د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کمېشنر: په افغانستان کې وژنې، شکنجه او خپلسرې نیونې ادامه لري

د ښاغلي زرداري په وینا؛ په افغانستان کې پاتې امریکايي وسلې پاکستان ته رسېدلي دي.

د سچ تلویزون د راپور له مخې؛ ښاغلي زرداري دا خبره د سې شنبې په ورځ (د وږي ۲۱مه) په سوکور ښار کې د وژل شوي پاکستاني خبریال جان محمد مهار له کور څخه د لیدنې پر مهال وکړه.

جان محمد مهر تېره میاشت د پاکستان په سوکور ښار کې د نامعلومو کسانو په ډزو ووژل شو.

د پاکستان د پیپلز ګوند مشر بلاول بوټو زرداري دا برید یو تروریستي برید ګڼلی او نن یې د دغه خبریال په کور کې د پاکستان پخوانیو حکومتي چارواکو ته وینا وکړه او پوښتنه یې وکړه چې ایا عمران خان او فیض حمید په دې پوهېږي چې وسله وال به پر پاکستان برید وکړي؟

د پاکستان د بهرنیو چارو پخواني وزیر اعتراف کړی، چې په دغه هېواد کې یو ځل بیا ترهګریز بریدونه مخ په زیاتېدو دي.

پاچا خان د ټي ټي پي د مشر نور ولي محسود "ښی لاس"بلل کېږي او د ټي ټي پي د مشر تر ټولو نورو هغو باوري کس دی.

افغانستان انټرنشنل ته امنیتي سرچنیو تر اوسه دا نه دي ویلي چې پاچا خان محسود چا په نښه کړی.

تر اوسه پورې د پاچا خان محسود د روغتیايي حالت په اړه هم کره معلومات نه دي ترلاسه شوي.

ټي ټي پي تر اوسه پورې په دې اړه څه نه دي ویلي.

په تېره اګسټ میاشت کې هم د خوست ولايت مرکز د ښار په منځ کې د یوه هوټل د ننه يوه نا څرګنده چاودنه وشوه چې لسګونو کسانو ته یې مرګژوبله واړوله.

ځينو هغه ډرون هوايي برید بللی و او وژل شوي کسان پکې د ټي ټي پي اړوند یاد شوي و.

واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته پاکستان په دغه هيواد کې د هرې امنيتي پیښې د پړې ګوته په کابل کې طالبانو ته نیسي او هر ځل غاښ چيچی ورته کوي.

عرب نیوز په افغانستان کې د پاکستان پخواني سفیر منصور احمد خان د مقالې په خپرولو سره لیکلي:«له ۲۰۰۱ کال راهیسې پاکستان او افغانستان په دې نه دي توانیدلي، چې یو فعال دوه اړخیز میکانیزم جوړ کړي.»
په دغه مقاله کې راغلي، چې دغه پوله د ازاد تګ راتګ، سوداګرۍ او ټرانزیټ لپاره د فرصتونو د زیاتوالي پر ځای د اورپکو، یاغیانو، د ترهګرۍ ضد عملیاتو او د ډرون جګړې په ډګر بدله شوې ده.

د ښاغلي خان د مقالې په یوې برخه کې راغلي:«نړۍوالې او سیمه‌ییزې اورپکې ډلې لکه داعش، القاعده، ټي‌ټي‌پي او بلوڅ بېلتونپالې په افغان خاوره کې خوندي پټنځایونه لټوي.»

دغه مقاله درې لاندې برخې لري:

هراړخیز میکانیزم
ښاغلي خان لیکلي:«دواړه هېوادونه بايد د هراړخيزې تګلارې په ا‌‌‌‌‌‌ډانه کې د دولت په کچه دوه اړخيز ميکانيزم جوړ کړي. له ۲۰۰۱ کال راهیسې پاکستان او افغانستان په دې نه دي توانیدلي، چې یو فعال دوه اړخیز میکانیزم جوړ کړي او بیا د طالبانو له‌خوا د کابل تر نیولو وروسته، دواړو لورو ونه شو کړای چې د ښکېلتیا لپاره یوه تګلاره جوړه کړي.

ټي‌ټي‌پي
د منصور احمد خان په دغې مقاله کې راغلي، چې د ټي‌ټي‌پي له‌خوا د پولې هاخوا اورپکې بې له شکه د پاکستان لپاره د لومړیتوب مسله ده. تر دې مخکې د افغانستان د سرپرست حکومت په مشوره، پاکستان د تحریک طالبان پاکستان له مشرتابه سره خبرې اترې پیل کړې وې؛ خو د هغوی غوښتنې بې بنسټه وې. اوس دا اړینه ده، چې د افغانستان سرپرست حکومت له پاکستان سره د دې ننګونې په لرې کولو کې مرسته وکړي؛ ممکن افغان بنسټونه د ظرفیت محدودیتونه ولري.

دوه اړخیزې اړیکې
مقاله کې راغلي، چې دوه اړخیزې اړیکې په اصل کې په متقابلو ګټو ولاړې دي. پاکستان ته د افغانانو تګ د دوی حیاتي اړتیا ده. د افغانستان اوسنی حکومت شکایت کوي، چې د امریکا او ناټو د حکومتونو پر مهال پاکستان په سخاوتمندانه ډول افغانانو ته ویزې ورکولې؛ خو اوس مهال یې ویزې او تګ راتګ محدود شوی دی. همدارنګه، د سرحدونو پرله پسې تړل د پاکستان له لارې د سوداګرۍ او ترانزیتي لارو انحصار کموي.

د دغې مقالې په وروستۍ برخه کې لیکل شوي، چې د پاکستان او افغانستان سوله، ټیکاو او پرمختګ یو له بل سره تړلي دي.

د تسنیم د راپور له مخې، د فلسطین د مقاومت ډلو نن سې شنبه «د وږي ۲۱مه» د «الرکن الشهد ۴» په نامه خپلې ملي او ګډې پوځي ازموینې د توغندیو په ویشتلو سره پیل کړې.

دفلسطین د مقاومت ځواکونو نن سهار د دغو ازموینو په لړ کې څو توغندي د سمندر په لور وتوغول .

دغه ازموینې چې نن تر غرمې روانې وې، ويل کيږي، «په هر ډول بیړني حالت کې د مقاومت د چټک غبرګون د اندازه کولو او د عملیاتو او د دښمن د تیري په وړاندې د مقابلې لپاره د جنګیالیو چمتووالي د ازمویلو په موخه ترسره شوې.»

تر دې وړاندې د فلسطین سیمه ییزو رسنیو ویلي وو، چې د غزې په تړانګه کې د فلسطیني مقاومت ډلې په پام کې لري چې د «الرکن الشهد ۴» تر نامه لاندې ګډې پوځي ازموینې ترسره کړي.

تر همدې سرلیک لاندې دریم ازمایښت د تیر کال د ډیسمبر په میاشت کې د فلسطیني ډلو تر منځ د همدې غزې تړانګې په شمال کې ترسره شوی و.

د فلسطین د قدس خبري اژانس د راپور له مخې، د فلسطیني ډلو پوځي ازموینې تیر کال د هرډول پیښې په وړاندې د مقاومت د ځواکونو د چټک غبرګون د پرتله کولو او له «صهیونیسټانو سره د مقابلې لپاره د جنګیالیو د چمتووالي د کچې د معلومولو په موخه ترسره شول.»

په ۲۰۲۱ کال کې په غزه کې د ۱۱ ورځنۍ جګړې له پیل راهیسې، فلسطیني ډلو د یوې ګډې عملیاتي خونې په جوړولو پیل وکړ او د دغو ډلو تر منځ له «اسرائیلي رژیم سره د نښتو په ترڅ کې په انفرادي او ډله ییزه توګه د قوماندانانو د همغږۍ او له دښمن سره د مقابلې لپاره وکارول شوه.»

دغه امن جرګه په دې موخه جوړه شوې چې په سیمه کې وروستیو نا امنیو ته په کتو د خلکو ژوند وژغوري او له بهره د نا امنۍ جوړونکو ډلو مخه ونیسي.

په ټانګ کې هم په دې وروستيو يې د نا امنۍ پېښې زیاتې شوې دي.

همدا پرون هم د پښتونخوا په سر ښار پېښور کې د چاودنې او بريدونو راپورونه ورکړل شوي و.

تر دې وړاندې هم د سیمې خلکو د خیبر پښتونخوا په نورو سیمو کې ورته غونډې کړې او د امن غوښتنه يې کړې.

په دې وروستيو کې یو ځل بیا د خیبر پښتونخوا په ډیرو سیمو کې نا امني زیاته شوې، له هدفي وژنو نيولې بیا تر ځانمرګو بریدونو پورې هره ورځ د سیمې د خلکو ژوند اخلي او ګواښي يې.

په سیمه کې آزاد خبریال لال وزیر وايي: «تر اوسه پورې چې د دغه ایالت په کومو سیمو کې د امن جرګه جوړه شوې د نا امنيو په مخنیوي کې يې رغنده رول لوبولی دی.»

د پښتنو د دود له مخې د هرې ټولنېزې موضوع په اړه چې ښه یا بد اغېز يې د خلکو په ژوند پریوځي سره جرګه کيږي او په یوه خوله د هرې پرېکړې ملاتړ کوي.

له ۲۰۰۸ میلادي کال را وروسته د خيبر پښتونخوا په ډيری سیمو کې نا امني منځته راغلی چې تر اوسه پورې په بیلابیلو نومونو په زرګونو پښتانه وژل شوي، په لکونو هغه بې کوره شوي، په زرګونه کورنه يې ویجاړ کړل شوي او د میلیونونو کلدارو کارونه يې له منځه تللي.

واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته د خیبر پښتنخوا په ډیری سیمو کې د نا امنۍ پېښې زیاتې شوې او د ډیرو بریدونو مسولیت هم پاکستاني طالبان په غاړه اخلي، خو پاکستاني چارواکي بیا دعوه کوي چې د ټي ټي پي دغه بريدونه د افغانستان له خاورې پر دوی کیږي، هغه دعوه چې طالبان يې تل ردوي.