ملګري ملتونه: په افغانستان کې ۷۹ سلنه کورنۍ د څښاک پاکو اوبو ته لاسرسی نه لري

د دغې راډیو د معلوماتو له مخې، د ټولګټو چارو وزیر محمد عیسی ثاني په دې وروستیو کې د سالنګ له لویې لارې لیدنه کړې او د قراردادي شرکتونو له مسوولانو سره یې د بیارغونې د چارو په اړه خبرې وکړې. هغه له دغو شرکتونو وغوښتل چې د سالنګ لویې لارې د رغولو د بيا پيل لپاره خپل پلان چمتو کړي.

طالبانو تېر کال ویلي وو، چې د سالنګ لویه لاره یې رغولې ده. لوړپوړو طالب چارواکو د سالنګ تونل تر بیارغونې وروسته د ۱۴۰۲ کال د لیندۍ په ۲۹مه د یو لړ مراسمو په ترڅ کې پرانیسته.

خو له هغه وروسته پر دغه لاره چلوونکو په بیا بیا شکايت کړی چې دغه لاره یوازې په تبلیغاتي ډول جوړه شوې او بنسټیز کار ورته نه دی شوی.

سالنګ د افغانستان یوه له مهمو لویو لارو څخه ده چې کابل د هېواد په شمال کې له څو ولایتونو سره نښلوي. او د ژمي په موسم کې د ډیرو واورو د ورښت له امله په ورځو او یا ساعتونو تړل کیږي.

د طالبانو تر واک لاندې د سټنډرډ ادارې نن دوشنبه د (غوايي درېیمه) نېټه په ایکس پاڼه لیکلي چې شپږ ټانکره بې کېفیته تېل یې د نیمروز له بندر څخه بېرته ایران ته ورستانه کړي دي.

دغې ادارې ټینګار کړی چې د افغانستان د بندرونو په مهارولو سره به د بې کېفیته تېلو د ننوتو مخه ونیول شي.

خو د تېلو واردوونکي شرکتونه او سوداګر وايي، چې طالبان د نفتي او نورو توکو د کېفیت معلومولو لپاره معیار نه لري او هر څه په خپله خوښه ترسره کوي.

د طالبانو د سټندرډ ادارې، په تېرو څه باندې دوو کلونو کې په ځلونو د ګاونډیو هېوادونو د بې کیفیته تېلو ټانکرونه په تېره بیا د ایران هغه، مسترد کړي دي.

واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته په افغانستان کې خپلواکې او څارونکي ادارې نه شته چې د کره شمېرو او یا په معیاري ډول د طالبانو تر واک لاندې ادارو د چارو د معیاري ترسره کولو پخلی وکړي.

د طالبانو له لوري د ایراني تېلو د ټانکرونو تر ورستنولو وروسته ایراني چارواکو هم غبرګون ښودلی. څلور میاشتې وړاندې، د ایران د نفتي توکو د صادروونکو د اتحادیې مشر، احمد معروف خاني، د طالبانو له خوا د نفتي توکو پر ورګرځولو نیوکه کړې وه.

ښاغلي معروف خاني ویلي و، چې طالبان د تېلو د کېفیت معلومولو لپاره اړین وسایل نه لري او که سوداګر دغې ډلې ته اضافي پیسې ورکړي، افغانستان ته د تېلو ټانکرونو د ورتلو اجازه ورکوي.

طالبانو د دغه ایراني چارواکي ادعا رد کړې ده.

د طالبانو کډوالو او راستنېدونکو چارو زوارت نن دوشنبه د (غوايي درېیمه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې، تېره ورځ د کندهار سپین بولدک او ننګرهار د تورخم له لارو ۶۷۳ افغان کډوال په جبري توګه له پاکستانه راستانه شول.

دغه وزارت د کندهار سپین بولدک د سرحدي امریت په حواله خبر ورکوي، ۷۱ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۸۹ تنه کېږي تېره ورځ په جبري توګه د سپین بولدک له لارې هېواد ته راستې شوې.

همدارنګه یاد وزارت وايي، ۵۴ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۸۴ تنه کېږي د ننګرهار د تورخم له لارې په جبري توګه هېواد ته راستنې شوې دي.

د کډوالو وزارت وايي، تازه راستانه شوي کډوال یې د مرستو ترلاسه کولو په موخه د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ او د کډوالۍ نړېوال سازمان دفترونو ته ورپېژندلي دي.

د پاکستان حکومت داسې مهال د افغان کډوالو د اېستلو دویم پړاو پیل کړی چې، د کډوالو سازمانونو او ملاتړو ادارو له پاکستانه په جبري توګه د افغان کډوالو پر اېستلو نیوکې ډېرې کړې دي.

د پاکستان حکومت اعلان کړی چې د هغو نږدې نهه لکو افغان کډوالو د ایستلو لړۍ به د روانې اپرېل میاشتې له ۱۵مې وروسته پیل کوي چې دوی ته د دغه هیواد حکومت د (افغان سټیزن کارډ) په نوم کارتونه وېشلي دي.

د محسن داوړ په مشرۍ د ملي ډیموکراټيک غورځنګ تېره ورځ یکشنبه د (غوايي دویمه) ناوخته په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د طالبانو د یوه چارواکي انس حقاني سفر شمالي وزیرستان ته او هلته د «پاکستاني پوځ قیادت دا په ډاګه کوي چې له طالبانو سره د پاکستاني پوځ مخالفت هسې یوه ډرامه ده.»

وړمه ورځ پاکستاني چارواکو افغانستان انټرنشنل ته منلې وه، چې د طالبانو جګپوړی غړی انس حقاني له کوچني اختر وروسته له خپلو خپلوانو سره د لیدو لپاره شمالي وزیرستان ته تللی و.

د هغو سرچینو په حواله چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، ویلي چې انس حقاني د تېرې پنجشنبې په ماښام بېرته له شمالي وزیرستان څخه خوست ته ستون شوی.

د پاکستان په پارلمان کې د شمالي وزیرستان د خلکو مخکني استازي محسن داوړ په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د پاکستان حکومت په دغه هیواد کې «عادي افغان کډوال د دغه هیواد لپاره ګواښ بولي او په زور یې باسي خو د طالبانو جګپوړی چارواکی څنګه د پاکستاني پوځ تر قیادت لاندې سیمې ته د سفر اجازه لري.»

محسن داوړ وړاندې وايي، د «پاکستان د پوځ او حکومت مشران تل د ولسي خلکو وینې په ډالرو پلورلي او په دوی سودا کوي.»

پاکستاني چارواکو ویلي، چې دا رسمي سفر نه دی او حقاني د خپلو خپلوانو د لیدو لپاره شمالي وزیرستان ته تللی و.

سیلانیان او عادي پاکستان، شمالي وزیرستان ته د تللو اجازه نه لري.

انس حقاني د طالبانو له پېژندل شویو څېرو څخه دی، هغه د پخواني جهادي قوماندان او حقاني شبکې د مشر جلال الدین حقاني زوی او د دغې ډلې د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني ورور دی.

د طالبانو د روغتیا وزارت په یوه خبرپاڼه کې لیکلي چې د اذاربایجان سفیر د افغانستان له روغتیايي برخې سره د مرستې ژمنه وکړه.

په دغه خبرپاڼه کې، چې د يکشنبې په ورځ د (غوايي دویمه) خپره شوې، ويل شوي، چې قلندر عباد د طالبانو او اذاربايجان ترمنځ اړيکې اړينې وبللې او د دوه اړخيزو همکاريو غوښتنه يې وکړه.

په دې غونډه کې د طالبانو د عامې روغتیا وزیر د افغان روغتیايي کارکوونکو د وړتیا لوړول له لومړیتوبونو څخه ګڼلي.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق یونیسف په دې وروستیو کې په افغانستان کې د مسلکي روغتیايي کارکوونکو د کموالي په اړه اندېښنه ښودلې ده.

یونیسف وايي، د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې د روغتیايي اسانتیاوو نشتوالي د ډېرو خلکو ژوند له ګواښ سره مخ کړی.

بل خوا د روغتیا نړیوال سازمان د دوشنبې په ورځ د غوايي په دویمه اعلان وکړ چې له ۵۰۰ څخه زیات ډاکټران او روغتیايي کارکوونکي یې روزلي چي له دې جملې۴۰۲ تنې یې ښځې دي.