د شانګهای همکارۍ سازمان د مشرانو ۲۴مه غونډه او د دوی خپلمنځي لانجې

د عوامي نشنل ګوند ایالتي مشر د پوښتنې په توګه وویل: «ایا مونږ یوازې په شهادتونو راټولیږو او که له دې بغیر هم مونږ ته د راټولېدو اړتیا شته. »

د راپورونو پر بنسټ د ګیله من وزیر د مرګوني ټپي کېدو وروسته پښتون ژغورنې غورځنګ او یو شمیر بهر میاشتي افغانانو هڅه وکړه، چې ګیله من وزیر د درملنې لپاره جرمني یا هم لندن ته انتقال کړي؛ خو داسې اندېښنې مطرح شوې چې د ګېله من وزیر پېژند پاڼه او پاسپورټ د پاکستاني استخباراتو له لخوا بلاک شوي دي او بهر ته د تګ اجازه نه لري.

په ورته وخت کې میا افتخار حسین نیوکه کوي، «ګیله من وزیر بهر ته د درملنې لپاره نشو تلی، ځکه چې بهر ته د تګ اجازه نه وه خو قاتل یې په نره لاړو په هیڅ کوم لېست کې یې نوم نه و.»

دی زیاتوي که د ګیله من وزیر پېښه سیمه ییزه وي نو بیا قاتل ته د سفر کولو اجازه د چا په لاس کې وه.

د پښتون ژغورنې غورځنګ د مرکزي کمېټې د غړي او شاعر ګیله من وزیر جنازه تېره ورځ د شمالي وزیرستان په اسدخېل کلي کې ادا او هلته خاورو ته وسپارل شوه.

ګیله من وزیر تېره یکشنبه په اسلام اباد کې ټپي او وړمه ورځ یې د سختو ټپونو له امله په پیمز روغتون کې سا ور کړه.

د نوموړي جنازه دوه ورځې وړاندې له اسلام اباد څخه خپل پلرني ټاټوبي ته ولېږدول شوه او نن پکې پر وزیرستان او ور څېرمه سیمو سربېره د پېښور او د پښتونخوا د ځینې نورو سیمو خلکو هم ګډون کړی و.

د بخښنې نړۍوال سازمان پر اېکس خواله رسنۍ د جمعې په ورځ (د چنګاښ ۲۲مه) خپره کړې اعلامیه کې ویلي، چې د نړۍ له هر ګوټ څخه ۳۵۴ زره او ۸۴۷ کسانو د یوې عریضې په لاسلیک کولو له طالبانو یې غوښتي چې په افغانستان کې بشري حقونو ته درناوی وکړي.

دغه سازمان لیکلي: «په افغانستان کې د بشري حقونو د ناوړه وضعیت له دوام سره، موږ باید په په دغه هیواد کې د حساب ورکونې او عدالت لپاره خپلې ګډې غوښتنې ته دوام ورکړو."

د بشري حقونو سازمانونه وايي، چې طالبانو په افغانستان کې ښځې له خپلو حقونو له محرومولو سره په دغه هیواد کې جنسیتي توپیر رامنځته کړی دی.

په داسې حال کې، چې طالبان د ښځو په اړه خپله تګلاره د افغانستان داخلي مساله ګڼي. د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه د سلګونو زرو کسانو لاسلیکونه راټولیږي چې طالبان دې اړباسي چې بشري حقونو او د افغان ولس او په ځانګړې توګه د ښځو اساسي حقونو ته درناوی وکړي.

په دې وروستیو کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د استازولۍ دفتر، یوناما، هم په یو مفصل راپور کې لیکلي چې د طالبانو د امر بالمعروف او نهې عن المنکر وزارت د بشري حقونو په نقضولو او د افغانانو په ځانګړې توګه له ښځو سره په چلند کې د محدودیتونو په لګولو کې پراخ رول لري.

د ګیله‌من مرگ ثابته کړه، چې افغانان د افراطیت او تشدد خلاف دي.

افغانان مسلمان دي، خو افراطیان نه دي او نه د اجیرو افراطي ډلو ملاتړ کوي.

افغانانو چې کوم اسلام له پېړیو راهیسې منلی، هغه افراطي اسلام نه و او نه دی، خو ځیني افراطي ډلې د پردیو د ګټو لپاره له اسلام څخه د سیاسي موخو لپاره ترې سوء استفاده کوي.

د ګیله‌من وزیر مرگ وښوده،چې افغانان په خپلو سیمو کې سوله ییز ژوند غواړي، امن غواړي او لکه د نړۍ د نورو مهذبو قومونو په څېر ښه تعلیم، ښه ژوند او سوکالي غواړي.

له بده مرغه دا د پاکستان د پوځیانو د استخباراتو په لاس جوړې شوې افراطي ډلې دي، چې د افغانانو ژوند یې تباه کړی دی.

د ګیله‌من وزیر مرګ وښوده، چې اوس افغانانو (لر او بر) خپل دښمنان پېژندلي دي او د ولس زور د خدای زور دی.

د ګیله‌من وزیر قرباني وښودله چې د یو یا څو کسانو په وژلو، بندي کولو، ورکولو، زجر او شکنجې کولو باندې، د سیمې استخبارات او افراطي ډلې نه شي کولې چې د افغانانو په منځ کې د ازادی او حق خود ارادیت فکر ووژني او له منځه یوسي.

د ګیله‌من وزیر مرګ ثابته کړله چې څومره افراطي ډلې او د پاکستان استخبارات د تشدد نه کار اخلي، هماغومره د دوی په وړاندې د افغانانو کرکه او نفرت زیاتیږي، ملي احساس قوي کیږي او ګډ دښمن ته لر او بر افغانان متعهد کیږي.

د ګیله‌من مرګ دا وښودله چې د پاکستان په لاس جوړ شوو افراطیانو که د افغانانو بیرغ په کابل کې راټیټ کړ خو دا ملي بیرغ بیا د امو نه تر اباسینه هسک شو او د میلیونونو افغانانو په زړونو کې یې ځای پیدا کړ.

د ګیله‌من مرګ ثابته کړله که د افغانانو د مشرانو لکه د غازي امان الله خان او پاچا خان عکسونه د یو څو افراطي ملایانو له خوا په بر افغانستان کې مسخ شول خو دوی ونه کړې شول چې د افغانانو مینه د ملي شخصیتونو او ملي بیرغ سره او همداشان د خود ارادیت ملي داعیه د افغانانو د زړونو نه پاکه او مسخ کړي.

د ګیله‌من وزیر مرګ د افراطیانو پښې ولړزولې او د افراطیت لمن به د افغانانو په وحدت او یو ځای کیدو سره ټولیږي ځکه د هر څه نه د یو قام شعوري ویښتیا مهمه ده. د با شعوره او اګاه ملت د سیلاب په وړنداې بیا د افراطیت او استخباراتي پروژو خس و خاشاک نشي دریدلې.

د ګیله‌من مرګ ثابته کړله، هغه سیاسیون، شاعران، لیکوالان، او په نامه مشران او نوردوه مخي چې یوه ورځ د افراطیت ډول ته سندرې وایي او بله ورځ د قام په ویر ژاړي نور د افغانانو په منځ کې ځای نه لري.

د ګیله‌من مرګ ثابته کړله چې ګیلمن دوه مخې افغان نه و او په خپله مبارزه کې تر اخره ثابت پاتې شو نو ځکه یې د لر او بر افغانان په زړونو کې ځای پیدا کړ.

د ګیله‌من مرګ ثابته کړله هر څوک چې د افغان قام په ګټه په ملي دریځ کې ثابت پاتې وي، همیشه به د افغانانو په زړونو کې ځای لري او د ګیلمن په شان به د تاریخ په کتابتون کې د دوی نومونه تلپاتې وي.

د ګیله‌من روح دې ښاد وي او کاشکې یو ځل یې بیا سترګې راغړولې وې چې لیدلې یې وې چې د هغه ملي بیرغ او د هغه په جانان وطن، لوی افغانستان کې د دې څومره مینه وال دي.

د هغه ورځې په هیله چې د شهید ګیله‌من وزیر او د میلیونونو نورو افغانانو ارمانونه د لوی افغانستان په خاوره تحقق پیدا کړي تر څو ټول افغانان سره یو شي او سوکاله، ارام او با عزته ژوند ولري.

یادونه: افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو لیکوالو نظریاتو ته درناوی لري؛ خو د چا د نظر ملاتړ نه کوي.

اسراییل، د حماس د اورپکو د له منځه وړلو لپاره له ۱۰ میاشتو راهیسې پر غزې پراخ بریدونه پیل کړي او دغه سیمه یې نږدې ټوله ورانه کړې ده.

دغه بریدونه وروسته له هغه پیل شول چې حماس د تیر کال د اکټوبر په اوومه پر اسراییل برید وکړ چې د تلابیب په خبره، شاوخوا ۱۲۰۰ کسان پکې ووژل شول او ۲۵۰ نور یرغمل شول.

د امریکا په ملاتړ منځګړي د سولې د خبرو او د جګړې د پای ته رسولو لپاره هڅې روانې دي، خو لا کوم ځای ته نه دي رسیدلې.

د غزې د ملکي بیړنیو خدماتو ټیمونو ویلي، چې تیره اونۍ یې د غزې ښار د تل الحوا او صبرا د ګاونډ له څنډو شاوخوا د ۶۰ فلسطینیانو مړي را ټول کړي چې د اسراییلي ځواکونو له خوا وژل شوي وو.

د سیمې اوسیدونکو او ژغورنډلو ویلي، د اسراییل ټانکونه له ځیې سیمو وتلي، خو لاهم اسراییلي سنایپر او ټانکونه په ځینې حاکمو سیمو کې میشت دي او ځايي خلکو ته یې خبرداری ورکړي چې دغو سیمو ته راستانه نه شي.

د غزې تړانګې د ملکي دفاع ویاند محمود بسال د جمعې په ورځ وویل: "په کوڅو کې جسدونه پراته دي، ټوټې شوي جسدونه، د ټولې کورنۍ جسدونه دي، د یوې کورنۍ په کور کې داسې جسدونه هم شته چې ټول سوځول شوي."

د اسراییل پوځ ویلي، چې په غزه ښار کې د ملګرو ملتونوپخواني مرکز ته ننوتي چې اوس د حماس له خوا د پوځي اډې په توګه کارېږي او دغلته یې ډرون الوتکې او نورې وسلې موندلې او له برید دمخه یې له سیمې ملکي وګړي ایستلي دي.

د اسراییل پوځ ویلي: "عسکر د تروریستي مرکزونو سره نږدې په جګړه کې ښکیل وو چې د ملګرو ملتونو پخواني دفتر انګړ ته ننوتل او هلته یې د حماس یو تونل او د پوهنتون تر ودانۍ لاندې د وسلو د تولید مرکز وموند.”

د ټلګراف د راپور له مخې چې د جنګاښ په ۲۰مه د چهارشنبې په ورځ خپور شو، چین له څه باندې یوې لسیزې راهیسې د نړۍ په یوه لرې پرته سېمه کې پوځي اډه جوړوي.

چین په ۲۰۱۶ کال کې له تاجکستان سره امنیتي تړون لاسلیک کړ.

ټیلګراف څرګنده کړه، چې دا تاسیسات د دواړو هېوادونو څارونکي برجونه او ځواکونه لري.

د راپور له مخې، چين او تاجکستان اوس منظم ګډ پوځي تمرينونه کوي، چې د چين په دولتي رسنيو کې ښودل شوي دي.

د تاجکستان او چین چارواکو تر اوسه په رسمي توګه د دغې اډې موجودیت نه دی تایید کړی.

ټیلګراف لیکي، چې د سپوږمکۍ عکسونه د دې اډې د جوړولو او هغې ته غځیدلو سړکونو کې ثابت سرعت ښیي.

افغانستان د واخان په سیمه کې له چین سره او په شمال کې له تاجکستان سره ګډه پوله لري. تاجکستان په وار وار په سیمه ییزو غونډو کې د افغانستان په شاوخوا کې د "امنیتي کمربند" د جوړولو غوښتنه کړې ده.

چین او طالبانو په تیرو دریو کلونو کې د امنیتي مسایلو په اړه خبرې اترې کړي دي.

ټیلګراف لیکي، چین په دې لټه کې دی چې په خپلو ټولو پولو کې خپل پوځي نفوذ پراخ کړي.

د دغه راپور له مخې، په افغانستان کې د وضعیت له خرابېدو وروسته چین په امنیتي برخه کې د تاجکستان د حکومت له اندېښنو څخه کار اخلي.