د بښنې نړۍوال سازمان: پاکستان کې افغان کډوال د خپل سرو نیولو او شړلو له ګواښ سره مخامخ دي

دغه کډوال د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو پر عالي کمیشنرۍ هم نیوکه کوي، چې د دوی په وینا غږ یې نه اوري او د دوی له حقونو ننګه او ملاتړ نه کوي.

دغه څرګندونې تر هغې یوه ورځ وروسته کېږي، چې په پلازمېنه اسلام اباد کې پولیسو شاوخوا زر تنه افغان کډوال ونیول او ډېر یې زندانونو ته هم واستول.

د پاکستان حکومت وایي، چې ټول ناقانونه کډوال له خپلې خاورې باسي او بېرته یې خپل هېواد ته استوي؛ خو په دوی کې داسې افغانان هم شته چې وایي، په هېواد کې ورته ګواښونه دي او وېره یې دا ده، چې ښايي هلته د واکمنو طالبانو له لورې یا بندیان شي او یا هم خپل ژوند وبایلي.

تر دې وړاندې هم په پاکستان کې افغانان په وار، وار نیول شوي؛ خو دا پلا د افغانانو د نیولو چارې د ترهګرۍ ضد پولیسو د سي‌ټي‌ډي څانګې ته سپارل شوي، چې همدغه تېره ورځ یې له ۹۳۰ زیات کسان د اسلام اباد په بېلابېلو برخو کې ونیول.

په اسلام اباد کې د طالبانو سفارت سرچېنې هم دا مني، چې تېره ورځ دلته د زرو په شاوخوا کې افغانان نیول شوي او له ډلې یې ۴۸۵ کسان وروسته له هغه خوشې شوي چې د اوسېدو قانوني اسناد یې وړاندې کړي دي.

د پاکستاني چارواکو په وينا ۳۷۵ کسان چې د پېژندنې هېڅ ډول اسناد یې نه درلودل بندیان شوي دي او ۲۵ نور افغانان به تر هغه ساتل کېږي، چې اسناد یې تصدیق شي.

د پاکستاني چارواکو په ټکو، د چارو له بشپړېدو وروسته به نیول شوي افغانان له پولې اړول کېږي.

د احمد فهیم په نامه یو خوشې شوي افغان افغانستان انټرنشنل ته وویل:« زموږ سره په نیول شویو کسانو کې ډېری داسې کسان وو، چې د مهاجرت یا کډوالۍ اسناد یې لرل او له ډېرې مودې راهیسې په پاکستان کې اوسېدلي وو، هغوی ته یې ویل چې تاسې نور حق نه لرئ چې دلته پاتې شئ او ان له هغوی سره یې ډېر بد چلند هم کاوه.»

ازاد پاکستانی خبریال او شنونکی طاهر خان وایي، چې د پاکستان نوې لنډمهاله ادارې چې کوم زور زیاتی له کډوالو سره پیل کړی، دا بنسټیزه لاره نه ده چې دوی خپله کړې او نه هم دغه لاره د پاکستان د حکومت لپاره ګټوره ده؛ بلکې د هغه له نظره ښه لاره دا ده، چې د کډوالو د با عزته ستنولو لپاره نورې لارې چارې ولټول شي او د هغوی له واکمنو سره په هوکړې د دوی د ستنولو لپاره لارې چارې هوارې شي.

تېره اوونۍ د کډوالو په برخه کې د ملګرو ملتونو عالي کمیشنرۍ (يو اېن اېچ سي ار) اعلان وکړ، چې په پاکستان کې درې اعشاریه اووه میلیونه افغانان مېشت دي.

په پاکستان کې د کډوالو عالي کمېشنري وايي، شپاړس کاله مخکې یې یو اعشاریه درې میلیون افغانانو ته د کډوالۍ کارتونه وېشلي دي؛ خو اوس د پاکستان حکومت له‌خوا د ای‌سي‌سي‌او‌پي‌او‌ار په نامه د وېشل شویو کارتونه وخت هم پای ته رسېدلی.

موږ ډېره هڅه وکړه، چې په پاکستان کې د کډوالو د نیولو د چټکې لړۍ په اړه د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو د عالی کمېشنرۍ سره خبرې وکړو؛ خو زموږ د پر له پسې تیلیفونونو سره، سره د یو اېن اېچ سي ار ویاند قیصر اپریدي زموږ تیلیفونونه ځواب نه کړل.

په پاکستان کې د ګڼو افغانانو نیول، چې د رپوټونو له مخې زورزیاتی هم په کې کېږي وروسته له هغه زیات شوي چې د پاکستان لنډمهالي لومړي وزیر انوار الحق کاکړ وویل، هغه افغانان دې ونیول شي چې پاکستان کې له قانوني اسنادو پرته اوسېږي.

اوچا پر خپلې اېکس پاڼې د اسټرالیا هېواد د مرستو خبر ورکړی او له هغوی یې د مننې تر څنګ زیاته کړې، چې د افغانستان خلک له بل هر وخته بشري مرستو ته زیاته اړتیا لري.

دغه دفتر زیاتوي، چې یادې مرستې به په بشري فعالیتونو ولګول شي او له نورو مرسته کوونکو څخه یې هم د مرستې غوښتنه کړې ده.

یاد سازمان څه موده وړاندې په خپل یوه راپور کې ویلي وو، چې افغانستان په شدید ډول له بشري کړکېچ سره مخ دی او که چېرې بشري مرستې ورسره ونه شي، ښايي بشري ناورین رامنځته شي.

په ورته وخت کې د خوړو نړۍوال سازمان هم وايي، چې ښځې په افغانستان کې د مرستو کمېدو تاوان پرې کوي.

دغه سازمان پر خپلې اېکس ټولنیزه پاڼه لیکلي؛ له یو میلیون څخه ډېرې مېندې او ماشومان به د بودیجې د کمښت له امله خوراکي مرستې ترلاسه نه کړي.

د دغه سازمان د معلوماتو له مخې؛ دمګړۍ په افغانسان کې څه باندې ۱۵ میلیونه وګړي له لوږي سره مخ دي. خو له افغانستان سره به د بشري مرستو د کمښت له امله په دغه هېواد کې د لوږې شمېري نورې هم لوړې شي.

د ملګرو ملتونو د مهاجرت د سازمان د راپور له مخې؛ پر افغانستان د طالبانو د بیا ځل واکمنۍ له پیل راهیسې نېږدې ۳،۶ میلیونه افغانان کډوالۍ ته اړ شوي دي.

دا مهال په پاکستان او ایران کې نېږدې اوه میلیونه افغان کډوال ژوند کوي او له سختو کړاوونو سره مخ دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي تلویزون پر خپلې اېکس پاڼې د نوموړي یو غږیز کلیپ خپور کړی، چې پکې نوموړی وايي؛ له افغانستان څخه د د افغانانو وتل د دوی په راتګ پورې کوم ځانګړی تړاو نه لري.

هغه زیاته کړې: “ هغه خلک چې له تېر رژیم سره خاص تړلي وو او یا له خارجي کړیو سره بسته وو، هغوی به خامخا له هغوی سره تللي وي او یا به ځي”.

نوموړی وايي، چې د ګاونډیو هېوادونو اتباعو ته که چېرې پرمختللو هېوادونو ته د تګ زمینه برابره شي، هغوی هم خپل هېواد پرېږدي.

متقي زیاتوي، چې د دوی تر واکمنۍ وړاندې د افغانستان په ۳۵ سلنه سیمو کې د زده کړو زمینه برابره وه؛ مګر اوس په ټول افغانستان کې دوی د زده کړو زمینه برابره کړې ده.

دا مهال په افغانستان کې د نجونو او مېرمنو پر وړاندې د زده کړو د بندیز تر څنګ د کار بندیز هم موجود دی، دغو بندیزونو په کورني او نړۍواله کچه ګڼ غبرګونونه راپارولي، خو طالبان بیا د نجونو د زده کړو مساله خپله داخلي مساله بولي.

امیر خان متقي له شپږمو ټولګیو پورته د نجونو د زده کړو په اړه ویلي، چې دوی نه غواړي د نجونو د ښوونځیو په پرانیستو له داخلي ستونزو سره مخ شي او هڅه کوي چې یوه معقوله لار پېدا کړي.

د طالبانو دغه لوړ پوړي چارواکي یو ځل بیا د طالبانو حکومت ټولګډونه ښودلی او ویلي یې دي، چې دوی د پخواني حکومت په څېر ټولګډونه حکومت نه غواړي.

د یادونې وړ ده، د طالبانو د حکومت له پیله نړۍواله ټولنه او د سیمې هېوادونه له طالبانو د ټولګډونه حکومت د جوړېدو، د ښځو او نجونو پر وړاندې د بندیزونو د لرې کولو اساسي غوښتنې لري، خو طالبانو تر اوسه د نړۍوالې ټولنې غوښتنې ته مثبت ځواب نه دی ویلی.

د پاکستان د حکومت وروستۍ پرېکړه د هغه دور د پای ته رسېدو په معنا ده، چې مسافرینو کولی شول د پخوانیو اسنادو لکه؛ د برېتانوي هند تړون، ملي هویت کارت او تذکرې سره له ډېورنډ کرښې تېر شي.

له دې وړاندې د سپین بودلک پر لار یو شمېر افغانانو ته په تذکرو پاکستان ته د تللو اجازه ورکول کېده.

تر اوسه پاکستاني چارواکو په رسمي ډول د دې پرېکړې په اړه څه نه دي ویلي.

خو پاکستانۍ ورځپاڼې خراسان د یوه چارواکي په حواله، چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي؛ د دې نوې پرېکړې خبر ورکړی دی.

د دې پرېکړې پایله د ډېورنډ کرښې دواړو غاړو ته د مېشتو قومونو ترمنځ سوداګري او اړیکې محدودولی شي او د دوی پر اقتصادي وضعیت ځانګړی اغېز ښیندلی شي.

د بښنې نړۍوال سازمان د سنبلې له ۲۱ مې څخه د میزان ۱۰ پورې د دې غوښتنې په ملاتړ د لاسلیکونو راټولولو لپاره آنلاین غوښتنلیک پیل کړ او ۴۶۵۶ کسانو لاسلیک کړ.

د بښنې نړۍوال سازمان تېره اونۍ په پاریس کې د دې کمپاین د ملاتړ لپاره یوه غونډه جوړه کړه.

د دې غوښتنو په متن کې راغلي، چې طالبان په پراخ او منظم ډول نجونې او ښځې ځوروي.

د بښنې نړۍوال سازمان د حقوقي تحلیل له مخې؛ د دې ډلې چلند کېدای شي "د بشریت ضد جرم" وي.

د بشري حقونو دغه نړۍوال سازمان وايي، هغه ښځې چې د طالبانو له ظلمونو څخه ګاونډيو هېوادونو لکه؛ ايران او پاکستان ته تښتېدلي، په دغو هېوادونو کې هم له نورو ځورونو سره مخ دي.

د بښنې نړۍوال سازمان د بېلګې په توګه د ایران او پاکستان د سیمه ییزو چارواکو له خوا د دغو مېرمنو په خپلسري توګه نیول او افغانستان ته د هغوی د جبري ستنېدو خطر یاد کړی دی.

دغه سازمان لیکلي، چې د فرانسې ویزې د ګوتو په شمېر افغانو ښځو او نجونو ته ورکول کېږي، چې له خطر سره مخامخ دي او د دغه هېواد قونسلګرۍ له ډېر ځنډ سره د ویزې غوښتنې ته ځواب وايي.