د ملګرو ملتونو سرمنشي: د افغانو ښځو او نجونو حقونه په سیستماتیک ډول تر پښو لاندې کیږي

هغه زیاته کړې، چې دا غږونه باید د افغانستان د جمهوریت دورې ولسمشر غني، پخواني ولسمشر کرزي، امرالله صالح، ډاکټر عبدالله او نورو لخوا پورته شوې وای.

هغه د خپل یاددښت په بلې برخه کې د ۲۰۰۱ میلادي کال د سپټمبر ۱۱مې ته په اشارې سره وویل؛ طالبانو په دې پېښه کې د یوه همکار په توګه لاس درلود، کیدای شي چې دوی به هیڅکله هم نیویارک ته د ډیپلوماټیک استازي د لېږلو اجازه تر لاسه نه کړي او که د امریکا فدرالي حکومت وغواړي، د نیویارک ایالتي حکومت به یې مخالفت وکړي.

هغه لیکلي، رسنې د ملت غږ او استازي دي.

عاصي دا څرګندونې داسې حال کې کوي، چې د افغانستان انټرنیشنل خبریالې د سه شنبې په ورځ د ملګرو ملتونو عمومي غونډې ته د وینا پر مهال د امریکا له ولسمشر څخه د افغان ښځو د حقونو په اړه پوښتنه وکړه.

مریم رحمتي له جو بایډن څخه وپوښتل: «ښاغلی ولسمشر، تاسو به د افغانستان په اړه خبرې وکړئ؟ تاسو به په افغانستان کې د ښځو د حقونو په اړه خبرې وکړئ»؟

د امریکا جمهور رئیس د نورو ډېرو خبریالانو په څېر د افغانستان انټرنشنل خبریالې پوښتنې ته ځواب ونه ویل.

جو بایډن وویل، چې روسیه د اوکراین د جګړې مسوولیت لري، پرته له دې چې د پایلو په اړه اندېښنه ولري.

هغه همدا راز ټینګار کړی، چې د ملګرو ملتونو هېڅ غړی هېواد باید دا فکر ونه کړي، چې له ځواب ورکولو پرته دې پر بل هېواد برید وکړي.

د امریکا ولسمشر د سې شنبې په ورځ (د وږي ۲۸مه) د د ملګرو ملتونو ۷۸ مه غونډه کې ټینګار وکړ، چې هېواد به یې له اوکراین سره خپلو مرستو ته دوام ورکړي.

د امریکا د ولسمشر په وینا؛ اوکراین غواړي چې جګړه ژر تر ژره پای ته ورسېږي خو روسیه سوله نه غواړي.

جو بایډن زیاته کړه، چې د نړۍ د هر هېواد خپلواکي باید خوندي وي او د امریکا متحده ایالات به د هر ډول تېري پر وړاندې ودرېږي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي هم د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې ګډون کړی و او د ښاغلي بایډن د خبرو ملاتړ یې وکړ.

په ورته وخت کې سپینې ماڼۍ اعلان کړی، چې د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې په څنډه کې به د امریکايي او روسي چارواکو تر منځ کومه غونډه نه وي.

د سپینې ماڼۍ د امنیت شورا ویاند جان کربي ویلي؛ امریکا د روسیې له استازو سره د تماس پلان نه لري.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې د ګډون لپاره نیویارک ته تللی دی.

خو ښاغلي بایډن د ملګرو ملتونو عمومي غونډې ته په خپله وینا کې د افغانستان یادونه ونه کړه.

افغانستان په نړۍ کې یوازینی هېواد دی، چې ښځې پکې د زده کړو او کار کولو حق نه لري او تقریباً له عامه ژوند څخه بې برخې دي.

د ښاغلي بایډن له وینا یو ساعت مخکې د افغانستان انټرنشنل خبریالې مریم رحمتي له هغه وپوښتل، چې ایا هغه به د ملګرو ملتونو عمومي غونډې ته د رسېدو پر مهال د افغانستان او د ښځو د حقونو په اړه څه ووایي؟ خو ښاغلي بایډن ځواب ورنه کړ.

د ملګرو ملتونو عمومي غونډه په داسې حال کې جوړه شوې، چې په دې غونډه کې د افغانستان څوکۍ خالي ده او پکې د افغانستان استازیتوب څوک نه کوي.

د افغانستان د تېر حکومت ډېپلومات نصیر احمد فایق چې لا هم په دغه سازمان کې د افغانستان د استازیتوب دنده پر غاړه لري، د ملګرو ملتونو په دغې عمومي غونډه کې حاضر نه و.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت په خبرپاڼې کې لیکلي، چې ندا ​​محمد ندیم د سې شنبې په ورځ (د وږي ۲۸مه) په عامه غوڼډه کې وینا وکړه.

تر دې مخکې د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت شورا ویاند افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې طالبان د نړۍ د غوښتنو پر خلاف په حرکت کې دي او له نړۍوال مشروعیت څخه واټن لري.

د طالبانو د اسلامي شریعت د پلي کولو تر نامه لاندې پر افغانستان بیا واکمنۍ، د ښځو، قومي او مذهبي ډلو پر وړاندې پراخ محدودیتونه وضع کړي دي.

په تېرو دوو کلونو کې نړۍوالې ټولنې په پرله پسې توګه له طالبانو غوښتي، چې بشري حقونو ته درناوی وکړي او د یوه جامع حکومت په جوړولو سره د افغانستان د نړۍوالې انزوا او په دغه هېواد کې د بشري ناورین مخه ونیسي.

طالبانو په پرله پسې ډول د نړۍ غوښتنې له پامه غورځولي دي؛ خو د دغې ډلې چارواکو په وار - وار له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د دغې ډلې حکومت دې په رسمیت وپېژني.

خو تر اوسه هېڅ هېواد د طالبانو اداره په رسمیت نه ده پېژندلې.

حتا هغه هېوادونه چې د دې ډلې استازو ته یې د افغانستان ډېپلوماټیک ماموریتونه سپارلي، د دې ډلې حکومت یې په رسمیت نه دی پېژندلې.

د اذربایجان د دفاع وزارت ویلي، چې په دې عملیاتو کې د ارمنستان د توغندیو ضد رادار سیستم په نښه او له منځه وړل شوی دی.

اذربایجان جمهوریت وایي، د دې عملیاتو لامل د ارمنستان له خوا ځینې حرکتونه وو.

اذربایجان د سې شنبې په سهار (د وږۍ ۲۸مه) اعلان وکړ، چې د دغه هېواد په «خوجاوند» سیمه کې د ارمنستان له لوري د اېښودل شوي ماین له امله پر یوه لارۍ چاودنه شوې ده.

باکو وايي، په دې چاودنه کې د اذربایجان د کورنیو چارو وزارت څلور کارکوونکي وژل شوي دي.

د ارمنستان د دفاع وزارت د اذربایجان دا ادعا رد کړې او ویلي یې دي، چې په قره باغ کې هېڅ وسله وال ځواکونه نه لري.

اذربایجان او ارمنستان تر دې وړاندې هم د قره باغ سیمې پر سر دوه ځلې جګړه کړې، چې لومړۍ جګړه یې د ۱۹۸۸ او ۱۹۹۴ کلونو ترمنځ او دویمه جګړه په ۲۰۲۰میلادي کال کې ترسره شوې ده.

خو د روسیې په منځګړیتوب د اذربایجان او ارمنستان ترمنځ د څو ځلي اوربندونو سره د دواړو هېوادونو ترمنځ کړکېچ دوام لري.

په همدې حال کې د سې شنبې په ورځ د کرملین د ماڼۍ ویاند دیمیتري پسکوف اعلان وکړ، چې د روسیې، اذربایجان او ارمنستان د مشرانو ترمنځ تماسونه نیول شوي دي.

د روسي رسنیو د خبر له مخې؛ ښاغلي پیسکوف ویلي، هرکله چې وروستۍ موافقې ته ورسیږي، جزییات به سمدستي اعلان کړي.

پیټرا زیګمونډ له خالد خیاري سره خپلې خبرې پر اېکس (ټوېټر) خپرې کړې دي.

دغه چارواکي د سې شنبې په ورځ (د وږي ۲۸مه) لیکلي، چې دواړو خواو موافقه کړې، چې د افغانو ښځو او نجونو وضعیت باید د دوی د کار لومړیتوب وي.

تر دې مخکې د ملګرو ملتونو عمومي منشي اعلان کړی و ،چې د افغانو ښځو او نجونو وضعیت د دغه سازمان د ۷۸مې غونډې د اجنډا په سر کې دی.

د ملګرو ملتونو عمومي غونډه نن سې شنبه په نیویارک کې پیل شوې ده.

په دې وروستیو کې د ملګرو ملتونو درېیو دفترونو په یوه راپور کې لیکلي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې د دغې ډلې له خوا د لګول شویو بندیزونو له امله د ښځو رواني روغتیا خرابه شوې ده.

​