د هغو تازه تصویرونو له مخې چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي، طالبان د ښکلو هنرونو د پوهنځي په ودانۍ کې خپلې جامي وچوي. په کابل د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، دغې ډلې د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو په پوهنځي کې پراخه بدلونونه راوستي دي.
دغې ډلې د ښکلو هنرونو د موسیقۍ او د نقاشۍ څانګې لغوه کړې.
طالبانو همدارنګه په ښکلو هنرونو پوهنځي کې ځینې مجسمې او انتقادي اثار له منځه وړي دي.
طالب چارواکو ویلي، چې د ژوندیو موجوداتو نقاشي او د مغایره مجسمو جوړول د اسلامي احکامو خلاف دي.
د ۱۴۰۰ کال په زمري میاشت کې د دغې ډلې له بیا واکمنېدو وروسته، د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو پوهنځي ډېرو استادانو هېواد پرېښی دی.
په کابل کې د طالبانو له خوا د څار کمرو د نصبولو په اړه د بښنې نړیوال سازمان د اندیښنو په ځواب کې طالبانو ویلي چې امریکا په افغانستان کې د کابل په ګډون ټولې سیمې په بالونونو سره څارلې. دې ادارې طالبان د امنیتي کمرو په لګولو سره د خلکو له شخصي حریم په سرغړونه تورن کړي دي.
د پنجشنبې په ورځ د بښنې نړوال سازمان راپور ورکړ، چې طالبانو په کابل ښار کې څه باندې ۶۲ زره امنیتي کامرو په نصبولو سره د هېواد د اوسیدونکو د څارلو او د تجسس یو بشپړ سیستم جوړ کړی دی.
خو د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند په ایکس(پخواني ټویټر) کې پوښتنه کړې: کله چې امریکا او ناټو د خپلو موخو او استخباراتي معلوماتو لپاره د کابل په ګډون د افغانستان په ټولو سیمو کې د بالونونو په لګولو سره د څارنې عملیات ترسره کول، هغه وخت مو ولی د بشري حقونو او د خلکو د شخصي حریم د نه خوندیتوب غږ پورته نه کړ؟
دغه وزارت ویلي چې د نړۍ په ډېرو ښارونو او پلازمینو کې د امنیتي کمرو نصبول «یوه عادي خبره» ده او د طالبانو حکومت د «خلکو د ټولو حقونو د ساتلو» او «ټولو شرعي معیارونو» په نظر کې نیولو سره د امنیتي مسایلو په خاطر دا کمرې نصب کړې دي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع زیاته کړې، چې دغه کمرې د خلکو په خوښه په ټاکلو ځایونو کې د خلکو په مرسته او مشوره نصب شوې او دغه وزارت د کمرو د نصبولو لپاره د ځاي په انتخاب کې مداخله نه ده کړې.
سربیره پردې، ښاغلي قانع وویل، چې د کمرو کنټرول خونه خوندي ده او خلک ورته لاسرسی نه لري.
خو د بښنې نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې طالبان د امنیت د تامین په پلمه د دغو کمرو په نصبولو سره د خلکو په ځانګړې توګه د ښځو ازادي او شخصي حریم تر پښو لاندې کوي.
د بښنې نړیوال سازمان غړي مت محمودي ویلي: "د څارنې دا سیسټم په تدریجي ډول د شخصي حریم حق او د غونډو او لاریونونو ازادي له منځه وړي. هغه ازادي چې د طالبانو له راتګ وروسته تر سختو بریدو لاندې ده».
په ننګرهار کې ځینې پخوانيو نظامیانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، طالبانو د پخواني حکومت د کارکوونکو د ثبتولو پروسه پیل کړې ده. افغانستان انټرنشنل ته یو فورم هم رسېدلی، چې په مرکز او ولسوالیو کې طالبانو وېشلی او پکې راغلي چې د پخواني حکومت مامورین او نظامیان دې یې ډک کړي.
په دې قورم کې د طالبانو د کومې ادارې نوم نه دی لیکل شوی او یوازې پکې د پخواني حکومت له ملکي او نظامي مامورینو څخه غوښتنه شوې چې د دې فورم ډکولو سره ټول شهرت او پخوانۍ او اوسنۍ دندې ولیکي او له خپلو تذکرو او انځورونو سره یې دوی ته وسپاري.
د ننګرهار سپین غر ولسوالۍ کې د پخواني ملي اردو یو سرتیری وايي، د ولسوالۍ اسخباراتو مدیریت لخوا ټولو قومي مشرانو ته ویل شوي چې د جمهوریت مهال ټول کارکوونکي دې خپل ځانونه ثبت کړي چې بېرته پخوانیو دندو کې وګمارل شي.
هغو کسانو چې دا فورمې ډکې کړې دي د افغانستان انټرنشنل خبریال عبدالحق عمري ته وویل، دا فورمې یې له ډکولو وروسته په جلال اباد کې د طالبانو استخباراتو ریاست او په ولسوالیو کې د استخباراتو مدیریتونو ته سپارلې دي.
خو د تېر حکومت ځینې کارکوونکي اندېښمن دي او وايي نه پوهیږي طالبان له دې کاره څه هدف لري. دوی وايي له دې ویرې یې دا فورمونه نه دي ډک کړي.
په دې اړه مو په ننګرهار کې د طالبانو امنیه قومندانۍ له ویاند رییس زابلي څخه وپوښتل، هغه وویل چې داسې کومه پروسه د دوی د ارګان لخوا نه ده پیل شوې او د دې فورمونو په اړه یې بې خبري وښوده.
خو په ننګرهار کې د طالبانو د ځینې غړو اډيو پیغامونه په ټولنیزو رسنیو کې لاس په لاس کیږي چې پکې یې له دغې پرېکړې سره مخالفت کړی دی. دوی دغو پیغامونو کې تاییدوي چې د پخوانیو امنیتي ځواګونو د بیا جلب جذب لپاره فورمې ویشل شوې دي.
په افغانستان کې د طالبانو بیا ځلي واک ته رسېدو سره دغې ډلې ټولبښنه اعلان کړه، خو بیا داسې مستند راپورونه نشر شول چې ښيي پخواني نظامیان او د ملي امنیت کارکوونکي د طالبانو لخوا صحرایی محکمه او وژل شوي دي.
څه موده وړاندې یوناما اعلان وکړ، چې طالبانو د پخواني جمهوري نظام له ۸۰۰ زیات کارکوونکي او امنیتي او دفاعي ځواکونه نیولي، شکنجه کړي، ورک کړي او وژلي دي.
خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد یاد راپور رد کړی او ویلي یې دي، چې په افغانستان کې له بل هر وخته بشري حقونه خوندي دي.
طالبان ټینګار کوي چې اوس هم د پخواني حکومت زرګونه مامورین د دوی په اداره کې خپلو دندو ته ادامه ورکوي او دوی منلي دي.
د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو د کمېټې مشر له افغانستانه د دغه هېواد د «وژونکي» وتلو په اړه د زلمي خلیلزاد په ګډون د امریکا له نهو پخوانیو مهمو چارواکو پلټنې کوي. مایکل مکال ویلي، دغه چارواکي په دې تړاو مهم معلومات لري چې امریکایي ځواکونه څنګه او ولې له افغانستانه ووتل.
ویل کېږي چې د افغانستان لپاره د امریکا پخوانی سفیر راس ویلسن، د بهرنیو چارو د وزیرد دفتر مشره سوزي جورج، د افغانستان په چارو کې د امریکا پخوانی ځانګړی استازی زلمی خلیلزاد او یو شمېر نور کسان به احضار شي.
مکال په یوه بیانیه کې وویل: «دا نهه چارواکي له افغانستانه د امریکایي ځواکونو د وتلو په څرنګوالي او طالبانو ته د افغانستان د تسلیمولو په اړه خورا مهم معلومات لري».
هغه زیاته کړه، دغه احضارېدونکي چارواکي د کابل پر هوايي ډګر برید کې د ۱۳ امریکايي سرتېرو د وژل کېدو او د ۴۵ نورو د ټپي کېدو په اړه مهم معلومات لري.
ښاغلي مکال وویل، چې دا کمېټه به د امریکا د حکومت له اوسنیو او پخوانیو چارواکو سره چې د بیرته ستنیدو په پلان او تطبیق کې ښکیل دي، مرکو ته دوام ورکړي.
د جمهوريتپال ګوند دغه امریکايي چارواکی په دې باور دی چې د دې ټولو قضیو مخه نیول کېدای شوه.
مکال په وار وار د بایډن پر کړنو نیوکه کړې او ویلي یې دي چې هغه افغانستان طالبانو ته تسلیم کړ.
دغه امریکايي چارواکي په وار وار د امریکا له بهرنیو چارو وزارته غوښتي چې له افغانستانه د امریکايي پوځیانو د ایستلو په اړه د لا زیاتو څېړنو په خاطر ورته اسناد ورکړي.
د مکال د بیا بیا غوښتنې له امله څه موده وړاندې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو په تړاو تر ۳۰۰ ډېر اسناد د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې ته وړاندې کړل. خو مکال وايي تر هغه به خپلو څېړنو ته دوام ورکړي چې بشپړ حقیقت څرګند شي.
دا ځل هغه له ۹ امریکايي چارواکو غوښتي، چې له افغانستانه د وتلو د لاملونو په اړه د څېړنو او مرکو لپاره دې په شپږو ورځو کې د لیکنیو مرکو نېټه او وخت ترتیب کړي.
پر دې سربېره، مکال څو ورځې وړاندې د هغو ۱۳ امریکايي پوځیانو له کورنیو سره چې له کابل هوايي ډګره بهر د وتلو په وروستیو ورځو کې ووژل شول، ناسته وکړه.
مکال د سرتیرو کورنیو ته وویل: «زه یوازې یوه ژمنه کولی شم هغه دا چې له دې څیړونو به لاس په سر نه شم. تر هغه چې د دې پېښې حقیقت مې نه وي پیدا کړی، نه تسلیمیږم.»
له دې سره، د امریکا د دفاع وزارت ویاند د هغه څه په وړاندې چې مکال یې بې نظمه وتل یادوي، وویل: «په افغانستان کې د متحده ایالاتو نظامي قوماندانانو غوره پریکړې وکړې او د هغه څه پر بنسټ یې خپلې غوره نظامي مشورې وړاندې کړې چې په هغه وخت کې پیژندل شوي وو».
هغه وايي، چې د امریکا مشرانو هغه مهال د راپور شویو ګواښونو په ځواب کې مناسب اقدام وکړ.
د افغانستان هاکي ملي لوبډله نن په عمان کې د اسیا جام په سیالیو او نړیوال جام ته په لار موندلو کې له اندونیزیا سره مخ شوه، خو د ۲-۱۵ ګولونو په خوړلو سره یې درنه ماتې وخوړه. دا لوبډله سبا د لسم یا یوولسم مقام د خپلولو لپاره له هانک کانګ سره لوبه لري.
دغې لوبډلې څلور لوبې له ایران، اندونیزیا، هانګ کانګ او قزاقستان سره درلودې، خو ټولې یې بایللې دي.
د هاکي د اسيا اتلولیو سيالۍ چې نړیوال جام ته د غوراوي پړاو هم بلل کېږي، د عمان په صلاله ښار کې تر سره کېږي.
په دې سیالیو ګې افغان ملي لوبډلې پنځه لوبې کړې او ټولې يې بايللې دي.
په دغو پنځو لوبو کې دغې لوبډلې ۱۶ ګولونه کړي او ۷۲ ګولونه پرې شوي دی.
په دې ترتیب د ۵۶ ګولونو په توپیر سره د دې ټورنمنټ تر ټولو کمزوری ټیم دی.
په دې سياليو کې يوولسو اسيايي هېوادونوګډون کړی او افغانستان به سبا له هانګ کانګ سره مخامخ شي چې لسم او يوولسم مقام خپل کړي.
د طالبانو د پټلۍ ادارې مشر بخت الرحمن شرافت وايي، افغانستان به ډېر ژر له نیمروز ولایت سره د میلک بندر او د ایران د روزنک پټلۍ په مټ له چابهار بندر سره ونښلول شي. د طالبانو د پټلۍ اداره په بیانیه کې زیاتوي، د چابهار-زهدان- نیمروز/میلک پټلۍ پروژه باندې په ایران کې کار روان دی.
د جمعې ورځې په دې بیانیه کې د اسلامي جمهوریت د سړکونو او ښار جوړونې وزارت د ځانګړي استازي میر شفیع په حواله ویل شوي، چې هېواد یې د دغې پروژې ژر بشپړېدل غواړي.
نوموړي هیله څرګنده کړه، چې طالبان به د نیمروز ولایت په میلک بندر کې د سرحدي پټلۍ د جوړولو کار هم پیل کړي.
د طالبانو د پټلۍ ادارې مشر څلور ورځې وړاندې د یوه پلاوي په مشرۍ ایران ته سفر کړی و.