د افغان ښځو د حقونو فعاله: د افغان ښځو په اړه د کمالا هریس چوپتیا سیاسي ماتې ښيي

نوموړي په دوه دقیقو او ۱۸ ثانیو کې وخت کې ټاکلي هدف ته د دویم کس په توګه ځان ورساوه او د یادې سیالۍ د دویم مقام په ګټلو سره یې د سپینو زرو مډال خپل کړ.

په دغې سیالۍ کې لومړۍ مقام چینايي لوبغاړي خپل کړ.

ښاغلي کریمي د امریکا لوبډلې د لوبغاړي په توګه د سیالیو په لومړي پړاو کې استرالیا، مکسیکو، برازیل او اسپانیې سره لوبه وړکړه او په لومړي پړاو کې یې لومړی مقام خپل کړ.

خو په وروستۍ سيالۍ کې د چين لوبډله چې د توکيو د اولمپيک لوبو ريکارډ يې مات کړی و، يو ځل بيا بريالی شو او نوی نړۍوال ريکارډ یې جوړ کړ.

عباس کریمي به د سپټمبر په پنځمه د ۵۰ متره ازادي سیالۍ او د سپټمبر په شپږمه د پاریس په پارالمپیک کې د ۵۰ متره بټر فلای لامبو وهلو په سیالیو کې برخه واخلي.

د افغانستان لپاره د امریکا سفارت شارژدافیرې د جمعي په ورځ د وږي په نهمه په خپله اېکس پاڼه ولیکل: «د پارالمپیک څخه بل هیڅ لوړ او روښانه ځای نشته ذکیه خدادادي پر دغه مقام ګټونکي شوه او تاریخ جوړ شو.»

د پاریس په پارالمپیک سیالیو کې د ذکیه خدادادي له لوري مډال ګټل د ډیرو کسانو له لوري وستایل شو.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالې کمیشنرۍ دا لاسته راوړنه «د ژوند د بدلون لپاره ورزش وړ او نه هیریدونکی ځواک » بللی او د بشري حقونو د څار سازمان دا بریا د افغان ښځو لپاره «تاریخي» بللې ده.

ذکیه خدادادي دا بریا په داسې وخت کې ترلاسه کړې چې طالبانو د ښځو پر ورزش کولو بندیز لګولی دی.

دوی په یوه ګډه خبرپاڼه کې، د افغان ښځو د ژوند د ښه کولو لپاره د ډله ییز ملاتړ او د ځانګړو سرچینو پر اړتیا ټینګار وکړ.

د متحده عربي اماراتو د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ (وږي نهمه) دغه ګډه خبرپاڼه خپره کړه.

په دغې خبرپاڼه کې متحده ایالاتو او متحده عربي اماراتو د افغان ښځو او نجونو د حقونو د ودې او ساتنې په برخه کې پر خپلو ژمنو ټینګار کړی.

په خبرپاڼه کې ویل شوي چې د ښځو او نجونو د حقونو ساتنه د یوه باثباته او له اقتصادي پلوه د باثباته افغانستان لپاره تر ټولو مهم ده.

د دواړو هېوادونو چارواکو د افغان میرمنو او ماشومانو د ژوند د ښه والي، په ځانګړې توګه د پوهنې، روغتیايي خدمتونو، د ژوند چارو او د سوداګرۍ د فرصتونو د ملاتړ په اړه خپل ملاتړ څرګند کړ.

همدارنګه د امریکا متحده ایالاتو او متحده عربي اماراتو د افغانستان له خلکو سره د پراختیایي پروژو او د افغانستان د بیارغونې له لارې د بشري مرستو پر برابرولو ټینګار کړی دی.

دغه هېوادونه په داسې حال کې د افغان ښځو پر ملاتړ ټینګار کوي چې طالبانو په دې وروستیو کې د یوه قانون په وړاندې کولو سره د ښځو پر ژوند نوي بندیزونه لګولي دي.

د ځینو هېوادونو چارواکو او د بشري حقونو ډلو پر دغه قانون نیوکې کړې او پر طالبانو یې غږ کړی چې دغه قانون لغوه کړي.

د جمعې په ورځ - د وږي په ۹مه - افغانستان ته د مجرمو کډوالو د یوې ډلې له لیږلو وروسته، جرمني رسنیو ویلي، چې دغه کسان په «خطرناکو جرمونو» کې ښکیل وو او د طالبانو له خوا د افغانستان د واک تر نیولو وروسته، دغه کسان خپل هیواد ته د لیږلو په په تمه وو.

د شتوتګارت ایالت د کډوالو وزارت وايي، چې په دې الوتکه کې پنځه تنه هغه افغان کډوال لیږل شوي، چې «جدي مجرمین» بلل کیږي. وزارت زیاتوي، چې د دغو کسانو له ډلې یو یې له درېو نورو ملګرو سره پر یوې ۱۴ کلنې نجلۍ جنسي تېری کړی و او له ۲۰۲۲ کال راهیسې په بند کې د جرمنې خپل هیواد ته د لیږلو په تمه و.

په همدې حال کې د بایرن ایالت د کورنیو چارو وزارت هم په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې په دې الوتکه کې درې هغه افغان «مجرمان» له جرمني څخه اېستل شوي، چې دوه یې په جنسي جرمونو او یو بل یې د نشه یي توکو د قاچاق په تړاو په بند محکوم شوي وو. د کورنیو چارو وزارت ویلي، چې دوی د ۲۷، ۲۹ او ۳۰ کلونو عمر لرونکي ځوانان دي.

جرمني رسنیو دا هم ویلي، چې دغه مجرمین له شړل کېدو مخکې د لایپزګ زندان ته لېږدول شوي وو. که څه هم جرمني رسنیو تر اوسه د ټولو اېستل شویو کسانو د جرمونو په اړه معلومات نه دي ورکړي، خو په رپوټ کې راغلي چې دغه کسان «ټول خطرناک مجرمین» دي.

جرمني د جمعې په سهار اعلان وکړ، چې ۲۸ تنه "مجرم" افغان کډوال یې له دغه هیواده بیرته افغانستان ته لیږلي دي.

د بښنې نړیوال سازمان د جمعې په ورځ - د وږي په ۹ مه - د ۲۸ «مجرمو» افغان کډوالو د وېستلو په غبرګون کې وویل، چې په افغانستان کې بې عدالتي، اعدامونه، بې درکه کول، شکنجه او ځورونې یوه عادي خبره ده.

دغه سازمان په ښکاره توګه د جرمني له حکومت څخه غوښتي دي، چې په هر ډول شرایطو کې د افغان کډوالو له اېستلو څخه ډډه وکړي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیرې نانسي فایزر پر اېکس ټولنیزې شبکې خپور کړي پیغام کې د افغان کډوالو د یوې ډلې د وېستلو اعلان کړی دی. په افغانستان کې د طالبانو له بیا حاکمیدو وروسته، دا لومړی ځل دی چې جرمني "مجرم" افغان کډوال له خپله هیواده اوباسي. اغلې فایزر ویلي: "زموږ خوندیتوب مهم دی. حکومت د جرمني د اساسي قانون لارښونې تعقیب کړی دی."

د جرمني د بخښنې نړیوال سازمان د نانسي فایزر د څرګندونو په ځواب کې ویلي، چې په افغانستان کې هېڅوک هم خوندي نه دي او که د جرمني حکومت په هر ډول شرایطو کې افغان کډوال اوباسي، نو دا به له طالبانو سره د جرمني د نږدې کېدو خطر رامنځ ته کړي.

تر دې مخکې جرمني رسنیو ویلي وو، چې دغه هېواد به د جمعې په ورځ د «مجرمو» افغان کډوالو وېستل پيل کړی دی.

د شپېګل په نوم یوه جرمن رسنیۍ وايي، چې دغه هېواد نن د ۲۸ «مجرمو» افغانانو په وېستلو سره خپل هیواد ته د هغو افغانانو د لیږلو لړۍ پیل کړه چې په دغه هېواد کې «جرمي سابقه» لري.

دغه ورځپاڼه زیاتوي، چې دغه افغانان د جرمني‌له بېلابېلو ایالتونو نه راټول کړل شوي او په یو پرواز کې له لایپزیګ هوايي ډکر څخه کابل ته کیږل شوي دي.