د امنيت شورا په غونډه کې د چین استازی: داعش او نورې وسله والې ډلې په افغانستان کې فعالې دي

نوموړي په خپلو خبرو کې په افغانستان کې پراخ بشري، اقتصادي او د بشري حقونو بحران ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې د افغانستان خلک له دغه بحرانه اړ شوي چې هېواد پرېږدي.

د افغانستان د وضعیت په تړاو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غونډه نن چهارشنبه په ملګرو ملتونو کې جوړه شوې ده.

د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې د افغانستان استازي فایق زیاته کړه، چې طالبانو په افغانستان کې جنسیتي توپیر حاکم کړی دی.

هغه وویل، د ثانوي او لوړو زده کړو څخه د نجونو محرومیت د افغانستان اقتصاد ته یو میلیارد ډالره زیان رسولی دی.
هغه په خپلو خبرو کې د افغانستان د ماشومانو بد وضعیت ته په اشارې وویل، چې د هېواد ماشومان د خوراکي توکو له کمښت او بشري ناورین سره مخ دي.

فایق وويل، چې نجونې او هلکان له باکيفيته زده کړو بې برخې دي او طالبانو هڅولي چې په جهادي مدرسو کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي.

نوموړي زیاته کړه، چې په افغانستان کې په ځانګړې توګه پخواني امنيتي ځواکونه د طالبانو له خوا نيول کېږي، شکنجه کېږي او وژل کېږي.

هغه وویل، یو شمېر کسان د مقاومت له جبهې او داعش سره د اړیکو لرلو په پلمه شکنجه کیږي او بې عدالتي وژل کیږي.

وروسته له هغې چې په افغانستان کې طالبان بیا واک ته ورسېدل؛ دغې ډلې په نجونو او مېرمنو پراخ بندیزونه ولګول.

د نړۍوالې ټولنې په ګډون ګاونډیو هېوادونو او نړۍوالو بنسټونو د طالبانو له خوا پر مېرمنو لګېدلي بندیزونه غندلي؛ خو طالبانو بیا دا خپله داخلي چاره ګڼلې او ویلي یې دي، چې د اسلامي شریعت په تطبیق کې له هیچا سره معامله نه کوي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت تېره ورځ په یو بیان کې ویلي وو، چې په پېښور کې د طالبانو کونسل محب الله شاکر په یوې غونډې کې د پاکستان د ملي سرود په درناوي نه دی درېدلی، چې دا چاره له ټولو سیاسي او ډېپلوماتیکو عرفونو خلاف ده.

ښاغلي ګنډاپور د چهارشنبې په ورځ د وینا پر مهال د طالبانو د کونسلګرۍ د وضاحت په حواله وویل، چې د طالبانو کونسلګرۍ په دې اړه وضاحت ورکړی، چې شاکر د پاکستان ملي سرود ته د موسیقۍ له امله نه دی ولاړ شوی؛ ځکه چې ملي سرود سره موسیقي ګډه وه او طالبانو هم له خپل ملي سرود څخه موسیقي لرې کړې ده.

په پېښور کې د طالبانو کونسلګرۍ په یو بیان کې ویلي، چې د پاکستان ملي سرود ته د سپکاوي اراده یې نه لرله او کونسل ځکه ملي سرود ته ونه درېد چې په سرود کې موسیقي موجوده وه.

همدا راز ښاغلي ګنډاپور کولتوري توپیرونو ته په اشارې سره یې ټینګار وکړ، چې د شاکر موخه بې احترامي نه وه.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې زهرا بلوچ دا کړنه غندلې او زیاته کړې یې ده، چې د طالبانو د سرکونسل له خوا د پاکستان ملي سرود ته نه درېدل د ډېپلوماتیکو اصولو خلاف عمل دی.

د خېبر پښتونخوا اعلی وزیر علي امین ګنډاپور په دې وروستیو کې د پاکستان د مشرانو تر سخت انتقاد لاندې دی.

هغه ویلي وو، چې له طالبانو سره به په مستقیم ډول خبرې وکړي.

علي امین ګنډاپور ويلي وو، چې له افغان طالبانو سره د مخامخ خبرو لپاره کابل ته پلاوی استوي.

د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف د پنجشنبې په ورځ (د وږي ۲۲مه) وویل، هېڅ صوبه له کوم هېواد سره مستقیمې خبرې نه شي کولی او په دې لړ کې د خیبر پښتونخوا د مشر وزیر علي امین ګنډاپور څرګندونې زهر دي.

د بښنې نړۍوال سازمان ویلي، چې دا میکانیزم باید د بشري حقونو د سرغړونو شواهد راټول، تحلیل او خوندي کړي تر څو په راتلونکي کې د حساب ورکولو لپاره لاره برابره کړي.

دغه سازمان د چهارشنبې په ورځ (د وږي ۲۸مه) په یوه بیان کې زیاته کړې، چې دغه میکانیزم باید له ملي او نړۍوالو قضايي بنسټونو سره په ځانګړې توګه د بشري حقونو د سرغړونو د جنسیت اړخونو ته د پاملرنې په برخه کې همکاري وکړي.

دغه سازمان ټینګار کړی، چې په دې بهیر کې د بشري حقونو د مدافعینو په ځانګړې توګه د ښځو ونډه حیاتي ده او باید په دې بهیر کې د هغوی له ګډون څخه ملاتړ وشي.

د بښنې نړۍوال سازمان وايي، طالبانو واک ته له ستنېدو وروسته د ښځو او نجونو حقونه تر پښو لاندې کړي او دغه ډله پر "شکنجه، جبري توقیف او ناقانونه سزا" تورنه ده.

په بیان کې راغلي، چې د زندانونو په نظام کې د اصلاحاتو او د شکنجې د منع په اړه د طالبانو له ادعاو سره - سره په عام محضر کې د جسمي مجازاتو لړۍ دوام لري.

د بښنې نړۍوال سازمان وايي، د طالبانو دغه چلند د بشریت ضد جنایت ګڼل کېدی شي.

د بښنې نړۍوال سازمان په وینا؛ طالبان د حکومت پخواني کارکوونکي او هغه کسان چې د دې ډلې سخت قوانین نه مراعاتوي، شکنجه کوي او په خپل سر یې نیسي.

د بښنې نړۍوال سازمان لیکلي: «یو خپلواک نړۍوال حساب ورکونې میکانیزم باید کافي مالي او تخنیکي سرچینې ولري چې خپل ماموریت په بشپړ ډول پوره کړي. نړۍوال خپلواک متخصصین باید مجهز شي.»

همداراز، په دغه بیان کې راغلي دي: «نږدې نیمې پېړۍ د تاوتریخوالي او وسله والو جګړو افغانستان ویجاړ کړی دی. دې حالت په ځانګړې توګه پر ښځو او نجونو او مذهبي او قومي لږکیو ناوړه اغېزې کړې دي.»

د بښنې نړۍوال سازمان ټینګار کوي، د نړۍوالو قوانینو تر اثر لاندې او نورو بشري سرغړونو د جرمونو د قربانیانو لپاره نړۍوال عدالت او ځواب ورکونه خورا اړین دي.

دغه سازمان په دې باور دی، چې دغه جنایتونه د ۲۰۰۱او ۲۰۲۱ کلونو ترمنځ د داعش د خراسان څانګې، پخوانیو حکومتونو، مخالفو وسله والو ډلو، د پوځ او نړۍوالو ځواکونو د غړو په ګډون د بېلابېلو اشخاصو او بنسټونو له خوا ترسره شوي دي.

طالبانو د چهار شنبې په ورځ خبر ورکړ، چې دغه پېښه د بغلان د خنجان ولسوالۍ د ګزه ګيل په سیمه کې شوې ده.

د بغلان د طالبانو ترافيک مسوولين وايي، چې ټپيان يې د سیمې نږدې روغتيايي مرکز ته وړي دي.

د طالب چارواکو په خبره، چې په پېښه ښځې او ماشومان هم شامل دي.

دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستیو کې د لویو لارو په اوږدو کې ترافیکي پېښې د پام وړ زیاتې شوې دي.
که څه هم طالبانو په وار - وار له موټر چلوونکو غوښتي، چې د ترافیکي پېښو د مخنیوي لپاره ترافیکي قوانین په پام کې ونیسي؛ خو په لویو لارو کې موټر چلوونکي بیا د سړکونو خرابوالی، د ترافیکي نښو نه شتون او د یو شمېر موټر چلوونکو له خوا د ترافیکي اصولو په پام کې نه نیول د خونړیو پېښو لاملونه بولي.

په دې غونډه کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو استازې روزا اوتنبایوا ویلي، چې په افغانستان کې پر مېرمنو بندیزونو د یو قانون شکل غوره کړی دی.

په ورته وخت کې په ملګرو ملتونو کې د چین استازي له طالبانو غوښتي چې د مېرمنو حقونو ته درناوی وکړي.

روزا اوتنبایوا د امنیت شورا ته وویل، طالبانو د ښځو او د افغانستان د خلکو پر وړاندې محدودیتونه سخت کړي او د طالبانو د امربالمعروف قانون په نړۍوالې ټولنې کې د افغانستان د ګډون مخه نیسي.

نوموړې زیاته کړې، چې افغانستان اوس په انزوا کې دی.