د سرېلانکا الف لوبډلې افغان لوبډلې ته د ۸ ويکټو په توپير ماته ور کړه

سرچينو افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ويلي، دغه ځوان په سپین بولدک کې د پوپل مارکېټ شاته هغه مهال په هدفي بريد کې ووژل شو، چې له کار څخه کور ته روان وو.

د عطامحمد نژدې ملګري وايي، چې نوموړي په پخواني جمهوري نظام کې د کندهار په ميوند ولسوالۍ کې د پوليسو په لیکو کې دنده درلوده.

د هغه د ملګرو په خبره، نامعلومو کسانو د نامعلومو دلیلونو له مخې عطامحمد ته څو ځله د مرګ ګواښونه هم کړي و او پر همدې ګواښونو د طالبانو امنيتي کسان هم خبر و.

د بولدک ولسوالۍ د طالبانو امنيه قومندانۍ مسولين وايي، چې د پېښې په تړاو يې تر اوسه څوک نه دي نيولي او په دې اړه پلټنې روانې دي.

درې مياشتي مخکې هم په کندهار ښار د محمد ولي د تېر حکومت د کندهار د امنيه قوماندانۍ یو کارمن په هدفي بريد کې وژلی شوی و.

د طالبانو واکمنېدو سره د دې ډلې مشر ټولبښنه کړې، خو بیا هم په مختلفو ولایتونو کې د پخواني حکومت د نظامیانو وژل روان دي.

په جينوا کې د افغانستان د دايمی استازولۍ له خوا د افغانستان د بشري حقونو د راپور د ارزيابۍ په پرونۍ غونډه کې یو شمېر هېوادونو له طالبانو وغوښتل، چې له «انتقامي وژنو او خپلسرو نیونو» لاس واخلي.

د عبدالله عزیزي کورنۍ افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې دوی د طالبانو له مشرانو غواړي، چې که نوموړی جرم ولري، نو باید محکمې ته وړاندې شي او د تورونو په اړه یې څېړنه وشي او دوی ته دې د مدافع وکیل د نیولو حق ورکړل شي.

نوموړی د علومو انستیتوت استاد و او د طالبانو واک ته راسېدو سره دغه ډلې لومړی د یاد انستیتوت امر او بیا شاوخوا یو نیم کال د ننګرهار د عامې روغتیا مرستیال ټاکلی و.

د عبدالله عزیز ي کورنۍ وايي نوموړی د تېرې روژې په ۲۷ شپه د طالبانو د استخباراتو لخوا ونیول شو او بیا وروسته د ننګرهار زندان ته انتقال شوی؛ خو شاوخوا شل ورځې کیږي تر اوسه یې د دوسیې د څرنګوالي په اړه هیڅ درک نه لګیږي.

د عزیزي کورنۍ زیاتوي کله چې هم دوی د ننګرهار استناف محکمې ته مراجعه کوي، نو د محکمې رییس ورته ځواب کې وايی چې نوموړی د فساد په دوسیه کې نیول شوی دی.

د غزیزي کورنۍ د انصاف غوښتنه کوي او وايي، که نوموړی د فساد له امله نیول شوی وي، نو ولې محکمه نه دایریږي.

طالبانو تر اوسه د عبدالله عزیزي د نیولو او د هغه د دوسیې په اړه څه نه دي ویلي.

د ماشومانو د ژغورنې موسسې نن وویل، چې دغه طبي مرسته په افغانستان کې د شري په ګډون د مخنیوي وړ ناروغیو له زیاتوالي وروسته شوې ده.

د دغه سازمان د شمېرو له مخې؛ د روان کال په لومړیو څلورو میاشتو کې له پنځو کلونو کم عمره څه باندې زر تنه ماشومان د تنفسي ناروغیو له امله مړه شوي دي.

دغه سازمان لیکلي، چې د تېر کال په پرتله له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو کې د شري ناروغۍ پېښې ۴۴ سلنه زیاتې شوې دي.

د ماشومانو د ملاتړ اداره وايي، نږدې ۱۸ میلیونه افغانان، چې د افغانستان د نفوس ۴۰ سلنه برخه لري، روغتیايي خدمتونو ته محدود لاسرسی لري.

د ماشومانو د ژغورنې موسسې لیکلي، چې د دې موسسې په ۵۸ ثابتو او ګرځنده روغتیايي مرکزونو کې به له ۹۰ ټنو زیات درمل وویشل شي او په لرې پرتو سیمو کې به خلکو ته د درملو د رسولو زمینه برابره شي.

د دغه سازمان په خبرپاڼه کې راغلي، چې په تېرو دريو مياشتو کې يې تر پنځو کلونو کم عمره ماشومانو کې د تنفسي ناروغۍ د نږدې ۶۹ زره پېښو درملنه کړې ده.

د ماشومانو د ژغورنې ادارې مشر ارشد ملک وویل: «په افغانستان کې ډېر ماشومان د مخنیوي وړ ناروغیو له امله مري. د دغو درملو په راتګ سره به د هېواد په لرو پرتو سیمو کې تر ۴۰۰ زرو ډېر ماشومان د درملنې وړ وګرځي.

د دغه سازمان په خبرپاڼه کې د طبي مرستو ارزښت څه د پاسه ٥٩٠ زره ډالره بلل شوى دى، چې د هالنډ د مرستندويه سازمان، د اروپايي ټولنې د بشري مرستو، د جرمني د بهرنيو چارو وزارت او د امريکا د نړيوالې پراختيايي ادارې او یو شمیر نورو سازمانونه لخوا ورکړل شوي دي.

دغو خبریالانو او بنسټونو پرون دوشنبه د (غويي ۱۱مه) په اسلام اباد کې جوړې شوې غونډې ته وویل، هغه افغان کډوال چې په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته پاکستان ته کډه شوي په بد اقتصادي او امنیتي وضعیت کې ژوند کوي او د نړۍوالې ټولنې مرستې او همکارۍ ته سترګې په لار دي.
ویناوالو وویل، دغه خبریالان چې نورو هېوادونو ته د تګ لپاره په تمه دي د سخت اقتصادي وضعیت او په پاکستان کې د پولیسو د ځورولو سره مخامخ دي.

دوی ویل، چې د ګڼو خبریالانو د ویزو موده ختمه شوې او د جبري شړلو سره مخامخ دي.

هغوی په خپلو خبرو کې زیاته کړه، که هر یو خبریال له دغه هېواده ایستل کېږي؛ نو د طالبانو له ګواښونو او ان د وژلو سره مخامخ کېدای شي.
ویناوالو له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې د دغو خبریالانو په اېستلو کې دې پاملرنه وکړي او د هغوی د کډوالۍ د غوښتنلیکونو بهیر دې چټک کړي.
کله چې په ۲۰۲۱ کال کې طالبانو پر افغانستان واګې ټینګې کړې؛ نو ګڼو خبریالانو د ځان خوندي کولو په موخه پاکستان ته مخه کړه او دغلته د سختو شپو ورځو په تېرولو سره یې شاوخوا دوه کاله تېر کړل.
د ځینو شمېرو له مخې، لا هم شاوخوا ۲۰۰ افغان خبریالان د خپلو کورنیو سره د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې بې برخلیکه پراته دي او هره ګړۍ په زوره له دغه هېواده د شړلو او ځورولو سره مخامخ دي.
راپور کې راغلي، چې دغه افغان خبریالان تر ډېره بې کاره دي او د پاکستان د ویزو د نه درلودو په ګډون ګڼې ټولنیزې او اقتصادي ستونزې لري.

طالب وزير شهاب الدين دلاور چينايي پانګوالو ته د اسانتياو برابرولو ډاډ ورکړی.

د طالبانو د کانونو او پټروليم وزارت د دوشنبې په ورځ په خپله اعلاميه کې ويلي، چې شهاب الدين دلاور او د همدې وزارت د پلان او پاليسی معين ضیاءالرحمان الاریوبي په کابل کې له یو شمېر چينايي سوداګرو سره کتلي.

اعلاميه زياتوي، چې چينايي پانګوالو د افغانستان د کانونو په ځانګړې توګه د نفتو او ګازو په برخه کې د پانګونې غوښتنه کړې ده.

اعلاميه د خپل وزير له قوله ليکلي: «د بهرنيو پانګوالو د جلب او جذب لپاره اسانتياوې برابرې دي او کولای شي، په کاني زېرمو کې د پانګونې په موخه خپل پروپوزلونه موږ ته وسپاري.»

تر دې وړاندي د طالبانو د کانونو او پټروليم وزير شهاب الدين دلاور د ځينو چينايي کمپنيو له استازو سره په ليدنه کې ويلي وو، چې له هېواده د باندې د کانونو پروسس په موخه د خامو کاني موادو د صاداراتو اجازه چاته نه ورکوي.

طالبانو په بیا واکمنېدو سره د پنجشېر په ګډون د افغانستان په مختلفو ولایتونو کې د کانونو سپړلو ته مخه کړه.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت ویاند همایون افغان څه موده مخکې د کانونو په اړه ويلي وو، چې د افغانستان په بېلا-بېلو سېمو کې د کورنيو او بهرنیو شرکتونو له لوري د ۲۰۰ کوچنيو او ۱۵ لويو کانونو د استخراج چارې روانې.