سیمه ییزو سرچینو رسنیو ته: په شمالي وزیرستان کې وژل شوي شپږ جنګیالي افغانان وو

د ښځو د حقونو فعالانو په دې غونډه کې ټینګار وکړ، چې په افغانستان کې له ښځو سره د طالبانو د اوسنی دورې په پرتله هېڅکله هم دومره ظلم نه و شوی.

خبریال او د غونډې ګډونوال سمیع مهدي وویل، چې افغانستان د مشروعیت له بحران، د بشري حقونو او د بشري وضعیت له بحران سره مخ دی.

په دې غونډه کې د ښځو د حقونو فعالانې په تېرو دوه نیمو کلونو کې د ښځو د حقونو د محدودولو لپاره د طالبانو امرونو ته په اشارې سره وايي، چې له طالبانو سره باید سوله ونه شي.

د دې غونډې یوه ګډونواله فروزان نوابي وویل: "که طالبان پنځه کاله په واک کې پاتې شي، څنګه به له طالبانو سره سوله وکړو؟ تصور وکړئ چې افغانستان به کوم ځای ته ورسیږي.»

په سویس کې د افغانستان سفیر او د دې غونډې یو تنظیم کوونکی نصیر اندېشه له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې ټینګار وکړ، چې د ملي حاکمیت حق د افغانستان په خلکو پورې اړه لري.

د افغانستان د ملي راډیو او ټلویزیون پخواني رییس اسماعیل میاخېل په یوه ګردي میز کې وویل: «افغانستان یو چوکاټ ته اړتیا لري. شریعت تل د تفسیر لپاره خلاص دی. زما پوښتنه له طالبانو دا ده چې ایا دوی نظام دی که یوه ډله؟

د "جنیوا ډیالوګ او پرمختیا" څېړنیزې موسسې تر دې مخکې د افغانستان په اړه په ۲۰۲۲ او ۲۰۲۳ کلونو کې غونډې کړې وې.

ټاکل شوې د افغانستان په اړه د دغه مرکز دویمه غونډه سبا د سې شنبې په ورځ په انتالیا کې دوام وکړي.

د «جنيوا ډیالوګ او پراختیا مرکز» څېړنیزې ادارې د دوشنبې په ورځ د (کب په ۱۴مه) پر خپله اېکس پانه ليکلي، چې د غونډې لومړۍ ورځ د مدني ټولنې او بشري حقونو د یو شمېر فعالانو، ښځو، کارپوهانو او خبريالانو په ګډون پيل شوه.

د راپورونو له مخې؛ د افغانستان په اړه د دغه سازمان په درېیم کنفرانس کې دوې غونډې هم شاملې دي.

په لومړۍ غونډه کې به سیاست، د ولسي حاکمیت مساله، د خلکو ګډون او حساب ورکونه وڅېړل شي.

او دویمه غونډه به د ټولنې مسایل، ټولنیز بدلونونه، د ښځو خوځښتونه، د ښاري تحرکاتو په مقابل کې کليوالي تحرکات او د محافظه کارۍ په مقابل کې به پرمختللي ايډيالوژۍ وڅېړل شي.

دغه بنسټ په خپله خبرپاڼه کې لیکلي: «دا غونډې به د کارپوهانو، پالیسي جوړونکو او ستراتیژستانو لپاره د ملي خبرو اترو د لارې د پیاوړتیا لپاره یو پلیټ فارم چمتو کړي.»

د طالبانو کډوالو وزارت نن دوشنبه د (کب ۱۴مه) په ایکس پاڼه د ننګرهار ولایت د تورخم سرحدي امریت له قوله لیکلي چې ۱۸ کورنۍ چې د غړو شمیر یې ۸۱ تنه کیږي په جبري توګه هېواد ته راستانه شوي.

د وزارت د معلوماتو له مخې دغه شمېر کډوال تېره ورځ د کب په ۱۳مه هیواد ته راستانه شوي.

د دغه وزارت په وینا، دغه کډوال تر ثبتېدو وروسته د مرستو ترلاسه کولو په موخه د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ او د کډوالۍ نړېوالې سازمان ته ورپېژندل شوي دي.

تېره ورځ د پاکستان دولتي راډیو خبر ورکړی و چې؛ افغانستان ته د افغان کډوالو د پلان له پلي کېدو راهیسې پنځه لکه، درې زره او ۷۲۱ افغان کډوال په جبري ډول افغانستان ته ستانه کړل شوي.

د پاکستان مخکني لومړي وزیر انوارالحق کاکړ ویلي و، چې د کډوالو پر وړاندې دغه پرېکړه سمه وه او راتلونکی حکومت باید دغه لړۍ روانه وساتي.

د طالبانو تر واک لاندې د سټنډرډ ملي ادارې د دو شنبې ورځ د (کب ۱۴مه) نېټه په ایکس پاڼه لیکلي چې دغه ۱۱ ټانکره بې کېفیته تېل یې د نیمروز له بندرڅخه بېرته ایران ته ورستانه کړي دي.

د کب درېیمه دغې ادارې ویلي و چې افغانستان ته یې د ۲۳ ټانکره بې کېفیته تېلو مخه نیولې وه.

دغې ادارې درې اوونۍ وړاندې ادعا کړې وه چې د روان کال په مرغومې میاشت کې یې افغانستان ته د ۵۱۱ ټانکره بې کیفیته تیلو مخه نیولې.

د طالبانو د سټنډرډ ملي ادارې د معلوماتو له مخې، د مرغومې په میاشت کې د نفتي توکو نهه زره ۵۴ ټانکرونه له بېلابېلو بندرونو افغانستان ته دننه شوي دي.

یادې ادارې ټینګار کړی چې د افغانستان د بندرونو په مهارولو سره به د بې کېفیته تېلو د ننوتو مخه ونیول شي.

د طالبانو د سټندرډ ادارې، په تېرو څه باندې دوو کلونو کې په ځلونو د ګاونډیو هېوادونو د بې کیفیته تېلو ټانکرونه په تېره بیا د ایران هغه، مسترد کړي دي.

د طالبانو دغه کړنه د ایراني چارواکو له غبرګون سره مخ شوې. شاوخوا دوه نیمې میاشتې وړاندې، د ایران د نفتي توکو د صادروونکو د اتحادیې مشر، احمد معروف خاني، د طالبانو له خوا د نفتي توکو پر ورګرځولو نیوکه کړې وه.

ښاغلي معروف خاني ویلي و، چې طالبان د تېلو د کېفیت معلومولو لپاره اړین وسایل نه لري او که سوداګر دغې ډلې ته اضافي پیسې ورکړي، افغانستان ته د تېلو ټانکرونو د ورتلو اجازه ورکوي.

طالبانو د دغه ایراني چارواکي ادعا رد کړې ده.

د ایرنا خبري اژانس د خبر له مخې احمد علي ګودرزي وویل چې دغه نشه يي توکي په یوه ټرانزیټي موټر کې ځای پر ځای شوي وو چې د ایراني کارکونکو له لوري تر پېژندلو وروسته ونیول شول.

د ايران د پوله ساتو ځواکونو د قوماندان په وينا دغه موټر د میلک په پوله كې نیول شوی او له دې سره د نشه يي توكو د قاچاق په تور يو تن ونيول شو.

احمد علي ګودرزي نن دوشنبه د (کب ۱۴مه) وويل، چې نیول شوي نشه يي توکي چرس وو، چې په ډیره زیرکۍ سره په موټر کې ځاى پر ځاى شوي وو.

په وروستیو څو میاشتو کې په ځلونو د ایران پوله ساتو ځواکونو له افغانستان سره پر پوله د نشه يي توکو د نیولو خبر ورکړی.

دا په داسې حال کې ده چې په د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې ادارې پخواني اجراییوي رییس پينو الارچي په کابل نن دوشنبه له ملا عبدالغني برادر سره لیدلي او دواړو لوريو د نشه‌یي توکو پر وړاندې د افغانستان او نړیوالې ټولنې پر ګډې مبارزې خبرې اترې کړې دي.