د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټیفن دوجاریک ويلي، چې افغانستان له سوډان وروسته په نړۍ کې د لوږې له تر ټولو سخت بحران سره مخ دی. هغه وویل؛ ۲۳ میلیونه خلک، چې د افغانستان د نفوس له نیمایي څخه ډیر دي بشري مرستو ته اړتیا لري.
هغه د پنجشنبې په ورځ په یوه مطبوعاتي کنفرانس کې خبرداری ورکړ: «افغانستان لاهم له سخت بشري ناورین سره مخ دی، د لسیزو جګړو، پراخې بې وزلۍ، د اقلیمي بدلون او مخ په زیاتیدونکي امنیتي خطرونو له امله رامینځته شوی بحران، په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو لپاره.»
دوجاریک ټینګار وکړ، چې په افغانستان کې د وږو خلکو شمیر په نړۍ کې تر ټولو لوړ دی.
د هغه په وینا، افغانستان د فقر او لوږې له پلوه له سوډان وروسته دوهم ځای لري، چې ۳۰ میلیونه خلک مرستې او ملاتړ ته اړتیا لري.
په افغانستان کې د خوړو ناامني او خوارځواکي
د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند وویل، چې په افغانستان کې د خوړو نه خوندیتوب او خوارځواکي د اندیښنې وړ ده.
هغه زیاته کړه:«د روان کال په لومړیو دریو میاشتو کې نږدې ۱۵ میلیونه خلک، یا په هرو دریو افغانانو کې یو به د لوړې کچې د خوړو ناامنۍ سره مخ شي.»
د هغه په وینا وړاندوینه کیږي، شاوخوا ۳.۵ میلیونه ماشومان، چې عمرونه یې له پنځو کلونو کم وي او له یو ملیون څخه ډیرې امیندواره او شیدې ورکونکې میرمنې به د شدیدې خوارځواکۍ سره مخ شي.
هغه دا هم زیاته کړه، چې په افغانستان کې هره میاشت شاوخوا ۵۵ کسان وژل کیږي یا ټپیان کیږي، چې ډیری یې ماشومان دي.
د نړیوالو مرستو کمښت او د هغې پایلې
دوجاریک افغانستان ته د نړیوالو مرستو کمښت ته په اشارې سره خبرداری ورکړ، چې دې کمښت د مرستندویه ادارو هڅې سختې اغیزمنې کړې دي.
هغه وويل: «په تېره مياشت کې له ۲۰۰ څخه ډېر روغتيايي مرکزونه تړل شوي دي، چې ۱.۸ ميليونه خلک يې له اساسي روغتيايي خدماتو څخه محروم کړي دي.»
هغه ټینګار وکړ، چې د بودیجې کمښت د ماشومانو لپاره د خوارځواکۍ سره د مبارزې خدمات هم ګډوډ کړي دي.
د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند زیاته کړه، چې د بشري مرستو کموالی ژوند له خطر سره مخ کوي او بشري لاسته راوړنې کمزورې کوي.
هغه همدارنګه طبیعي پیښو او له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو ایستلو ته په اشارې وویل، چې ملګري ملتونه د خپلو شریکانو سره یوځای د مرستو لومړیتوبونو بیاکتنه کوي ترڅو ډاډ ترلاسه شي، چې مستحقو سيمو ته ډېره مرسته لېږل کېږي.
ملګري ملتونه په داسي حال کې افغانستان کې د بشري بحران په اړه خبرې کوي، چې د نړیوالو مرستو کمښت سره وضعیت خراب شوی دی.
وروسته له هغه چې ډونالډ ټرمپ سپینې ماڼۍ ته ستون شو د افغانستان د مرستو په ګډون يې د امریکا ټولې نړیوالې مرستې وځنډول شوې.
دا عمل په دې هیواد کې د ډیرو مرستندویه ادارو او سازمانونو د تړلو لامل شوی دی.
د امریکا د مرستو ځنډول هم د طالبانو حکومت تر سخت فشار سره مخ کړی.
په دې ډله کې ځینې دولتي ادارې د خپلو کارمنانو د معاشونو په ورکولو کې ستونزې لري او ځینو دولتي کارمنانو د میاشتو راهیسې خپل معاشونه نه دي ترلاسه کړي.
