امرالله صالح: طالبانو سره د دوحې تړون او دغه ډله له مالي اړخه پیاوړي کول به امریکا وځوروي

د طالبانو تر لاس لاندې باختر اژانس نن دوشنبه د (سلواغې نهمه) یوه ويډیو خپره کړې او پکې ویلي یې دي چې د کوزڼ واکیسن به په ۲۳۳ ولسوالیو کې پلی کړي.

د نړیوالو روغتیايي سازمانونو د شمېرو له مخې په ۲۰۲۳ میلادي کال کې د افغانستان په ختيځو ولایتونو کې د ګوزڼ ناروغۍ شپږ مثبتې پیښې ثبت شوې وې چې په دې اړه یې پراخې اندېښنې راپورته کړې وې.

روانه اوونۍ د «پاکستان روغتیا ملي انسټېټیوټ» خبر ورکړی و چې د افغانستان په ختیځ کونړ ولایت د پولیو ناروغۍ يوه مثبته پیښه ثبت شوې ده.

خو د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د «پاکستان روغتیا ملي انسټېټیوټ» دغه ادعا رد کړې او ویلي یې دي چې ۲۰۲۴م کال په افغانستان کې د ماشومانو د ګوزڼ هېڅ مثبته پېښه نه ده ثبت شوې.

‏د دغه وزارت سرپرست ډاکتر قلندر عباد ویلي، چې هېواد کې د پولیو پېښو د تشخیص مرکز چارې وروستۍ شوې او په پام کې ده چې نږدې راتلونکې کې پرانیستل شي.

‏د قلندر عباد په وینا، د دغه مرکز په پرانیستلو سره به له دې وروسته د پولیو پېښو تشخیص د افغانستان د ننه کیږي.

‏شنوونکي وايي، له پاکستان څخه د افغان کډوالو په بې شمېره او بې مهاره وتلو سره په افغانستان کې د ځینو ساري ناروغیو د ډیرېدو امکان ډیر شوی چې نړیوال روغتیایي سازمانونه باید په دغه برخه کې پاملرنه وکړي.

تېر کال په افغانستان کې د پولیو شپږ مثبتې پېښې ثبت شوې وې خو سږکال لا کومه پېښه نه ده ثبته شوې.

ماهیرود پوله یا میل ۷۸هغه لاره چې د ایران او افغانستان تر منځ پر ګډه پوله ده.

ایرنا خبری اژانس د یکشنبې په ورځ د (مرغومي اتمه) راپور ورکړ چې احمد اریافر په سوېلي خراسان ولایت کې په یو لړ مراسمو کې افغانستان د ایران د خدمتونو د ښه ظرفیت لرونکی هیواد وباله.

د ایران د چارواکو په وینا اوس هم ساختماني او خوراکي توکي له ایران څخه افغانستان ته صادریږي.

د هغو شمېرو له مخې چې د ایران د چارواکو له خوا ورکړل شوي، ایران سږ کال افغانستان ته ۶۷ زره ټنه کرنیز محصولات صادر کړي دي.

د طالبانو ماليې وزارت د دوشنبې په ورځ د (سلواغې نهمه) په ایکس پاڼه لیکلي چې، د کندهار او نیمروز ګمرکونو د ګرځنده څارنې کارکوونکو د یادو ولایتونو په بېلابېلو سیمو کې یو شمېر قاچاقي توکي، چې افغانستان ته په پټه راوړل کېدل، نیولي دي.

دغه وزارت ویلي په نیول شویو توکو کې ۲۹ ټنه مالټې، ۶۷ ټنه شیرني باب، ۲۰۷۵ کیلوګرامه طبي درمل، ۲۲۰۰ کیلوګرامه ټورکر او ۷۵۰ کیلوګرامه پلاسټیک شامل دي.

د ماليي وزارت ویلي نیول شوي توکي يي د کندهار او نیمروز ولایتونو ګمرکونو ته سپارلي دي. خو دا يي نه دي ویلي چې د یادو قاچاقي توکو په تور يېڅو کسان نیولي.

تر دې وړاندې هم د طالبانو ماليې وزارت د پاکستان او ایران څخه افغانستان ته د قاچاقي توکو د واردېدو د مخنیوي خبر ورکړی خو سیمه ییزې سرچینې وايي له یادو هیوادونو څخه په ډیره اندازه تیل او خوراکي توکي په قاچاقي ډول افغانستان ته راوړل کیږي.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام د دوشنبې په ورځ د (سلواغې نهمه) په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې، په افغانستان کې ۱۰ میلیونه خلک د خوراکي توکو له مرستې بې برخې شوي دي.

د خوړو نړیوال پروګرام د سلطان په نوم د یو لوړ عمر لرونکي کس خبرې په ایکس پاڼه خپرې کړې چې نوموړی وايي: «دا واښه دي، بس همدا راټولوو او په بخارۍ کې یې سوزوو ټوله شپه مو په لاسونه دغسې پر خپلو ماشومانو نیولي وي او په خپلو وزرونو کې یې پټوو همدا زموږ ژوند دی.»

څو ورځې وړاندې د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پرورګرام ویلي و، چې لوږه یو نړیوال ناورین دی او موږ یې له پامه غورځولو توان نه لرو.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پرورګرام په داسې حال کې د ژوندي پاتې کېدو لپاره د سرچینو د کمیدو په اړه اندېښنه ښودلې چې، د وږو وګړو شمېر مخ په ډېرېدو دی.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت تېره ورځ یکشنبه (د سلواغې اتمه) ویلي و، چې دغه ډله به سبا په کابل کې د «افغانستان د سیمه ییزو همکاریو ابتکار» غونډې کوربه وي.

طالبانو ویلي دي چې د «افغانستان د سیمه ییزو همکاریو ابتکار» په غونډه کې به د سیمې د هیوادونو استازي او جګپوړي ډیپلوماټان ګډون ولري.

د طالبانو حکومت د دغې غونډې د ګډونوالو د نوملړ په اړه نور جزیات نه دي خپاره کړي.

د طالبانو حکومت داسې مهال دغه غونډه په کابل کې رابللې چې، ټاکل شوې د افغانستان په اړه غونډه د روان کال د فبرورۍ په ۱۸ او ۱۹مه د هېوادونو د استازو او ملګرو ملتونو د عمومي منشي په شتون کې جوړه شي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت د تیرې ورځې د خبرپاڼې له مخې، په دغې ناسته کې به د افغانستان او سیمې د هېوادونو ترمنځ د سیمه ییزو همکاریو پر پراختیا خبرې وشي.

په هغې خبرپاڼه کې ویل شوي و چې طالبان غواړي په دغې ناسته کې «د ګډو ګټو، متقابل درناوي او همداراز د سیمه ییزو اړیکو او ترانزیټ پر فرصتونو د سیمه ییز تعامل پر لارو چارو خبرې وشي.»

تر دې مخکې ایراني او روسي ډیپلوماټانو په کابل کې د دغې غونډې د جوړېدو یادونه کړې وه.