هرانا خبری اژانس وایی ایران کډوال په تېره بیا افغان ماشومان مجبور کړي دي، چې د مالي انعامونو او قانوني استوګنې په ژمنو سره په پوځ کې خدمت وکړی . د دغه راپور له مخې، ایران افغان ماشومان د فاطمیون لېوا د یوې برخې په توګه د بشار اسد په ملاتړ سوریې ته د جګړې لپاره استولي دي.
په ایران کې د بشري حقونو یوې ډلې پرون د کپ په ۲۲ مه د ایران له خوا په جګړه کې د ماشوم عسکرو د ګمارلو او کارولو په اړه یو جامع راپور خپور کړ.
دا راپور په وسله والو شخړو کې د ماشوم سرتيرو د ګمارلو لپاره د ايران د اوږدې مودې عمل، په ځانګړې توګه په فاطميون لېوا کې له افغان ماشومانو ناوړه ګټه پورته کول ارزولي دي.
د ایران د بشري حقونو ادارې (هرانا) لیکلي، چې دغه راپور له نړیوالو بشري قوانینو او د ماشومانو له حقونو څخه د سرغړونو لړۍ ده او د جګړې سیمو ته د ماشومانو په ګمارنه، روزنې او لېږلو کې د ایران د ښکېلتیا ژورتیا څرګندوي.
دغه راپور پر افغان مهاجرینو او ماشومانو په ځانګړي تمرکز سره، له ایران سره د تړلو نظامي او نیمه پوځي ځواکونو لخوا د زیان منونکو خلکو سیسټمیک استحصال افشا کول غواړي.
د دې ډلې موندنې مستند کوي او په ګوته کوي، چې ایران د ماشومانو د حقونو کنوانسیون په ګډون د ډیری نړیوالو قوانینو سرغړونه کوي، چې وايي، له ۱۵ کلونو څخه کم ماشومان باید استخدام یا په جګړو کې ونه کارول شي.
په راپور کې راغلي، چې د دې څېړنې یوه تر ټولو اندېښمنونکې موندنه د فاطمیون لېوا کې د ماشومانو د مرګ ژوبلې لوړه کچه ده.
هرانه زیاته کړه، چې ایران افغان ماشومان د فاطمیون په لېوا کې او د پاکستان ډله یې د زینبیون په لېوا کې استخداموي.
فاطمیون
لشکر فاطمیون د ایران له قدس قول اردو سره تړلې نیمه پوځي ځواک دی، چې ادعا کوي افغان رضاکار ځواکونه یې تنظیم کړي او سوریې ته یې د بشارالاسد د ملاتړ او داعش پر ضد د جګړې لپاره استولي دي.
د هرانا په راپور کې ویل شوي، چې د فاطمیون لېوا په ۲۰۱۳ کال کې خپل فعالیت پیل کړ او د زیارت د مدافعینو لومړۍ افغان ډله "فاطمیون لېوا" سوریې ته ولېږل شوه.
د دې راپور له مخې، له فابریکو څخه تر زندانونو پورې استخدامونکو هڅه کوله، چې افغانان دې ته وهڅوي، چې په دې ځواک کې نوم لیکنه وکړي.
هرانا وویل، چې د دوی نوم لیکنه له دې ژمنې سره شوې چې که دوی سوریې ته لاړ شي نو د دوی د بند سزا به لغوه کیږي او په ایران کې به د دوی د اوسیدو حیثیت اعاده کیږي او یو کور او ډیرې پیسې به هم ترلاسه کوي.
هرانا د افغانستان د پخواني حکومت د بهرنیو چارو د وزارت په حواله لیکلي دي، چې تهران د خپلو فرقه ایزو او پرمختیایي ګټو او اهدافو د خوندي کولو لپاره د افغانانو له بې وزلۍ او محرومیت څخه چې ایران ته کډوال شوي دي کار اخیستی دی.
صمد رضايي، چې د فاطمیون یو قومندان دی، په ۲۰۱۷ کال کې وویل، چې لږ تر لږه ۸۰ زره کسان د فاطمیون کنډکونو تر پوښښ لاندې سوریې ته استول شوي دي. هغه وویل چې ۲۸۰۰ کسان وژل شوي دي.
د لشکر فاطمیون فرهنګي مسوول زهیر مجاهد په ۲۰۱۶ کال کې اعلان وکړ، چې د سوریې په جګړه کې د فاطمیون تر ۲۰۰۰ زیات غړي وژل شوي او ۸۰۰۰ نور ټپیان شوي دي.
د سوریې په جګړه کې د ګډون لپاره د ماشومانو استخدام
هرانا وايي چې د فاطمیون د لښکر زیاتره غړي افغان کډوال دي. د دغه رپوټ له مخې د سپاه پاسداران انقلاب اسلامي په افغانستان کې هم په استخدام کښې فعاله وه او په دغه هیواد کې یې غیر رسمي دفترونه لرل.
د هرانا په وینا، که څه هم د فاطمیون د غړو کره شمېره څرګنده نه ده، خو د دې خبري اژانس شواهد ښيي، چې سپاه پاسداران له فاطمیون سره د یو ځای کېدو او د سوریې جګړه کې د ګډون لپاره له ۱۸ کلنو او تر ۱۵ کلونو کم عمره ماشومان د سرتېرو په توګه کاروي.
د هرانا د راپور له مخې؛ د بشري حقونو د څار سازمان په ۲۰۱۶ کال کې د سپاه پاسداران له خوا په فاطمیون لوا کې د ۸ افغان ماشومانو د ګومارلو پخلی کړی وو. دا ټول افغان ماشومان د سوریې په جګړه کې وژل شوي او څلور یې د مړینې پر مهال یوازې ۱۴ کلن وو.
له بدخشانه ځینو سرچېنو افغانستان انټرنشنل ته تایید کړه، هغه مکتوب چې د ولایت له مقامه صادر شوی حقیقت لري او چارواکي یې د پلې کولو لپاره هلې ځلې کوي.
د بدخشان ولایت یو اوسېدونکي د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبانو په هر جومات کې دوه، دوه کسه ګومارلي چې د تراویح لمونځونه وڅاري او هغه چا چې له شل رکعته کم دغه لمونځ ادا کړ هغه دې ونیسي او قضايي ادارو ته دې وسپاري.
دغه سرچینه وايي، له هغه ځایه چې د دغه ولایت ډېری خلک سلفي مذهبه دي هغوی د تراویح لمونځونه اته رکعته ادا کوي چې دې کار یو شمېر نور طالبان غوصه کړي او په غبرګون کې یې دغه مکتوب ټولو جوماتونو ته استولی دی.
دغه سرچینه وایي، سره له دې چې تر دې مهاله طالبانو په دې تور کوم کس نه دی نیولی؛ خو ګڼو خلکو دا غوره ګڼلې چې د تراویح لمونځونه په کورونو کې ادا کړي.
د تراویح لمونځونو پر سر د دیني عالمانو تر منځ اختلاف په دې وروستیو کلونو کې زیات شوی، ځیني وایي باید شل رکعته وشي او ځیني نور بیا وايي چې اته رکعته سم دي.
په ټوله کې بیا ځیني دیني عالمان وایي، چې د تراویح لمونځ د نفلونو په شان دی؛ که چا ډېر وکړ ثواب یې ډېر دی او د لږو رکعتونو په کولو یې څوګ نه شي ګنهکارېدای.