د تهران د املاکو ټولنه: بې اسنادو افغانان د کورونو اخیستلو او کرایه کولو حق نه لري

د کیرفور کالیز په نوم اداره وايي، ستنېدونکو کډوالو د لومړۍ ګروپ سره چې دوی خبرې کړې دي، ۱۸ سلنه یې افغانان دي او ور پسې په دې ګرو پکې ۲۱ سلنه سوریایان دي چې بیا هم هرو پنځو کې یو کس کېږي.

د بریتانیا حکومت د چارشنبې په ورځ د هغو پنا غوښتونکو انځورونه خپاره کړل چې د لومړني ګروپ په توګه به یې روانډا ته ولېږي.

کیرفور کالیز وايي، دې کډوالو کې له افغانانو او سوریایانو وروسته ۱۵ سلنه هم سوډانیان او ایرانیان او ایریترانیان هم ۱۴- ۱۴ سلنه جوړوي.

پانې ۱۸ سلنه هم د کویټ، عراق او سریلانکا وګړي دي.

د بریتانیا د کورنیو چارو وزارت د کډوالو برخې ادارې د دوشنبې په ورځ په کورونو او یا هم د کډوالۍ مرکز ته رسېدلو همدې بې اسناده کډوالو بې ساري نیول پیل کړل.

د پارلمان د پرېکړې له مخې، ټاکلې ده چې روانډا ته د دې کډوالو لومړنۍ جوپه تر جولای پیل شي.

د بریتانیا له دغې پرېکړې ایرلنډ هم اغېزمن دی او چارواکي یې وايي، بریتانیا ته تللي بې اسنادو کډوال اوس روانډا ته د تلو پر ځای ایرلنډ ته ور مات دي.

د ایرلنډ مرستیال لومړی وزیر میکاییل مارټن د روانې اونۍ په لومړیو کې له بریتانوۍ ورځپاڼې ټلیګراف سره په خبرو کې وویل، پنا غوښتونکي روانډا ته د تلو پر ځای دلته او په اروپايي ټولنه کې د پنا موندلو په لټه کې دي.

د عدالت او ازادۍ لپاره د ښځو اعتراضي خوځښت، د ښځو د سیاسي مشارکت شبکې او د سولې او ازادۍ لپاره د ښځو خوځښت د مطبوعاتو د نړۍوالې ورځې په مناسبت په جلا جلا اعلامیو کې له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې په افغانستان کې د رسنیو د کاري وضعیت په اړه دې له طالبانو سره حساب او کتاب وکړي.

د افغانستان ښځو د سیاسي مشارکت شبکې ویلي، چې طالبانو د بیان ازادي محدوده کړې، اطلاعاتو ته لاسرسی شتون نه لري او دغه ډله رسنۍ سانسور کوي او ښځینه خبریالانې د جبري پوښښ په ګډون له ګڼو ستونزو سره مخامخ دي.

د عدالت او ازادۍ لپاره د افغانستان د ښځو خوځښت هم په یوه اعلامیه کې ویلي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د بیان ازادۍ شا تګ کړی او له مبهم او ناڅرګند راتلونکي سره مخامخ ده.

دغه خوځښت ویلي، چې په افغانستان د طالبانو د واک ترلاسه کولو راهیې، په دغه هېواد کې د بیان ازادي کمزورې شوې او د ټولنې د واقعیتونو خپرول جرم ګڼل کیږي.

دغه خوځښت پر رسنیو د طالبانو د بندیزونو په اړه ویلي، چې طالبانو ښځینه خبریالانې د ماسک او «طالبي حجاب» اغوستلو ته اړ کړي او په ټلویزیونونو کې یې له راڅرګندېدو منع کړي دي.

د عدالت او ازادۍ لپاره د ښځو خوځښت ټینګار کړی، چې طالبانو د دغې ډلې تر کنټرول لاندې افغانستان کې د رسنیو ازادي محدوده کړې او ټولې کورنۍ رسنۍ د طالبانو تر کنټرول او سانسور لاندې دي.

د سولې او ازادۍ لپاره د ښځو خوځښت هم په یوه اعلامیه کې ویلي، چې طالبان د بیان ازادي یو "ګواښ" ګڼي او دې ډلې په تېرو درېیو کلونو کې معلوماتو ته د خلکو د لاسرسۍ حق په بې ساري ډول محدود کړی دی. "په لسګونه خبریالان یې بندیان، شکنجه او په مرموز ډول وژلي دي.

دغه خوځښت زیاته کړې، چې طالبانو ښځې د رسنیو له کاري محیطه ګوښه کړي او دا چې کورنۍ رسنۍ یې په خپل تبلیغاتي وسیلې بدلې کړې دي.

د دغه خوځښت په اعلامیه کې راغلي چې «د رسنیو د کنټرول لپاره د طالبانو هڅه تر دې حده ده چې د دغې ډلې مشر او دفترونه هره ورځ د رسنیو پر کار کولو، ښځینه کارکوونکو او د هغوی پر جامو په عامه توګه نیوکې کوي.»

دغو خوځښتونو له ملګرو ملتونو او نړۍوالې ټولنې غوښتي چې په افغانستان کې د بیان له ازادۍ ملاتړ وکړي او د بیان د ازادۍ پر ضد د طالبانو د کړنو پر وړاندې اقدام وکړي.

نصیر احمد اندیشه وویل، چې د افغانستان په اړه ۷۰ هېوادونو خپل نظرونه څرګند کړي دي.

د کاري ډلې غونډه کې چې د ۲۰۲۴ کال د اپریل ۲۹مې نه د مې تر ۱۰مې نېټې په جینوا کې ترسره کیږي، د افغانستان په ګډون د ۱۴هېوادونو د بشري حقونو کړنې څیړل کیږي.

د دوشنبې په غونډه کې چې د اپریل په ۲۹مه نېټه ترسره شوه، ښاغلي اندېشه د افغانستان په اړه ملي راپور وړاندې کړ. ښاغلي اندېشه په دې غونډه کې وویل، چې افغانستان د خلکو د مدني، سیاسي، اقتصادي او فرهنګي حقونو په ګډون د بشري حقونو په برخه کې له سخت شاه تګ سره مخاخ شوی دی.

په جینوا کې د افغانستان سفارت په تازه اعلامیې کې راغلي، چې ملي راپور، د ملګرو ملتونو د اژانسونو راپورونه او د بېلابېلو نړیوال سازمانونه راپورونه، په افغانستان کې د بشري حقونو سختې ننګونې ښيي.

د دغو راپورونو له مخې، د طالبانو مشرتابه د خلکو او په ځانګړې توګه د ښځو د اساسي ازادۍ د محدودولو له پاره تر ۲۰۰ ډېر فرمانونه صادر کړي، چې له ټولنې څخه د هغوی څڼډې ته کیدو لامل شوي دي.

د افغان استازي هیله څرګنده کړې چې د په دغه هیواد کې د بشري حقونو وضعیت څیړنه به د روان کړکېچ په اړه د نړیوال غبرګون په بڼه مهم اغیز ولري.

د دغه اعلامیې له مخې، د طالبانو د دفاع وزیر د چین او طالبانو ترمنځ ډیپلوماتیکې، تجارتي او اقتصادي همکارۍ یو مثبت ګام ياد کړی دی.

دغه طالب وزیر ویلي، چې د چین له خوا په افغانستان کې د سرمايه ګذارۍ او اقتصادي پروژو ملاتړ کوي.

د طالبانو د دفاع وزارت په وینا، د چین سفیر "په افغانستان کې سرتاسري امنیت” داقتصادي او سوداګریزو پروژو له پاره یو مهم فرصت په توګه یاد کړی او ویلي یې دي: "چین د نه مداخلې له سیاستونو سره خپلو تاريخي همکاریو ته دوام ورکوي او په تجارتي، اقتصادي مسایلو او نورو ورته برخو کې همکاري کوي.”

د طالبانو د دفاع وزارت وايي،‌ چې محمد یعقوب"مجاهد" او جاوشینګ د سرحدي ستونزو او واخان پروژې په اړه هم خبرې کړي، خو د دغو خبرو جزییات یې نه دي ورکړي.

له افغانستانه د امریکايي‌ ځواکونو تر وتلو او د جمهوریت له نسکوریدو وروسته،دغه هیواد ته د چین لیوالتیا ډیره شوې او د کانونو په بیلابیلو پروژو کې یې پانګونه کړې ده.

سره له دې چې په چینایي کارکوونکو څو ځلې د داعش ډلې له خوا بریدونه شوي دي، خو طالبانو دغه هیواد ته ډاډ ورکړی، چې د کارکوونکو امنیت به یې نیسي.

نوموړی نن په اېکس ټولنیزه شبکه زیاتوي: “د تاسف ځای دی چې ځیني رسنۍ او بهر میشتي په اصطلاح تکنوکراتان له طالبانو د یوې منظمې ادارې په توګه توقعات مطرح کوي تر څو د افغانستان وضعیت عادي وښيي او د طالبانو افراطیت او سیاسي اسبتداد د عادي او نورمال وضعیت په توګه تعریف کړي. “

ښاغلی فضلي وايي، چې ډیر شمیر مستقل هېوادپاله افغانان د ښځو او نارینه وو په ګډون د روان وضعیت په خلاف مبارزه کوي او د طالبانو اصلي څېره ولس او نړۍ ته ښکاره کړي.

هغه ټینګار کوي، چې د دغه رضاکاره مبارزو افغانانو هلې ځلې دومره اغیزمنې دي چې د طالبانو سیمه ییز او نړیوال ملاتړي نشي کولای د دوی دغه ‘وحشتناکه’ څېره پټه کړي.

ښاغلی فضلي، د جمهوریت پرمهال ولسمشر اشرف غني ته یو له ډیرو نږدې کسانو و او د منتقدینو له خوا د جمهوریت د پرځیدو یو له عاملینو بلل کیږي، چې پخواني ولسمشر ته یې په ناسمو مشورو ورکولو تورنوي.

له ځینو اروپايي هېوادونو یو شمیر افغانان "د افغان نجونو د زدکړو د ملي کمپاین" په نوم په یوه دوولس کسیزه ډله کې کابل ته تللي او یو شمیر طالب چارواکو سره یې د نجونو پر زدکړو خبرې کړې دي.

په دغه پلاوي کې میرمنې هم ګډون لري.

ویل کیږي، چې دغه پلاوي د طالبانو د رییس الوزرا د مرستیالانو او ځیني طالب وزیرانو سره لیدي لیدلي‌ دي.

طالبانو د واک له ترلاسه کولو څه موده وروسته له شپږم ټولکي وروسته د نجونو پر تعلیم او د میرمنو په کار بندیز لګولی دی، او سره له دې چې افغانانو او نړیوالو په وار وار له دوی غوښتنه کړې، چې دغه بندیزونه دې لرې کړي، خو طالبانو دغه غوښتنې ته پام نه دی کړی.