طالبانو د روغتیا له نړېوال سازمان څخه د افغان روغتیايي کارکونکو د وړتیا لوړولو غوښتنه وکړه

د اسلامي همکاریو سازمان غونډه د شنبې په ورځ د (غوايي ۱۵مه) د ګامبیا په پلازمېنه بنجول ښار کې د غړو هېوادونو د مشرانو او بهرنیو چارو وزیرانو په شتون کې جوړه شوه او د یکشنبې په ورځ پای ته ورسېده.

د دغه پرېکړه ليک په يوه برخه کې له يوه «سوله ييز، باثباته او ټولګډونه» افغانستان څخه د ملاتړ يادونه شوې او د بشري، امنيتي، بشري حقونو، قومي لانجو، ترهګرۍ او نشه يي توکو په ګډون د افغانانو د ننګونو پر حل کولو ټينګار شوى دى.

په دغه پرېکړه ليک کې د اسلامي همکاريو سازمان غړو هېوادونو د «بشري حقونو، په ځانګړې توګه د ښځو د کار او زده‌کړې حقونو» ته د بشپړ درناوي يادونه شوې او د دغو مسايلو په اړه يې له طالبانو سره د لا زياتو اړيکو غوښتنه کړې ده.

تر دې وړاندې هم دغه سازمان د ښځو د زده‌کړو پر حق ټینګار کړی و، خو طالبانو د دغه سازمان او نورو سترو اسلامي هېوادونو غوښتنه رد کړې وه.

د دغه سازمان سرمنشي د افغان ښځو د حقونو پر ورکړې د اسلامي همکاریو سازمان له ټینګار سره سره وویل چې له طالبانو سره به د بشري مرستو په چوکاټ کې خپلو خبرو ته دوام ورکړي.

هغه د طالبانو له خوا د خلکو د وژلو او د «خلکو شخصي حریم او پرکورونو برید» یادونه هم وکړه.

د افغانستان د کورنیو چارو پخواني وزیر عمر داودزي د یکشنبې په ورځ د (غوايي ۱۶مه) له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې وویل، چې خلک د بې وزلۍ، د نجونو پر زده‌کړو د بندیز او د زیاتېدونکو بندیزونو له امله له طالبانو خوښ نه دي.

د داودزي په وينا، طالبان بايد د کوکنارو د کښت اړولو پر ځاى له نړيوالې ټولنې څخه د کوکنارو د کښت د مخنيوي او د بديل معيشت په برخه کې مرسته وغواړي.

خو داودزی وايي: «طالبان لکه څنګه چې په ټولو برخو کې بې کفایته دي، بې ځایه سرټمبګۍ کوي، نو په دې برخه کې هم همداسې ده.»

خبر زیاتوي، چې د «ملي شفا فارماسيټيکل» د سېروم جوړولو فابریکې نن د شاوخوا ۶۰۰ زره ډالرو په ارزښت عراق ته د سېرومو صادرات وکړل.

د راپور له مخې؛ دغه فابريکه په کال کې د ۴۳ ميليونه او ۲۰۰ زره بوتله سېروم او ۷۰ ميليونه پيچکاریو د توليد وړتيا لري.

په راپور کې همداراز زیاته شوې ده، چې په دې فابریکه کې ۳۵۰ فارمسستان، کيميا پوهان، مایکرو بيولوژيستان او لسګونه کسان پکې په کار بوخت دي.
که څه هم په افغانستان کې تر دې وړاندې د سېروم د تولید کارخونې وې؛ خو دا لومړی ځل دی چې افغانستان په دې برخه کې صادرات کوي.
په افغانستان کې د سېروم د تولید لومړۍ کارخونه په ۲۰۲۰ کال کې د یو میلیون ډالرو په ارزښت د هرات په صنعتي ښارګوټي کې پرانیستل شو.
دا په داسې حال کې ده، چې تېر کال هم په کابل کې د ۲۵ میلیون ډالرو په ارزښت د سیرومو یوه فابریکه پرانیستل شوه، چې په هر یو ساعت کې لږ تر لږه ۱۱۰ زره پاکټه سیروم تولیدوي.
سره له دې چې د ورته فابریکو په جوړېدو سره زرګونو کسانو ته کاري زمینې برابریږي؛ خو په هېواد کې اقتصادي ناورین، د برېښنا نه شتون او لوړې مالیې کارخونه لرونکي له ستونزو سره مخ کړي دي.

د ښاغلي نوري ورور ولي محمد نوري زیاته کړه، چې ورور یې د پروان د ملي تلویزیون خبریال او نطاق دی.

هغه زياته کړه، چې ندا ​​محمد نوري د شنبې په ورځ (د غويي ۱۵مه) له جبل السراج څخه له خپلې کورنۍ سره چاريکار ته خپل کور ته تللی او وروسته له هغه طالبانو ونیوه، چې له کور څخه دندې ته روان و.

عیني شاهدانو ویلي، چې طالب استازو د خبریال پر سر توره کڅوړه واغوستله او هغه یې له ځان سره بوتلو.

د ښاغلي نوري ورور زياته کړه، چې د هغه له حالت څخه خبر نه دى او کورنۍ يې له پرون راهيسې د هغه د موندلو هڅې کوي؛ خو لا هم نه پوهېږي، چې ندا ​​محمد نوري چېرته وړل شوى دى.

ولي محمد نوري وويل: «ټول د هغه د موندلو په ​​لټه کې دي، چې پوه شي هغه چېرته او ولې نيول شوى دى. ټول پرېشانه دي؛ خو لا هم د هغه کومه نښه نه ده موندل شوې.»

ملي ټلویزیون یوه دولتي اداره ده، چې اوسمهال د طالبانو تر کنټرول لاندې فعالیت کوي.

رامین بهزاد وویل، چې په افغانستان کې د کارګرانو د بنسټیزو حقونو او اصولو د ټینګښت ملاتړ کوي.

د کار نړۍوال سازمان د یکشنبې په ورځ (د غوايي ۱۶مه) پر اېکس پاڼه د کارګر او د روغتیا د خوندیتوب نړۍوالې ورځې په مناسبت د یو کنفرانس جوړېدو خبر ورکړی.

دغه سازمان په خپله خبرپاڼه کې د طالبانو د دفاع وزارت د چارواکو له خولې ليکلي، چې دغه ډله په افغانستان کې د کارګرانو له حقونو څخه ملاتړ کوي او په هېواد کې د خوندي کاري چاپېريال، د کار د ملاتړ او په هېواد کې د بې کارۍ د کمولو لپاره هڅې کوي.

په دې مراسمو کې يو افغان کارګر نورالدين فاروقي په افغانستان کې د کارګرانو له حقونو څخه د سرغړونې په اړه اندېښنه وښوده او زياته یې کړه: « موږ له چارواکو څخه غواړو، چې ژر تر ژره د کار په ټولو سکتورونو کې، خصوصي او عامه دواړو کې عادلانه قوانين پلي کړي.»

د افغانستان د ښځو د سوداګرۍ او صنایعو خونې استازې فریبا نور په افغانستان کې د کارګر ځواک په پاملرنې او ملاتړ ټینګار وکړ او ویې ویل: « له هر ډول سرغړونکو سره باید قانوني چلند وشي او حساب ورکول باید پلی شي.»

طالب ډلې د ښځو پر کار کولو بندیز لګولی او په دې اړه یې کورنیو او نړۍوالو اعتراضونو ته هم پام نه دی کړی.

د کار د له منځه وړولو سره د افغانستان اقتصاد له بحران سره مخ دی.

د طالبانو له واکمنۍ وروسته بهرنیو دولتونو پراختیايي مرستې بندې کړې.

د کار د نړۍوال سازمان د راپورونو له مخې؛ د طالبانو له واکمنۍ وروسته په افغانستان کې د ښځو د کار کچه هم ۲۵ سلنه کمه شوې ده.