د ایران په سیستان او بلوچستان ولایت کې نږدې ۲۵۰ کډوال نیول شوي دي

ترکي رسنیو د شنبې په ورځ د دغه هیواد د ساحلي ګارد په حواله راپور ورکړ چې د دغو کډوالو د لیږدیدونکي کښتۍ د اینجن د خرابۍ خبر له ترلاسه کولو وروسته یې هغوی «ژغورلي» دي.

د ترکیې پولیسو اوه تنه افغان وګړي د هغو کډوالو د ساتلو په تور نیولي دي چې دغه هیواد ته په «ناقانونه» ډول ننوتلي وو.

ترکیې د ایران او پاکستان په څېر په وروستیو میاشتو کې د افغان کډوالو د پېژندنې او شړلو بهیر ګړندی کړی، او په وروستیو میاشتو کې یې سلګونو افغان کډوال نیولي او شړلي دي.

پر دې سربیره د ترکیې د پولیسو له خوا د افغان کډوالو د نیولو په هکله د تاوتریخوالي ډیر راپورونه هم ورکړل شوي دي.

ترکیه دا مهال د شاوخوا ۲۰ زرو کسانو د ځایولو ۳۲ د بیرته ستنیدونکو مرکزونه لري، چې د ترکیې د کورنیو چارو وزیر علي یرلیکا په وینا «د ایستلو په برخه کې زموږ ترټولو لوی زیربنا ځواک دی.»

عباس علي محمدیان د جمعې په ورځ (د لېندۍ ۱۶ مه) نېټه رسنیو ته وویل، چې د پلازمېنې پولیسو د کډوالو د تنظیمولو د پلان له مخې ۱۷۰ زره کسان نیولي او له ایران څخه یې ایستلي دي.

د ایران دغه چارواکي زياته کړې: «که نن په ښار او تفریحی سیمو او په تیره بیا د ازادۍ په څلورلارې کې د کډوالو کم شمیر وينئ نو دا د بهرنيو اتباعو په راغونډولو کې د پولیسو د هلو ځلو له امله دی.»

د تهران د پولیسو مشر هم کارګمارونکو ته خبرداری ورکړی، چې د بې اسنادو کډوالو ګمارل جرم دی او که د اسنادو سره کډوال پر کار کيږي، نو باید له بشپړو روغتیایي ازموینو تېر شوي وي.

عباس علي محمدیان ټینګار وکړ، چې د کډوالو د راټولولو پلان په پرله پسې ډول عملي کیږي او د ژمنې سره سم به د کال تر پایه د ایستل شویو کسانو شمیر دوه میلیونو تنو ته ورسیږي.

دغه اژانس پر اېکس پاڼه لیکلي، چې دغه کورنۍ د افغانستان له څلورو لارو تورخم، سپین بولدک، اسلام کلا او ورېښمو پله راستنې شوې دي.
د دغه خبر له مخې، د دغو راستنو شویو کورنیو له ډلې ۳۲ یې د تورخم له لارې، ۳۲ یې د سپین بولدک له لارې، ۳۵ یې د نيمروز د ورېښمو پله له لارې او ۹۷ یې د هرات د اسلام کلا له لارې هېواد ته راستنې شوې دي.
خو د دغو راستنو شویو د ټولټال شمېر په اړه څه نه دي ویل شوي او دا هم نه دي ویل شوي، چې دغه کورنۍ په زور راستنې شوې او که په خپله خوښه.
دغه اژانس لیکلي، چې له دغې ډلې ۲۱ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوې او پر سلګونو کورنيو اړینې مرستې هم وېشل شوې دي.
له بل پلوه ایراني چارواکي وایي، چې د روان کال ترپایه به له دغه هېواده له دوو څخه تر دوه نیم مېلیونو پورې بې اسناده افغان کډوال واېستل شي.
تازه په پېښور کې سرچېنې وایي، چې په پېښور او شاوخوا سیمو کې یې له ۱۰۰ زیات افغانان نیولي دي.

د پېښور پولیس وایي، دغه افغانان وروسته له هغې ونیول شول چې پولیسو د امنیت او ټیکاو راوستو په موخه پراخ عملیات پیل کړل.

دوی دا رنګه ادعا کړې، چې د نیول شویو افغانانو سره یې وسلې او نشه‌یي توکي هم نیولي دي، خو افغان کډوال دا خبره نه مني.
هغوی وایي، هر کله چې په پاکستان سیاسي کړکېچ زیاتیږي ورسره پر افغان کډوالو فشار راوړل کېږي او دوی د تاریخ په اوږدو کې د سیاسي لانجو ګونجو قربانیان دي.

د روسیې د قوانینو له مخې، ایستل شوي وګړي تر راتلونکو پنځو کلونو پورې دغه هېواد ته بیا نه شي دننه کیدی.

د روسیې حکومت شمېرې ښيي چې د روان کال له پیل راهیسې د دغه هېواد امنیتي ځواکونو یوازې د پسکوف له ښاره ۵۲۰ بهرني وګړي له روسیې څخه ایستلي دي.

دغه شمېرې د ۲۰۲۲ او ۲۰۲۳ کلونو پرتله نږدې درې برابره زیاتې دي.

په تېرو درېیو کلونو کې د منځنۍ اسیا یو زیات شمیر وګړو او همدارنګه افغانانو هڅه وکړه چې له روسیې څخه اروپا ته ننوځي. خو روسیې د دوی زیات شمېر ونیول او بېرته یې خپلو هېوادونو ته استولي دي.

د ایران د کورنیو چارو وزارت دغه چارواکي زیاته کړې؛ د هغو افغانانو بېرته ستنول چې په ناقانونه توګه ایران ته داخل شوي دي له ایران سره مرسته کوي، چې له هغو افغانانو سره چې ایران ته راځي د یوه عادي عنصر په څېر چلند وکړي.

اېرنا خبری اژانس د یار احمدی له قوله لیکلي: «ښایي په ځینو ادارو کې اسناد لروونکي او قانوني اتباع متاثره شوي وي او دغه کار په هېواد کې د ناقانونه کډوالو د زیات شتون له امله دی. له ناقانونه کډوالو څخه د قانوني کډوالو جلا کول ستونزمن دی. موږ هڅه کوو چې دا کار وکړو.»

د دغه راپور له مخې، د ایران د کورنیو چارو وزارت یاد چارواکي په دې هېواد کې د قانوني او ناقانونه کډوالو شمېر شاوخوا شپږ میلیونه تنه اټکل کړی دی.

ایران ته د زرګونو افغانانو د ننوتلو قانوني لار

همداراز د ایران د کورنیو چارو وزارت د بهرنیو اتباعو او کډوالو د چارو د مرکز مشر وویل، چې هره ورځ څه د پاسه څلور زره افغانان له معتبرو پاسپورټونو او ویزو سره ایران ته ننوځي، چې ورځ په ورځ یې شمېر زیاتېږي.

نوموړی وایي، په ايران کې د هغو افغانانو لپاره چې قانوني اسناد لري د کار زمينه هم برابره شوې ده.

دغه چارواکي زیاته کړه: "د ایران د یو کلنۍ اقامې لپاره د هر هېواد څخه بهرني اتباع باید ۱۰۰ زره ډالره ورکړي، چې دغه شمېر د بدلون وړ نه دی.»

د ایران د کورنیو چارو وزارت د بهرنیو اتباعو او کډوالو چارو د مرکز مشر د افغان ماشومانو د ښوونې او روزنې په برخه کې وویل، چې د افغان کډوالو څه د پاسه لس سلنه په لومړنیو ښوونځیو کې زده کړې کوي.