په غربت او جلاوطنۍ کې د افغانستان د پخوانۍ موسیقۍ د ساتلو هڅه

دوی وايي، د مختلفو ګوندونو تر نظرونو او نیوکو اورېدو وروسته به د ټاکنیزو حوزو نهايي نوملړ د نومبر پر ۳۰ خپور شي.

د ټاکنو دا اداره وايي، چې د پاکستان کاندیدان او ګوندونه د ټاکنیزو مبارزو لپاره ۵۴ ورځې وخت لري.

د اګسټ په لومړیو کې د پاکستان قامي اسمبلۍ په ړنګېدو سره سرپرست حکومت جوړ شو.

دا حکومت ۹۰ ورځې وخت لري او په سرپرستۍ یې ټاکنې کېږي، خو لا هغه وخت ویل کېدل چې ښايي په دې موده کې ټاکنې ونه شي.

خو د پاکستان ولسمشر څو ورځې مخکې د ټاکنو کمېسون ته یوه لیک کې ویلي چې د نومبر پر شپږمه ټاکنې وکړي.

د پاکستان تحریک انصاف ګوند د سرپرست حکومت د ۹۰ ورځو په موده کې د ټاکنو غوښتنه کړې وه، خو نورو ګوندونو ویلي، که ټاکنې ځنډېږي بیا هم پکې ګډون کوي.

ملګرو ملتونو د چهارشنبې په ورځ (د وږي ۲۹مه) د یوه راپور په خپرولو سره اعلان وکړ، چې طالبانو په ۱۹ میاشتو کې تر ۱۶۰۰ ډېر له بشري حقونو سرغړونې کړي.

د یوناما په وینا؛ طالبانو د اعترافاتو د ترلاسه کولو لپاره بندیان د «برقی شاکونو، ساه اخیستو، فشار او ګواښونو، اوبو څښلو، فزیکي ځورونه، درد او رنځ» سره ځورولي دي.

خو د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د وږي ۳۰مه) د ملګرو ملتونو راپور رد کړ او لیکلي یې دي، چې د دې ډلې د مشر ملا هبت الله د حکم له مخې هیڅوک حق نه لري چې د بندیانو پر انساني کرامتو برید او د هغوی حقونه تر پښو لاندې کړي.

خو یوناما په خپل نوي راپور کې وايي؛ سره له دې چې د طالبانو مشرتابه د بندیانو د حقونو د ښه خوندیتوب او د امنیتي منسوبینو د چلند د تنظیم لپاره لارښوونې کړي، خو د سرغړونو دغه قضیې مستندې شوې دي.

یوناما د طالبانو له چارواکو وغوښتل، چې د یوه قوي حقوقي چوکاټ د رامنځته کولو لپاره دې ګامونه پورته کړي او له اغېزناکې قضايي څارنې پرته د خپلسرې نیونې د زیاتوالي مخه دې ونیسي.

په ځواب کې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویلي، چې دغه وزارت دا ډول شکایتونه اوري او په هر ښار کې پوځي محکمې هم دغه شکایتونه څیړي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت وايي؛ هېڅ چارواکی نه شي کولی د محکمې له اجازې پرته د هېواد په زندانونو کې یوه تورن ته سزا ورکړي.

طالبان په داسې حال کې د محکمې د صلاحیت په اړه وايي، چې په افغانستان کې د دغې ډلې له کنټرول وروسته، عدلي او قضايي ارګانونه د قانون له چوکاټه وتلي او د دې ډلې له خوا د شریعت پر بنسټ کار کوي.

تر دې مخکې د «رواداري» په نوم د بشري حقونو یوې ادارې په خپل یوه راپور کې د طالبانو په محکمو کې له ښاریانو سره د تبعیضي چلند، ځورونې او وېرولو ډېرې پېښې یادې کړې دي.

د سرچينې د معلوماتو له مخې؛ حاجي حسن او د هغه زوى علي خان د چهارشنبې په ورځ (د وږي په ۲۹مه) په بې رحمانه ډول سرونه غوڅ کړل شوي او جسدونه يې د پنجشنبې په ورځ خاورو ته سپارل شوي دي.

دغو سرچینو ویلي، چې وژل شوي کسان هزاره ګان او د خاص ارزګان ولسوالۍ د جویې نو سیمې اوسېدونکي دي. د سرچينې د معلوماتو له مخې؛ د دې ولسوالۍ په تنګي سبزچوب سيمه کې هغه مهال د دغو کسانو سرونه په چاقو پرې شوي، چې بازار ته يې وچه مېوه وړله.

افغانستان انټرنشنل ته ورکړل شوي انځورونه ښيي، چې د دغو دوو کسانو جسدونه په وینو لړلي دي. سیمه ییزو سرچینو ویلي، چې دواړه جسدونو «په چاقو پرې پرې» دي.

یوه ویډیو چې موږ ته را رسېدلې ښيي، چې ځايي اوسېدونکي یې جسدونه خاورو ته سپاري.

د دې سیمې اوسېدونکي وايي؛ وروسته له هغه چې په افغانستان کې طالبان واک ته ورسېدل، د دې سیمې لږ تر لږه ۱۷ اوسېدونکي چې ټول هزاره ګان او عام وګړي دي، په «منظم ډول» وژل شوي دي.

دغو سرچينو وويل، چې د دغو دوو تنو د خښولو په مراسمو کې يو شمېر طالبانو ګډون کړى و او له ځایي خلکو یې د عاملینو په موندلو کې همکاري غوښتې.

د ارزګان ولایت د خاص اروزګان ولسوالۍ اوسېدونکو ته د طالبانو ځايي چارواکو ويلي دي، چې دا ډله نه شي کولى هر کور ته يو سرتېرى وګماري.

خو طالب چارواکو د دې ولسوالۍ د اوسېدونکو د پلار او زوی د وژل کېدو او نورو ادعاوو په اړه څه نه دي ویلي.

په وروستیو اونیو کې د خاص ارزګان څخه داسې انځورونه خپاره شوي، چې وسله وال کسان د دې سیمې د اوسېدونکو د مېوو ونې پرې کوي.

د بښنې نړۍوال سازمان په وار - وار په افغانستان کې پر هزاره ګانو د «سیسټماتیک بریدونو» خبر ورکړی او ویلي یې دي چې دا بریدونه د بشریت ضد جنایت دی.

له څو میاشتو وروسته دا د پخواني ولسمشر حامد کرزي او ډاکتر عبدالله عبدالله مشترکه سیاسي لیدنه ده، چې د ملګرو ملتونو له یوه چارواکي سره یې کوي.

ښاغلي کرزي نن پنجشنبه (د وږي ۳۰مه) پر خپلې اېکس (ټوېټر) لیکلي، چې په یاده لیدنه کې یې د افغانستان له خلکو سره د ملګرو ملتونو د مرستو په اړه خبرې کړي دي.

په دغه یادښت کې زیاته شوې، چې دواړو خواوو د افغان ځوانانو، نجونو او هلکانو د زده کړو او هغوی ته د تحصلي زمینې په برابرولو هم خبرې کړي دي.

په یادښت کې د ملګرو ملتونو له مرستو مننه شوې او د دغو مرستو د دوام او چټکتیا په رامنځته کېدا ټینګار شوی دی.

په وروستیو اونیو کې داسې خبرونه خپاره شوي وو، چې طالبانو پر پخواني ولسمشر حامد کرزي ځینې بندیزونه لګولي، پخواني ولسمشر حامد کرزي ته نېږدې شخص او په پاکستان کې د افغانستان پخواني سفیر حضرت عمر زاخېلوال هم په یوې مرکې کې پر نوموړي د طالبانو له خوا بندیزونه منلي وو او زیاته کړې یې وه، چې پخوانی ولسمشر له بهرنیو سفرونو منع دی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن پنجشنبه د ـ سنبلې ۳۰ مه ـ په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د دې ډلې د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړي استازي اصف دراني سره په لیدنه کې پر امنیت، سوداګري او د افغان کډوالو پر ستونزو خبرې کړې دي.

ښاغلي متقي له پاکستاني پلاوي سره لیدنه کې ټینګار کړی هیچاته به اجازه نه ور کوي چې د دواړو هیوادونو تر منځ روابط خراب کړي.

خبرپاڼه زیاتوي متقي دغه پلاوي ته وویل چې امنیتي مسایل دې د مشترکو کمیټو له لارې حل شي او لویې د عبور لارې دې د سیاسي او امنیتي اندېښنو له کبله نه تړل کیږي.

د پاکستان ځانګړي استازي اصف دراني متفي ته په ځواب کې وویل چې د سودګرۍ او ترانزیت او همدا راز د افغانستان او پاکستان تر منځ د تګ راتګ په ځایونو کې د رامنځته شوو مشکلاتو لپاره به د حل لارې را وباسي.

د پاکستاني پلاوي دا سفر په داسې مهال دی چې پاکستان له طالبانو غواړي پر خپلو ژمنو ودرېږي او د پاکستاني طالبانو پرضد ګام پورته کړي.

اسلام اباد وايي، پاکستاني طالبان په افغانستان کې مرکزونه لري او له کرښې په اوښتو سره په پاکستان کې بریدونه کوي.

هغه څه چې طالبان يې په کلکه ردوي او وايي پاکستاني طالبان په پاکستان کې پراخ حضور لري او پاکستان دې په خپله خاوره کې د وسلوالو پرضد ګامونه واخلي.

د افغانستان لپاره د ځانګړي استازي په توګه تر ګومارل کېدو راهیسې دا کابل ته د اصف دوراني دویم سفر دی.

نوموړی دوه میاشتې مخکې هم کابل ته تللی او له طالب چارواکو سره یې لیدلي وو.