سي این این: ښايي اسراییل پر لبنان ځمکنی برید وکړي

دغې رسنۍ ویلي دي، چې «له طالبانو څخه د هیرمند د حقابې د ورکولو هیله نه شته».

د پنجشنبې په ورځ (د کب ۱۰مه) دغې رسنۍ په یوه مقاله کې لیکلي، چې «طالبانو اوبه نه دي ورکړي؛ خو امتیازات یې ترلاسه کړي دي».

ایران تل هڅه کړې، چې د هلمند پر سیند د خپلې دعوې مساله د ډېپلوماټیکو لارو تعقیب کړي؛ خو تر دې دمه بریالي شوي نه دي.

دغې رسنۍ لیکلي چې «د کیسې ترخه برخه» دا ده، چې د طالبانو له ټول «بد چلند» سره - سره، ایران بیا هم طالبانو ته ځانګړي امتیازات ورکړي دي.

د افتاب یزد د لیکنې د لیکوال په باور؛ په چابهار کې د طالبانو پانګونه د ایران د حکومت له خوا دغې ډلې ته ورکړل شوی امتیاز دی.

افتاب یزد لیکلي: "په داسې حال کې چې زموږ د هېواد په بېلابېلو برخو کې د طالب ترهګرو د نفوذ په اړه ډېرې اندېښنې موجودې دي، په چابهار کې د دغې ډلې د ځان اعلان شوي حکومت د لاسونو پرېښودل څه معنا لري؟"

تر اوسه طالبانو په دې اړه څه نه دي ویلي.

هغه د نړۍ هېوادونو ته په خطاب کې زیاته کړه، د افغانستان خلک د بشري حقونو په شورا کې له دوی غواړي، چې د بشري حقونو منشور مراعات کړي او د افغانستان د خلکو له حقونو دفاع وکړي.

نوموړي په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په اړه د نړۍ پر نه پاملرنې نیوکه وکړه.

هغه زیاته کړه، چې د دوحې د تړون د لاسلیک په څلورم کال کې باید د ملګرو ملتونو غړي د طالبانو په رسمیت پېژندلو اړوند اقدام ونه کړي.

هغه ټینګار وکړ، چې په افغانستان کې د بشري حقونو د ملاتړ لپاره د نظرونو د توافق سره - سره نړۍ په دې برخه کې عملي اقدامات نه دي کړي.

د یادونې وړ ده، چې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا په غونډه کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري وضعیت د ارزونې ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ د افغانستان د بشري وضعیت په اړه خپل راپور وړاندې کړ.

طالبانو ویلي دي، چې دوی د ارال په حوزه کې د امو سیند پر پوله د قوش تېپې کانال پر جوړولو کار کوي.

د روسیې د خبري اژانسونو د راپور له مخې؛ د قزاقستان د اوبو د وزارت مرستیال د دغه اقدام په غبرګون کې ویلي، چې د طالبانو له خوا په افغانستان کې د قوش تېپې کانال د جوړېدو له امله به د دغه هېواد بزګران په مستقیم ډول زیانمن نه شي؛ خو دغه ډله باید خپلې کړنې له ښکېلو خواو سره همغږې کړي او په مرکزي اسیا کې د پولې سیندونو په هکله تړون سره دې یو ځای شي.

اکانومیسټ مجلې د ۱۴۰۱کال په پای کې په یوه تحلیل کې لیکلي، چې د قوش تېپې کانال پراختیا که څه هم د افغان بزګرانو په ګټه ده؛ خو د ازبکستان په څېر هېوادونو سره د جګړې او کړکېچ لامل کېدی شي.

دغې مجلې لیکلي، چې ازبکستان د خپلې پنبې د خړوبولو لپاره پر امو سیند بسیا دی؛ خو د طالبانو دغه اقدام کولی شي په دغه سیند کې اوبه کمې کړي.

د ازبکستان ولسمشر په دې وروستیو کې خبرداری ورکړ، چې طالبان د قوش تېپې د اوبو د لېږد کانال جوړوي او دا کار کولی شي په منځنۍ اسیا کې د اوبو نظام او توازن په بنسټیز ډول بدل کړي.

شوکت میرضیایف په دوشنبې ښار کې د منځنۍ اسیا د هېوادونو د مشرانو په پنځمه مشورتي غونډه کې چې په سنبلې میاشت کې ترسره شوه ویلي وو؛ یو نوی مصرفونکی راڅرګند شوی «چې زموږ له هېوادنو سره هېڅ ډول تعهد نه لري.»

د طالبانو دفاع وزیر ملا یعقوب د امو سیندله اوبو څخه د استفادې په اړه د افغانستان د ګاونډیانو اندېښنې ته په اشارې سره ویلي وو: «موږ غواړو خپل حق ترلاسه کړو.په دې اړه باید هېڅوک خنډ جوړ نه کړي.»

طالبانو په تېرو دوو کلونو کې د لوړ لګښت په مصرفولو د قوش تېپې کانال پروژې پلي کولو ته ډېر پام اړولی دی.

نوموړي نن د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا په غونډه کې ویلي، چې له افغانستان سره بشري مرستې د طالبانو د په رسمیت پېژندلو په معنا نه دي.

بېنېټ زیاته کړه، چې دا مهال ۲۵ میلیونه افغانان بشري مرستو ته اړتیا لري او د مرستو د زیاتوالي اړتیا احساس شوې ده.

هغه زیاته کړه، چې طالبان د عمومي بښنې له حکم څخه سرغړونه کوي او دغې ډلې د پخواني نظام د ملکي او نظامي کارکوونکو نیولو ته دوام ورکړی دی.

هغه زياته کړه، چې طالبانو په دې وروستيو اونيو کې يو شمېر افغانان د بېلابېلو تورونو په تور اعدام کړي او په درو یې وهلي دي.

په ورته وخت کې بېنېټ په افغانستان کې د بشري حقونو له فعالانو مننه وکړه، چې د طالبانو له خوا د ځپلو سره سره د خپلو حقونو لپاره مبارزه کوي.

هغه له طالبانو وغوښتل چې د بشري حقونو د درناوي مساله جدي ونیسي.

د افغانستان د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي په جنیوا کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا په غونډه کې له هېوادونو وغوښتل، چې له طالبانو سره د اړیکو عادي کول باید د طالبانو له خوا د بشري حقونو د رعایت پر بنسټ وي.

د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکي د غیر قضایي وژنو، شکنجې، ناوړه چلند او جبري ورکېدو په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړه.

ښاغلي بینیټ ټینګار وکړ، چې افغانستان مکلف دی چې د بشري حقونو په نړۍوال چوکاټ کې د خپلو بشري حقونو مکلفیتونه مراعات کړي.

بېنېټ په خپل راپور کې په ځینو دیني مدرسو کې د ماشومانو پر وړاندې د جنسي تېري په ګډون د تاوتریخوالي او ناوړه چلند قضیو ته هم اشاره وکړه او ویې ویل، چې دا ناوړه چلند د دیني مدرسو د ښوونکو له خوا ترسره کیږي.

هغه وویل، چې د طالبانو له خوا د ښځو غیرقانوني نیول "د کابل له لویدیځ څخه پیل شوي چې په عمده توګه د هزاره ګانو سیمه ده او په چټکۍ سره د تاجکانو سیمو ته خپره شوه."

ښاغلي بېنېټ وویل، چې دغه نیول بیا بامیان، بغلان، بلخ، دایکنډي او کندز ته رسېدلي دي.

هغه دا هم وویل، چې د افغانستان په جنوب کې په ځانګړې توګه د ځوانو نجونو د ځان وژنې د زیاتوالي له امله حیران دی.

د ښاغلي بېنېټ په نوي راپور کې راغلي: «ځینې راپورونه ښيي چې د ځان وژنې ۵۰ سلنه پېښې د ځوانو نجونو په منځ کې کېږي."

د روسیې ولسمشر د دغه هېواد دوما یا پارلمان ته په خپله وینا کې وویل، لویدیځ غواړي روسیه له منځه یوسي، خو هغه خبرداری ورکړ چې د روسیې په کورنیو چارو کې د لویدیځو مشرانو لاسوهنه به خطرناکه وي.

ښاغلي پوتین وویل: «لوېدیځ هېوادونه باید پوه شي موږ داسې وسلې لرو چې د دوی په خاوره کې هدفونه په نښه کولای شي او د اټمي وسلو کارول د تمدن د ویجاړیدو لپاره ګواښ دی.»

پوتین په خپله وینا کې چې ښایي موخه یې د فرانسې ولسمشر امانویل مکرون وي، وویل، د نازي جرمني اډولف هټلر او د فرانسې ناپلیون بناپارت په څېر خلکو برخلیک چې « په تېر کې یې په روسیې ناکامه حمله وکړه» په یاد کړئ.

دا اونۍ، په یوه ناڅاپي بیان کې، امانویل میکرون اوکراین ته د اروپایي سرتېرو د لیږلو نظر څرګند کړ.

هغه وویل چې د اوکراین د ناکامۍ د مخنیوي لپاره باید هېڅ غوراوی یا انتخاب له پامه ونه غورځول شي.

د مکرون څرګندونو ته روسیې توند غبرګون وښود او کرملین وویل چې په اوکراین کې د اروپايي ځواکونو شتون به د روسیې او ناټو ترمنځ د جګړې لامل شي.

همدا راز د امريکا او جرمني په ګډون د ناټو غړو هېوادونو اوکراين ته د سرتېرو د لېږلو وړانديز رد کړی او يوازې له دغه هېواد سره يې د پوځي مرستو پر دوام ټينګار وکړ.

دا لومړی ځل نه دی چې ولسمشر پوتین د ناټو او روسیې ترمنځ د مخامخ جګړې د خطر په اړه خبرې کوي، خو د پوتین په نننۍ وینا کې د اټومي وسلو په اړه خبرداری، لویدیځ ته د هغه ترټولو ښکاره خبرداری بلل شوی.

د روسيې ولسمشر د لوېديځ هغه اندېښنې چې ښايي روسي ځواکونه له اوکراينه وړاندې ولاړ او پر اروپايي هېوادونو بريدونه وکړي، «بېځایه» اندیښنه بولي.

هغه وویل: «مسکو به د شوروي اتحاد تېروتنه تکرار نه کړي او لویدیځ ته به اجازه ورنه کړي چې جګړه د وسلو په سیالۍ بدله کړي.