د خبریالانو ملاتړو سازمانونو د افغان خبریالانو د خوندیتوب غوښتنه وکړه

ملالې یوسفزۍ په خپله ایکس پاڼه په یوه پیغام کې له افغان ښځو سره پیوستون او خواخوږي څرګنده کړه.

طالبانو درې کاله وړاندې لومړی له شپږم ټولګي پورې د نجونو ښوونځي او بیا یې د ښځو پر مخ پوهنتونونه وتړل.

ښځې یې په دولتي او خصوصي ادارو کې له کار کولو منعه کړې دي. او د طالبانو امربالمعروف قانون پر ښځو د پخوانیو بندیزونو سربېره اوس د هغوی غږ هم «عورت» بللی.

ملالې یوسفزۍ تازه په ویډیویي پیغام له افغانو نجونو او ښځو خپل ملاتړ بیا تازه کړی.

هغې وويل: «دا سخته ده چې باور وکړو، درې کاله تېر شوي چې طالبانو ښوونځي ته د نجونو تګ منعه کړی او له هغه وروسته یې ښځې له لوړو زده‌کړو هم راګرځولې، د طالبانو دغه کار د دوی د ظالمانه او بدمرغه کړنو یوه برخه ده چې د کار، زده‌کړو او ټولنیز ژوند کې د ښځو او نجونو د ګډون مخه نیسي.»

یوسفزۍ افغانو ښځو او نجونو ته په پیغام کې وویل، «تاسو د طالبانو پر وړاندې د مقاومت اصلي ځواک یاست. تاسو مه ناهیلې کیږئ. ستاسو ملیونونه خویندې اوس هم د زده‌کړو په لټه کې دي، ان که تاسو له ښوونځي څخه بې برخې شوي یاست.»

یوسفزۍ وړاندې وویل: «تاسو د ګرځنده تلیفونونو، تلویزیون او راډیو له لارې په کور کې د زده‌کړو لپاره نوې لارې ومومئ. ستاسو ځواک او زړورتیا هغه څه دي چې ما هڅوي او هیله منه مې ساتي.»

پر طالبانو د نجونو د ښوونځیو او پوهنتونونو د تړلو له امله په کور دننه او بهر پراخې نیوکې کیږي او په دوی په ځلونو غږ شوی چې نجونو او ښځو ته د زده‌کړو او کار اجازه ورکړي خو طالبانو یې په ځواب کې ویلي چې دا موضوع د افغانستان کورنۍ ده، ښوونځیو او پوهنتونونو ته د نجونو د بېرته ستنېدو شرایط لا هم برابر نه دي.

د کرمان والي محمد مهدي فداکار د شنبې په ورځ (د وږي ۲۴مه) د کرمان ولایت د پوهنې د شورا په غونډه کې وويل، چې د دغه ولایت په ښوونځیو کې له سندونو پرته د افغان زده کوونکو نوم لیکنه په جدي توګه بنده شوې ده.

د ایران دغه چارواکي په کرمان ولایت کې د ښوونځیو مدیرانو ته خبرداری ورکړ، چې له اسنادو پرته د کډوالو د راجسټر کولو حق نه لري.

د کرمان والي ویلي، د هغو ښوونځیو د مدیرانو پر وړاندې به قانوني چلند ترسره شي، چې د «غیرمجاز» اتباعو په ځانګړې توګه بې اسناده افغان کډوالو نوم لیکنه کوي.

په ورته وخت کې په شېراز کې یو شمېر افغان کډوال بیا وایي، چې د دغه ولایت په یو شمېر ښوونځیو کې د دوی ماشومانو ته د نوم لیکني اجازه نه ده ورکول شوې.

یوه افغان کډوال افغانستان انټرنشنل ته د شېراز د یوه لومړني ښوونځي په دروازه کې د يوې خپرې شوي خبرتیا یوه ویډیو لیږلې، چې په کې لیکل شوي «په دې ښوونځي کې کډوال نه شاملیږي.»

په همدې حال کې فارس خبری اژانس هم د کهګيلويه او بويراحمد ولایت د سیاسي او امنیتي مرستیال جواد هاشمي له قوله په دغه ولایت کې له اسنادو پرته د بهرنیو محصلینو د نوم لیکنې د بندیز په اړه خبر ورکړی دی.

په وروستیو میاشتو کې ایران د افغان اتباعو د ايستلو او له اسنادو پرته د افغان کډوالو د نیولو لړۍ ګړندۍ کړې ده.

وړاندې د ایران د پولیسو قوماندان هم ویلي وو، چې ایران په پام کې لري، چې د روان کال تر پایه شاوخوا دوه میلیونه «غیر قانوني بهرني اتباع» له دغه هېواده وباسي.

نوموړي د یکشنبې په ورځ پر افغان سیاسي ګوندونو غږ وکړ، چې د طالبانو د له منځه وړلو لپاره د جلا وطنه حکومت پر جوړښت موافقه وکړي.

مارشال دوستم د شهیدانو د اوونۍ په مناسبت په یوه انلاین غونډه کې وویل چې د «جلا وطن حکومت» د جوړولو لپاره مالي سرچینو یا پراخو امکاناتو ته اړتیا نه شته؛ خو ټینګار یې وکړ، چې دا کار به طالبان له منځه یوسي.

په جلاوطنۍ کې د حکومت جوړیدل د ځینو هېوادونو په تاریخ کې مخینه لري او له دې وړاندې د ډاکتر نجیب الله د حکومت پر مهال مجاهدینو په پاکستان کې یو جلا وطنه حکومت جوړ کړی و.

دوستم دا هم زیاته کړه، چې په جلاوطنۍ کې د حکومت مشر باید یو باخبره او پوه کس وي چې د طالبانو پر وړاندې د استدلال کولو وړتیا ولري.

هغه له نورو غیر طالب سیاسي شخصیتونو وغوښتل، چې له شخصي ارمانونو دې ډډه وکړي او له یو بل سره دې لاس یو کړي.

هغه له طالبانو سره هر ډول معامله رد کړه او ویې ویل، چې دغه ډله په خپلو ژمنو کې هېڅ ډول رښتینې نه ده.

دوستم د طالبانو د ازبک قوماندانانو ګوښه کولو ته په اشارې سره وویل، حتا هغه کسان چې له دې ډلې سره یې همکاري کړې وه، ګوښه کړای شوي دي.

هغه ټینګار وکړ، چې نه غواړي د هیچا استازی شي.

هغه وویل: "که موږ دا خوښوو یا نه، وضعیت به بدل شي."

دوستم همداراز د سیمې هېوادونو او ګاونډیو هېوادونو ته خبرداری ورکړ، چې د ټاپي پروژې په پلمه له طالبانو سره تړونونه لاسلیک نه کړي، چې هغه یې "غیر قانوني" بولي.

هغه ټینګار وکړ: "طالبان روان دي."

په دې غونډه کې د ولسمشر حامد کزي پخواني مرستیال محمد یونس قانوني هم د «جلاوطنه حکومت» د جوړېدو ملاتړ وکړ او ویې ویل، پر دې نظر په نړۍوالو حلقو کې بحث شوی دی.

هغه وویل، چې د داسې حکومت جوړول به د "طالبانو سره د تاکتیکي ښکیلتیا څخه ستراتیژیکې مقابلې ته د بدلون" معنا ولري.

تر دې مخکې د طالبانو یوه مخالف مشر احمد مسعود هم په یوه مرکه کې په جلاوطنۍ کې د حکومت له جوړېدو ملاتړ کړی و او ویلي یې وو، چې دې هدف ته د رسېدو لپاره کار کوي.

هغه ټینګار وکړ، چې لا هم اوږده لاره پاتې ده.

مسعود وويل، چې د داسې حکومت جوړول د بېلابېلو ډلو او سکټورونو ترمنځ پراخ يووالي ته اړتيا لري، څو يوه واحد جبهه جوړه شي چې د ټولو افغانانو استازيتوب وکړي.

هغه وويل: "موږ د دې هدف پر لور روان يو، خو لا هم اوږده لاره په مخ کې لرو."

د جلا وطنه حکومت د جوړېدا د غوښتنې په تړاو تر اوسه طالبانو کوم غبرګون نه دی ښودلی.

داعش د پنجشنبې په ورځ (د وږي ۲۲ مه) په دایکنډي کې ۱۴ هزاره ملکي وګړي په ډزو ووژل.

د افغانستان لپاره د کاناډا فمنيسټي بنسټ د یکشنبې په ورځ په يوه خبرپاڼه کې په افغانستان کې د قومي اقلیتونو پر وړاندې د بریدونو د زیاتېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړه.

دغه بنسټ ټینګار کړی، چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې په افغانستان کې د قومي اقليتونو پر وړاندې تاوتریخوالی مخ په زیاتېدو دی.

د بشري حقونو دغه بنسټ له ملګرو ملتونو، د جرمونو له نړۍوالې محکمې او د بشري حقونو له نورو نړۍوالو بنسټونو غوښتي، چې د دغې پېښې په اړه خپلواکه څېړنه وکړي.

دغه راز د ښځو دغه سازمان د یادو وژنو د عاملينو د پېژندلو او د قانون منګولو ته د سپارلو غوښتنه هم کړې ده.

د دې ترڅنګ د افغانستان لپاره د کاناډا فمنيسټي بسنټ هم په افغانستان کې د هزاره ګانو د ژوند د خوندیتوب او د سیستماتیکو او تبعیضي وژنو د پای ته رسولو لپاره د اغېزناکو اقداماتو په پلي کولو ټینګار وکړ.

پر هزاره وګړو برید پراخ نړۍوال غبرګونونه راوپارول.

یو شمېر سازمانونو له ملګرو ملتونو او نړۍوالو سازمانونو غوښتي، چې د هزاره ګانو وژل د بشریت ضد جنایت او نسل وژنې په توګه وپېژني.

نوموړي په خپل اېکس کې لیکلي، چې د سیاست او استخباراتو د نړۍ فریب‌کارانو داسې یو دروغ خپاره کړي، ترڅو د افغانستان خلک له رښتیني او سمو اطلاعاتو محروم کړي.

ښاغلی اتمر وایي: «د سیاست او استخباراتو د نړۍ فریب‌کارانو او په سایبري جرمونو او ناسمو اطلاعاتو کې ښکېلو کسانو د پاکستان د ملي امنیت له پخواني سلاکار سره د مذاکرې پر مهال یې د دوی انځورونه خپاره کړي او ادعا یې کړې چې دا غونډه ګواکې په دې وروستیو کې په ترکیه کې شوې ده.»
که څه هم اتمر دا مشخصه کړې نه ده، چې دا انځورونه کومو استخباراتي کړیو خپره کړې؛ خو په انځورونو کې د افغانستان د بهرنیو چارو پر پخواني وزیر سربېره محمد شاکر کارګر او تمیم عاصي هم لیدل کیږي.
حنیف اتمر د دې انځور په اړه لیکلي، چې دا انځور د ۱۳۹۶ کال په غبرګولي میاشت کې د مسکو د امنیتي غونډې په څنډه کې اخیستل شوی دی.
د نوموړي په وینا: «دا انځور په هغه وخت کې د بوختیاو له امله د ډوډۍ خوړولو پر مهال اخیستل شوی دی. د دې غونډې خبر او پکې مطرح شوي موضوعات هغه مهال د ملي امنیت شورا له دفتر څخه په رسمي ډول خپاره شوي وو.»

ښاغلی اتمر همداراز زیاتوي، چې د ځېنو کړیو له خوا نه یوازې په خبر کې بلکې په انځور کې هم جعل شوی دی.
هغه د دغې کتنې موخه مخامخ لوري ته د ترهګرۍ د ملاتړ په تړاو خبرداری ورکول یاد کړي دي.
د افغانستان د بهرنیو چارو پخواني وزیر حنیف اتمر لیکلي: «یو شمېر کورنیو سیاسي او استخباراتي کړیو د خپلو بهرنیو همکارانو په مرسته د خپلو پلان شویو درواغو او اطلاعاتي جرمونو له لارې په ځانګړي ډول تېرو دوو لسیزو کې زمونږ د ولس د قربانۍ لامل ګرځېدلي دي.»
د نوموړي په وینا؛ اړینه ده، چې د افغانستان خلک د دغو کړیو د دسیسو په تړاو خبر کړی شي.
سره له دې، چې د ورته جعلي خبرونو د خپرولو اصلي موخه او منبع روښانه نه ده؛ خو وخت ناوخته د افغانستان د تېرو چارواکو په اړه داسې راپورونه خپرېږي، چې ډېر کله له حقیقته لرې وي.