د ایران د کورنیو چارو وزارت: ناقانونه افغان کډوال له بېرته ستنېدو پرته بله چاره نه لري

له ایران او پاکستانه د افغان کډوالو د راستنېدو په دوام دغه اژانس د دوشنبې په ورځ د (لړم ۲۸مه) په اېکس پاڼه لیکلي، چې تېره ورځ ۱۱ کورنۍ د ننګرهار ولایت د تورخم له لارې، ۱۹ کورنۍ د کندهار د سپین بولدک له لارې او همدا رانګه ۲۵ کورنۍ د هرات ولایت د اسلام کلا او ۳۱ کورنۍ د نیمروز ولایت د ورېښمو پله له لارې له ایرانه راستنې شوې دي.

باختر اژانس دا نه دې ویلي، چې یادې کورنۍ په خپله خوښه او که په زور د یادو هېوادونو له لوري افغانستان ته راستنې شوې خو وايي، چې ۲۰۲ کسانو باندې سیمکارټونه ویشل شوي او ۱۱ کورنۍ خپل اصلي سیمو ته لیږدول شوې دي.

د افغانستان انټرنشنل - پښتو د څېړنو له مخې، په تېر یو کال کې نږدې ۷۴۰ زره افغان کډوال له پاکستانه او ۶۲۱ زره کډوال له ایران څخه بېرته افغانستان ستانه شوي دي.
خو ‏د کډوالۍ نړۍوال سازمان وایي، چې په تېرو درېیو میاشتو کې ۷۸۶ زره ۷۶۹ افغانانو خپل هېواد پرېښی دی.

دغه کډوال په داسې مهال له ګاونډیو هېوادونو څخه راستنیږي، چې په ایران کې پر افغان کډوالو د بېلابېلو لارو د فشار اچولو راپورونه هم ورکول کیږي.

بل خوا د لړم په ۲۴مه نېته د طالبانو د کډوالو او راستنیدونکو چارو وزارت د ایران د عدلیې وزارت د پلاوي له مشر سره په کتنه کې له ایران څخه وغوښتل چې له نا قانونه کډوالو سره له زغمه کار واخلي او ناوړه چلند دې ورسره نه کوي.

له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو د راستنېدو په دوام باختر اژانس د یکشنبې په ورځ د (لړم ۲۷مه) په اېکس پاڼې لیکلي، چې تېره ورځ ۱۴ کورنۍ د ننګرهار ولایت د تورخم له لارې، ۱۰ کورنۍ د کندهار د سپین بولدک له لارې له پاکسانه، ۱۱ کورنۍ د هرات د اسلام کلا له لارې او درې کورنۍ د نیمروز ولایت د ورېښمو پله له لارې له ایرانه راستنې شوې دي.

دغه اژنس د طالبانو د کډوالو وزارت له قوله لیکلي، چې تېره ورځ ۸۳ راستنو شویو کورنیو ته سیمکارتونه وېشل شوي، ۴۳ کورنۍ خپلو اصلي سیمو ته لیږدول شوي او پر سلګونو نورو کورنیو مرستې وېشل شوي دي.

که څه هم طالبانو دا نه دې ویلي، چې دغه افغان کډوال له دوو ګاونډیو هېوادونو څخه په خپله خوښه او که په زور راستنې شوې، خو د تېر یوه کال راهیسې پاکستان او ایران بې اسناده افغان کډوال په زور له خپل هېوادونو څخه افغانستان ته استوي.

له بل پلوه د افغانستان انټرنشنل - پښتو د څېړنو له مخې، په تېر یو کال کې نږدې ۷۴۰ زره افغان کډوال له پاکستانه او ۶۲۱ زره کډوال له ایران څخه بېرته افغانستان ستانه شوي دي.
خو ‏د کډوالۍ نړۍوال سازمان وایي، چې په تېرو درېیو میاشتو کې ۷۸۶ زره ۷۶۹ افغانانو خپل هېواد پرېښی دی.
ورته مهال پاکستاني رسنیو راپور ورکړی و، چې د روان ۲۰۲۴ کال د (اکتوبر له اومې نېټې د نومبر تر پنځمې) له پاکستانه ۲۶ زره او ۴۵۰ افغان کډوال اېستل شوي دي.
د لړم په ۲۲مه بیا ایراني رسنیو ویلي و، چې د روان کال له پيله تر دې دمه ٢٣زره او ١٥٦ تنه بې اسناده افغان کډوال د دوغارون له لارې خپل هېواد ته ستانه کړل شوي دي.

د پاکستان په کراچۍ ښار کې د طالبانو سرکونسل عبدالجبار تخاري وړمه ورځ په یوه ویډیویي پیغام کې ویلي، چې د پاکستان له زندانونو د دوی په هڅو ۱۱ افغان کډوال راخوشې شوي، چې په ډله کې یوه ښځه اوه ماشومان او درې سړي دي.

د سند ایالت په لوی ښار کراچۍ کې د طالبانو حکومت سرکونسل د معلوماتو له مخې یواځې د پاکستان سند ایالت له زندانونو تر دې دمه څلور زره او ۲۵۸ افغان بندیان خوشي شوي دي.

‏د عبدالجبار تخاري د ورکړل شویو معلوماتو له مخې، چې دا مهال یواځې د ۳۵ شاوخوا افغان زندانېان د سند په زندانونو کې پاتې دي.

‏د یادونې وړ ده چې دوه ورځې مخکې کابل ته د ایران راغلي پلاوي کابل کې ویلي، د افغانستان او ایران ترمنځ د شوې هوکړې له مخې به په نږدې وختونو کې ۱۰۰۰ تنه افغان بندیان کابل ته ولېږدول شي او د بند پاتې موده به یې افغانستان کې بشپړه شي.

د کاناډا سرحدی خدماتو د شنبې په ورځ وویل چې هیڅ یو افغان له کاناډا د امنیت یا خوندیتوب اندېښنو له امله نه دی ایستل شوی او دوی په خپله خوښه له دې هېواده وتلي دي.

دغې ادارې د "شخصي حریم مسایلو" له امله د نورو جزیاتو ورکولو څخه ډډه وکړه.

دغه ستنول د ۱۹۹۴ کال د پرېکړې خلاف دي چې د افغانانو لپاره په پام کې نیول شوې ده.

د کډوالو د نه ستنیدو لنډمهاله پرېکړه په بحراني حالتونو کې خپلو هېوادونو ته د کډوالو جبري ایستل ودروي چې پکې بشري ناروین او جګړه روانه وي.

دغه حکم کډوالو ته اجازه ورکوي چې په کوربه هېواد کې تر هغه وخته پاتې شي چې په خپلو هېوادونو کې یې وضعیت ښه شي.

د افغانانو لپاره، دا حکم له ۱۹۹۴ کال راهیسې عملي کېږي او یوازې مجرم کسانو باندې دا حکم نه عملي کېږي.

د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ په کاناډا غږ کړی چې په هېواد کې ټولو افغان کډوالو میرمنو ته پناه ورکړي.

هغه ټینګار وکړ، چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو وضعیت "ډېر خطرناک" دی او د طالبانو په رژیم کې پر هغوی سخت فشار راوړل شوی دی.

د کډوالو ایستلو د هغو کارپوهانو اندیښنې راپارولې دي، چې باوري دي افغانان په خپله خوښه نه دي راستانه شوي او د اقتصادي یا ټولنیزو فشارونو له امله له کاناډا څخه وتلو ته اړ شوي دي.

ښاغلي جلالیان دغه څرګندونې د پنجشنبې په ورځ (د لړم ۲۴مه) د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت له سرپرست خلیل الرحمن حقاني سره په لیدنه کې کړي.

جلالیان په دې برخه کې له کابل څخه د افغان کډوالو ستونزو ته د رسېدنې په موخه د طرحې، وړاندیز او مشورې غوښتنه هم کړې.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان د کډوالو او راستنیدونکو چارو وزارت پراېکس پاڼه کاږلي، چې له جلالیان سره په کتنه کې حقاني له ایران څخه غوښتي چې له نا قانونه کډوالو سره له زغمه کار واخلي او ناوړه چلند دې ورسره نه کوي.

همدا راز، جلالیان له امیرخان متقي سره په ناسته کې ویلي و، چې یران به د خپلو همکاریو په دوام، په نیژدي راتلونکي کې د ترسره شويو هوکړو پر اساس د ایران څخه د افغان بندیانو د انتقال پروسه پیل کړي.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت وایي، چې په دې ناسته کې په ایران کې د کډوالو پر ستونزو، د جبرې ویستلو د مخنیوي، د بندیانو انتقال، له کډوالو سره ښه چلند، د ناقانونه کډوالۍ په مخنیوي، د ګډ میکانیزم رامنځته کولو او په دغه هېواد کې د ډیپلوماټانو (اتشو) پر ستونزو خبرې وشوې.

د خلیل الرحمن حقاني او امیر خان متقي په ګډون له ایراني پلاوي سره د یو شمېر نورو طالب چارواکو لیدنې په داسې حال کې ترسره کیږي، چې د تېرې یوې میاشتې راهیسي د ایران پر پوله د ایراني ځواکونو له لوري پر افغان کډوالو د ډزو او افغانانو د وژل کېدو په تړاو لا هم طالبانو د خپلو موندنو ورستي جزییات نه دي په ډاګه کړي.