بریتانیا له خپلو وګړو وغوښتل چې ګلګت بلتستان ته له تلو ډډه وکړي

د طالبانو د دفاع وزارت له خوا د یکشنبې په ورځ (د وږي ۱۲مه) په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې ملا یعقوب په دې لیدنه کې له ترکیې سره د افغانستان د اقتصادي اړیکو پر پراختیا خبرې وکړې.

د طالبانو د دفاع وزارت د دغې ناستې د جزییاتو په اړه ډېر څه نه دي ویلي.

ترکیه که څه هم د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني؛ خو په کابل کې یې خپل سفارت ساتلی او اوس هم په دغه سفارت کې د دغه هېواد ډېپلوماتان په کار بوخت دي.

ترکیې په استانبول کې د افغانستان قونسلګري هم د طالبانو استازي ته سپارلې ده.

له بلې خوا د افغانستان د ژغورنې د ملي مقاومت د عالي شورا د مشرانو په ګډون د طالبانو د مخالفو ګوندونو زیاتره مشران په ترکیه کې میشت دي او وخت نا وخت له طالبانو سره د مقابلې لپاره په خپلو کې مجلسونه کوي.

په دوی کې د ولسمشر پخوانی لومړی مرستیال او د اسلامي جنبش ګوند مشر عبدالرشید دوستم چې له څه مودې راهیسې له ترکیې سره نږدې اړیکې لري، په دغه هېواد کې ژوند کوي.

یو شمېر نور منتقدین او اعتراض کوونکي چې د طالبانو پر ضد کار کوي هم په ترکیه کې دي. په دې وروستیو کې د افغانستان لپاره د بشري حقونو په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانګړي استازي ریچارډ بېنېټ په ترکیه کې د افغانستان د پارلمان له یو شمېر پخوانیو غړو او یو شمېر افغان ښځینه فعالانو سره وکتل.

نایجیر کې د تېر جولای پر ۲۶ پوځ ولسي حکومت وپرځاوه او څو ورځې مخکې په ګابون کې هم پوځ کودتا وکړه.

دا له ۲۰۲۰ کال راهیسې په لوېدیځه او منځنۍ افریقا کې اتمه کودتا ده او په نړیواله کچه یې پر پوځي واکمنۍ د سیمې د بدلېدو وېره پیده کړې ده.

د دې کودتاوو له امله فرانسه تر ټولو ډیره اغیزمنه شوی او په وروستیو کلونو کې یېپه لویدیځه افریقا کې پر خپلو پخوانیو ښکېلاکمېنو یا مستعمرو نفوذ له منځه تللی دی.

له دې کودتاو راهیسې د فرانسې ځواکونه د نایجیر له ګاونډیو مالي او بورکینا فاسو ایستل شوي او ور سره په سیمه کې دوسلوالو ډلو په وړاندې د پاریس هڅې پیکه شوې دي.

لاریونوالو د فرانسې د اډې مخ ته په فرانسوي جامو کې اوزه حالاه کړه او په فرانسوي بیرغونو پوښلي تابوتونه یې د اعتراض په ډول له ځان سره لرل او نورو هم «فرانسې ووځه» شعارونه ور کول.

دا په نایجیر کې له کودتا راهیسې تر ټولو لویه مظاهره وه چې د پوځ ملاتړ او د فرانسوي ځواکونو د وتلو غوښتنه یې کوله.

فرانسې له بې واکه شوي ولسمشر محمد بازوم سره ښه روابط درلودل او په دغه هېواد کې یې نږدې ۱۵ سوه سرتېري شته.

د فرانسې ولسمشر ایمانویل مکرون د جمعې په ورځ وویل، چې له ښاغلي بازوم سره هره ورځ په تماس کې دی.

د فرانسې پوځي حکومت د ښاغلي مکرون دا څرګندونې غندلې دي.

پر فرانسه سربېره د امریکا او نورو اروپايي هېوادونو سرتېري هم په نایجیر کې شته.

له افغانستانه د امریکایي ځواکونو د چټک وتلو پر مهال د ۲۰۲۱ کال د اګسټ په ۲۶ مه کابل هوايي ډګر ته د ننوتو په یوه دروازه کې چاودنه وشوه چې د ۱۳ امریکايي پوځیانو په ګډون شاوخوا ۲۰۰ افغان ولسي وګړي ووژل شول. د دغه برید مسولیت داعش ډلې پر غاړه واخیست.

د دې مجلي په وینا، دا یوازینۍ شېبه وه چې د امریکا ولسمشر له افغانستان څخه د وتلو پریکړې په اړه شک وکړ. جوبایډن د سپینې ماڼۍ له ویاند جن ساکي څخه وپوښتل "ایا تیروتنه مې وکړه؟ شاید په بل ډول مې دا کار تر سره کړی وی ".

د سپینې ماڼۍ ویاند د بایډن پر مخ خپګان ویني او ورته وايي: «تاسو هغه پریکړه وکړه چې باید کړې مو وای. جګړه یو وحشي عمل دی. موږ به مخته ګامونه اخلو.»

له افغانستان څخه د امریکا چټک وتلو او د امریکايي پوځیانو مرګ ژوبلې یو شمېر امریکايي چارواکي او د وژل شویو سرتیرو کورنیۍ غوسه کړې وې.

تر دې وړاندې د امریکا د کانګرس غړي مایک واټز له فاکس نیوز سره په مرکه کې ویلي وو، هغه څه چې دی او د امریکايي پوځیانو کورنۍ په غوسه کوي، دا دي چې د بایډن د ادارې چارواکي د خپلو تېروتنو د منلو پر ځای له افغانستان څخه د وتلو د عملیاتو لپاره د یو او بل ستاینه کوي.

امریکا د خپلو افغان همکارانو په ګډون ټولټال ۱۲۴ زره کسان له افغانستانه امریکا ته لېږدولي دي.

پیونګ یانګ دغه ګام خپلو دښمنانو ته خبرداری بللی دی.

د راپورونو له مخې، د دې ازمايښت په ترڅ کې دوه کروز توغندي چې جعلي اټومي سرګلولې یې لیږدولې د دې ټاپو وزمې د لودیځ سمندر په لور وتوغول شول.

په ورته مهال د شمالي کوریا مشر کیم جونګ اون د سمندري ماشینونو د جوړولو له ګډ مرکز او د وسلو د یوې لویې فابریکې څخه لیدنه وکړه.

شمالي کوریا د تېرې پنجشنبې په ورځ د سویلي کوریا او امریکا تر منځ د ګډو پوځي آزموینو په اعتراض کې د تاکتیکي اټومي برید ازمايښت تر سره کړ.

د راپورونو له مخې دغه هیواد په خپلو آزموینو کې پر سویلي کوریا د اټومي برید او د هغه هیواد د خاورې نیولو ته ورته خیالي طرحه جوړه کړې وه.

دغه هېواد په دې وروستيو کې د امريکا او سویلي کوريا پر وړاندې خپل پوځي خوځښتونه زيات کړي دي.

د مهاجرو په چارو کې ښکیلو سرچینو رویټرز خبري اژانس ته ویلي، له هغې موافقې پنځه میاشتې وروسته، چې امریکا او کاناډا د روان کال په مارچ میاشت کې د پناه غوښتونکو د استرداد په اړه لاسلیک کړه، کاناډا کې د پناه غوښتونکو په شمېر کې د پام وړ زیاتوالی راغلی دی. دوی وویل هغه کسان چې د ځمکې له لارې کاناډا ته راځي د یو څه وخت لپاره پټیږي او بیا پرته د ویستلو له ویرې د پناه غوښتنې غوښتنه کوي.

خو، د کاناډا چارواکي د اوسیدولو د ځای د کمښت له ستونزو سره مخ دي. ډېری خلک د اوسیدو ځای نه لري او اوسمهال په سلګونه کسان په ټورنټو کې په سړکونو ویده کیدو ته اړ دي.

کاناډا یو کډوال مننونکی هېواد دی او د کارګرانو د کمښت ستونزې ته د رسیدو لپاره یې تر ۲۰۲۵میلادي کال پورې د نیم ملیون مهاجرینو د راجلبولو اعلان کړی.

په همدې حال، له امریکا سره د لاسلیک شوي تړون له مخې کاناډا هغه کسان چې له امریکا څخه دغه هېواد ته داخلېږي بېرته هغه هېواد ته استوي.

همداراز، یوازې تېر کال، له۳۹ زروڅخه ډیر کډوال د نا رسمي لارو د نیویورک د روکسهالم له لارې د کاناډا کبک ته ننوتل. دې ایالت شکایت کړی چې د ګڼ شمېر کډوالو له امله هغوی ته سمه پاملرنه نشي کولې.

کاناډا ته د پناه غوښتونکو د لیوالتیا یو له اصلي دلیلونو څخه دا دی چې په دې هیواد کې د کډوالۍ دوسیې په چټکۍ سره پرمخ وړل کیږي او د کډوالو د منلو شمېر د امریکا په پرتله دلته لوړ دی.

د دې کال په مارچ میاشت کې، کاناډا او متحده ایالاتو یو تړون لاسلیک کړ چې د رسمي پولو لپاره نه بلکې د دواړو هیوادونو ترمنځ د ۴ زره مایليځمکنۍ پولې په ټول اوږدوالي کې پلي کیږي.

خو د دې تړون له لومړنیو بریاوو سره سره کاناډا ته د داخلیدونکو د پناه غوښتونکو شمېر زیات شوی دی. په کاناډا کې د پناه غوښتنې د ټولو غوښتنلیکونو شمېر د جولای په میاشت کې ۱۲۰۱۰کسانو ته لوړ شو، چې د ۲۰۱۷میلادي کال د جنورۍ راهیسې ترټولو لوړه میاشتنۍ شمېره ده. په مارچ کې، دا شمېره ۱۰۱۲۰ تنه وه.