» نظام عدلی و قضایی افغانستان شود و پژوهشی ویژه درباره ستم ساختاری علیه اقلیت‌ها، به‌ویژه جامعه هزاره انجام گیرد.
پس از سخنرانی نماینده دایمی افغانستان، قطعنامه وضعیت حقوق بشر و تمدید مأموریت ریچارد بنت برای یک دوره دیگر و بدون نیاز به رای‌گیری به تصویب رسید. این قطعنامه بر ادامه نظارت بین‌المللی، مستندسازی نقض حقوق بشر و حفظ شواهد این موارد تأکید دارد.
قطعنامه سیاست‌های طالبان علیه زنان و دختران، محدودیت آزادی‌های مدنی و پیامدهای احکام رهبری این گروه را مورد توجه قرار می‌دهد.
همچنین محورهای اصلی این سند شامل تمدید مأموریت گزارشگر ویژه، عملیاتی‌سازی سازوکار مستقل جمع‌آوری و حفظ اسناد شواهد، بررسی وضعیت نظام عدلی و قضایی، و مطالعه ستم ساختاری علیه اقلیت‌ها به‌ویژه جامعه هزاره است.
عباس سرور قریشی، دیپلمات نمایندگی دایمی پاکستان در ژنو، در نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد گفت که وضعیت حقوق بشری در افغانستان تحت حاکمیت طالبان «بسیار نگران‌کننده» است و شهروندان این کشور از بسیاری از حقوق اساسی و مدنی خود محروم‌اند.
او تأکید کرد که حضور گروه‌های تروریستی از جمله داعش و تحریک طالبان پاکستان تی‌تی‌پی در افغانستان، تهدیدی جدی برای امنیت منطقه به شمار می‌رود. به گفته او، حملات و سازماندهی حملات از خاک افغانستان علیه پاکستان نشان می‌دهد که وضعیت امنیتی در افغانستان همچنان نگران‌کننده است.
این دیپلومات پاکستانی افزود که مقام‌های طالبان بدون پذیرفتن مسئولیت، به نگرانی‌های اسلام‌آباد درباره فعالیت‌های تحریک طالبان پاکستان بی‌اعتنایی کرده‌اند. او گفت طالبان به حمایت خود از تی‌تی‌پی ادامه داده و نگرانی‌های امنیتی پاکستان را نادیده گرفته‌اند.
عباس سرور قریشی همچنین با اشاره به گزارش‌های سازمان ملل متحد گفت که این گزارش‌ها از حضور گروه‌های تروریستی در افغانستان حکایت دارند. او یادآور شد که شورای امنیت سازمان ملل متحد در نشست‌های مختلف خود تأکید کرده است که خاک افغانستان نباید علیه هیچ کشوری، به شمول کشورهای همسایه، مورد استفاده قرار گیرد.
او گفت حضور گروه‌های تروریستی نه تنها امنیت منطقه را تهدید می‌کند، بلکه حقوق اساسی مردم افغانستان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد و بسیاری از حقوق شهروندان، از جمله حق زندگی در امنیت، را سلب می‌کند.
این دیپلومات پاکستان در بخش دیگری از سخنان خود بر حمایت کشورش از شهروندان افغانستان تأکید کرد و گفت پاکستان با وجود فشارهای اقتصادی، همچنان میزبان میلیون‌ها مهاجر افغان است.
او افزود که اسلام‌آباد همواره با مردم افغانستان احساس همدردی و همبستگی داشته و به همین دلیل در سال‌های گذشته پذیرای میلیون‌ها مهاجر افغان بوده است؛ اقدامی که به گفته او در شرایط دشوار اقتصادی برای پاکستان صورت گرفته است.
عباس سرور قریشی همچنین تأکید کرد که چالش‌های امنیتی، تروریستی، اقتصادی و بشردوستانه افغانستان به یکدیگر پیوند خورده‌اند و رسیدگی به هر یک از این بحران‌ها بدون توجه به سایر ابعاد آن دشوار است.
او در پایان از شورای حقوق بشر و شورای امنیت سازمان ملل متحد خواست حمایت بیشتری برای مقابله با تهدیدهای امنیتی، تروریستی، اقتصادی و انسانی مرتبط با افغانستان فراهم کنند و به نگرانی‌های کشورهای منطقه توجه بیشتری داشته باشند.
سی‌ونهمین جلسه از شصت‌وسومین نشست شورای حقوق بشر در ژنو روز دوشنبه، ۱۳ میزان، برگزار شد. در این نشست، قطعنامه وضعیت حقوق بشر و تمدید ماموریت ریچارد بنت در افغانستان بدون نیاز به رای‌گیری با اجماع کامل کشورهای عضو به تصویب رسید. ماموریت گزارشگر ویژه ملل متحد برای یک سال دیگر تمدید شده است.
