یونېسف: په افغانستان کې په هرو ۴۰ مېندواره مېرمنو کې یوه یې د زېږون پرمهال مري

په کابل کې د ایران سفارت د یکشنبې په ورځ پر اېکس پاڼه خبر ورکړی، چې د ایران سفیر علي رضا بېکدلي په تهران کې له وزیر اتابک سره لیدلي او د دواړو هېوادونو تر منځ یې د سوداګریزې راکړې ورکړې په اړه خبرې اترې کړې دي.

د دغه سفارت په وینا؛ د صنعت او سوداګرۍ وزیر سید محمد اتابک له افغانستان سره د همکاریو په دوام ټینګار کړی او زیاته کړې یې ده، چې ډېر ژر به د یوه پلاوي په مشرۍ کابل ته سفر وکړي.

تر دې مخکې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي هم د یوه پلاوي په مشرۍ کابل ته سفر کړی و.

د عراقجي له سفر وروسته د ایران د دولت ویاندې فاطمه مهاجراني په یوې خبري غونډه کې د هلمند سیند د حقابې په تړاو د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل:« په طبیعي ډول هېوادونه د خپلو سرچینو اړوند موضوعاتو په برخه کې له یوه او بل سره خبرې اترې لري. کابل ته د بهرنیو چارو وزیر سفر د دې لامل شو، چې زموږ د هېواد پر لور اوبه را خلاصې شي.»

بل خوا بیا طالبانو ویلي دي، چې د دغو سفرونو موخه له افغانستان سره د سوداګریزو اړیکو پراخول دي.

طالب چارواکو بهرنیو پانګه‌والو ته بلنه ورکړې، چې د افغانستان د کانونو، تېلو او ګازو په برخو کې پانګونه وکړي.

هغې پر اېکس پاڼه کاږلي:« زه یوه مسلمانه نه یم؛ خو فکر نه کوم، چې د افغان کډوالو سره روان چلند دې په اسلامي اصولو برابر وي.»

سارا اډمز زیاته کړې، دا یو غیرانساني عمل دی او که د پاکستان لپاره دا اړینه وي چې کډوال ستانه کړي؛ نو باید په عزت او د نړۍوالو قوانینو سره سم دې دغه چاره ترسره کړي.

مېزمن اډمز دغه څرګندونې داسې مهال کړې، چې تېره ورځ د «وایس پي کې» په نامه یوې رسنۍ د هغو افغان کډوالو په حواله خبر ورکړی، چې د پاکستان حکومت له‌خوا د جبري ستنولو پروګرام په لړ کې تورخم ته رسېدلي؛ خو د پاکستاني پولیسو له چلند څخه شکایت کوي او وايي، چې دوی یې په بې عزتۍ اړ کړي چې کډې بار کړي.

بل خوا بیا طالبانو د پاکستان له حکومته غوښتي، چې باید افغان کډوال له دغه هېواده په زوره ستانه نه‌کړي.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني ویلي:« موږ له پاکستاني چارواکو سره په دې اړه ناستې کړې دي او لا هم ورسره په تماس کې یو. زموږ غوښتنه دا ده، چې دوی افغان کډوال باید په زوره ونه باسي؛ ځکه چې دغه جبري ستنول نه یوازې د نړۍوالو قوانینو خلاف دي، بلکې د اسلامي ارزښتونو او د ښه ګاونډیتوب اصولو خلاف دي.»

د پاکستان د دفاع وزیر خواجه محمد اصف تازه ویلي:« کله چې ستاسو په کور کې کوم پناه غوښتونکی ستاسو کور ته زنده باد نه وایي او ستاسو بېرغ ته سپکاوی کوي او د هغوی خپلوان ستاسو د ساتونکو وینه تویوي؛ باید بېرته خپل وطن ته ستانه شي.»

پاکستان د افغان کډوالو په جبري توګه د اېستلو مودې له پای ته رسېدو راپه دې خوا د ۶ زره ۷۰۰ افغانانو په ګډون ۹ سوه ۴۴ کورنۍ افغانستان ته په جبري توګه ستانه کړي دي.

په دغو کډوالو کې ۱۷۵۵ مېرمنې او له دوو زرو زیات ماشومان هم شامل دي.

د فلسطیني خبریالانو ټولنې په خان یونس کې ناصر طبي کمپلېکس ته څېرمه د خبریالانو پر خېمه د اسراییل برید غندلی دی.

د فلسطین د خبریالانو ټولنې د خبریالانو په نښه کول جرم او له ټولو نړۍوالو قوانینو او کنوانسیونونه سرغړونه وبلله.

په دغه برید کې د احمد منصور په نوم یو خبریال سخت ټپي او سوځېدلی دی.

د راپور له مخې، د ټپي شوي یو بل خبریال حالت هم په نازک ښودل شوی دی.

یوه تازه څېړنه ښيي، چې د غزې جګړه د خبریالانو لپاره په تاریخ کې تر ټولو مرګونې او خونړۍ جګړه وه.

د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر له ۷مې راهیسې د غزې په جګړو کې له ۱۴۷ تر ۲۳۲ پورې خبریالان وژل شوي دي.

په براون پوهنتون پورې اړوند (د جګړو د لګښتونو) د نوې پروژې د راپور پر بنسټ چې بوستون ګلوب ورځپاڼې خپور کړی، ښيي چې د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر له ۷مې راهیسې د غزې په جګړو کې له ۱۴۷ تر ۲۳۲ پورې خبریالان وژل شوي دي.

د ایران د احتمالي برید پر وړاندې د اسراییل د چمتووالي خبر وروسته له هغه خپور شو، چې دغه هېواد ته د امریکا متحده ایالاتو له‌خوا د هوایي دفاع لپاره یو عصري سیستم ورکړل شو.

اسراییلي سرچینې ویلي:« دغه تجهیزات چې موږ ته رارسېدلي له امریکایانو سره زموږ د ګډو عملیاتو یوه برخه ده.»

هغه زیاته کړه:« ایران ته د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له‌خوا یوه میاشت وخت ورکړل شوی، چې باید خپل ټول انتخابونه د خبرو اترو پر مېز وړاندې کړي.»

دغه څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې تېره وځ د اسراییل لومړي وزیر دفتر په یوه خپره کړې اعلامیه کې وویل چې بنیامین نتنیاهو به د دوشنبې په ورځ واشنګټن کې د امریکا له ولسمشر ټرمپ سره د ایران د اټومي پروګرام په اړه سره وګوري.

اکسوس وېبپاڼې د اسراییلي سرچینو په حواله ویلي، نتنیاهو په دې نظر دی چې د ایران د اټومي پروګرام په اړه د امریکا او اسراییل ترمنځ د یوې هوکړې احتمال لږ دی. له همدې کبله به د خبرو اصلي موضوع د ایران پر اټومي تاسیساتو د پوځي برید په اړه وي.

په تېرو څو اوونیو کې ټرمپ او نورو امریکايي سیاست‌والو په وار، وار ویلي، چې اسلامي جمهوریت یوازې دوه انتخابه لري؛ یا به مذاکرات مني او د اټومي پروګرام په اړه به هوکړه وکړي او یا پوځي برید.

د ځینو رسنیو د راپورونو له مخې، ایران د مستقیمو خبرو اترو مسله منلې ده؛ خو د ټرمپ لیک ته د ایران رسمي ځواب لاهم له امریکا سره غیر مستقیم مذاکرات دي.

هغه کاږلي:« کله چې ستاسو په کور کې کوم پناه غوښتونکی ستاسو کور ته زنده باد نه وایي، او ستاسو بېرغ ته سپکاوی کوي او د هغوی خپلوان ستاسو د ساتونکو وینه تویوي؛ باید بېرته خپل وطن ته ستانه شي.»

خواجه اصف په خپله لیکنه کې د پاکستان په هغې ادعا ټینګار کړی، چې ګواکې «ټي‌ټي‌پي» او بلوڅ بېلتونپاله غورځنګ ته طالبانو په افغانستان کې خوندي پټنځایونه ورکړي او زیاته کړې یې ده:« د چا په خاوره کې چې زموږ دښمنانو پناه اخیستې او دلته یې دوه نسلونه رالوی شول، بیا هم زموږ د وطن لپاره د خېر دعا نه غواړي؛ نو اوس باید دغه مېلمانه بېرته خپل وطن ته ستانه کړل شي.»

خواجه اصف ویلي:« هر هغه پاکستانی وګړی چې د دغو پناه غوښتونکو په شړلو خفه کېږي او پر وړاندې یې مخالفت کوي، له مونږ څخه نه دی؛ بلکې د پاکستان له دښمنانو سره یو ځای دی.»

د پاکستان د دفاع وزیر په داسې حال کې دغه څرګندونې کوي، چې دغه هېواد له څه مودې راهیسې د افغان کډوالو د جبري ستنولو لړۍ چټکه کړې ده.

د پاکستان حکومت د روان کال اپرېل میاشتې له لومړۍ نېټې راهیسې ۱۱۲۷۲ افغانان په جبري توګه ستانه کړي دي.

بل خوا بیا طالب چارواکو د یکشنبې په ورځ پر پاکستان غږ کړی، چې د کډوالو د تدریجي ستنولو لپاره یوه ګډه تګلاره چمتو کړي.

د دوی په خبره، د کډوالو جبري ستنول د هېڅ هېواد په ګټه نه دي.

د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ د پاکستان استازې فلیپا کېنډلر په وینا، پاکستان د ۱.۵۲ مېلیون راجستر شويو افغان کډوالو او پناه غوښتونکو کوربه‌توب کوي.

د اټکل مخې، اته لکه افغانان د ACC کارتونه لري او نور په دغه هېواد کې پرته له رسمي پېژندګلوۍ ژوند کوي.