د ملګرو ملتونو پراختیايي ادارې په خپل راپور کې ویلي، چې د طالبانو له خوا پر ښځو او د هغوی پر کار کولو د محدودیتونو او سختو تګلارو زیاتېدل به په راتلونکو دوو کلونو کې د افغانستان اقتصاد ته یو میلیارد ډالره زیان ورسوي.
دغه سازمان وايي، ښځې په عامه ژوند کې د ګډون، خوندي کار کولو، ټولنيزو چوپړتیاوو ته د لاسرسي او له کور څخه بهر له زياتېدونکو سختو تګلارو سره مخ دي.
د دغې ادارې په راپور کې راغلي، چې د طالبانو له راتګ مخکې په افغان امنیتي ځواکونو کې د ښځو ونډه ۱۹سلنه وه. خو دا شمیره په ۲۰۲۱ کال کې د پام وړ کمه شوه، او د ۲۰۲۲ او ۲۰۲۳ ترمنځ، د ښځو د کارموندنې کچه یوازې ۶ سلنې ته راټيټه شوې ده.
د ملګرو ملتونو پراختیایي ادارې زیاته کړې، افغانستان د اقلیمي بدلون، د خوراکي توکو نه خوندیتوب، کمزوری معیشت او اړینو خدماتو ته د محدود لاسرسي په ګډون له ګڼو ټولنیزو او اقتصادي ننګونو سره مخ دی چې دغو بحرانونو ښځې په ځانګړې توګه زیانمنې کړې دي.
دغه سازمان وايي، په ورته وخت کې یې د بنسټیزو سرچینو په مرسته په افغانستان کې ۸میلیونه ښځو ته د کارموندنې او بنسټیزو خدمتونو او زیربناوو ته د لاسرسي زمینه برابره کړې ده.
یاد سازمان زیاتوي، چې د ښځو په مشرۍ یې د کوچنیو او منځنیو کاروبارونو، د اقلیم د بدلون له خطرونو سره د ټولنې د مقاومت او د کوکنارو د بدیل کښت په برخه کې د کروندګرو ملاتړ کړی دی.
د ملګرو ملتونو د پراختیایي ادارې په راپور کې ویل شوي، چې تېر کال دغې ادارې د ښځو د ټولنیزې-اقتصادي پیاوړتیا لپاره څلور میلیونه ډالره مستقیم او ۳۴میلیونه ډالر په غیر مستقیم ډول لګولي دي.
د دغه سازمان لهخوا په خپاره شوي راپور کې د سلما په نوم د یوې افغان کډوالې کیسه هم راغلې.
سلما د ننګرهار ولایت ده؛ خو له ۱۵ کلونو راهیسې یې له خپلې کورنۍ سره په پاکستان کې ژوند کاوه.
هغه د هغو کسانو په ډله کې وه، چې د پاکستان لهخوا د افغانانو د جبري بېرته ستنولو پرمهال افغانستان ته ستنه کړل شوه.
د سلما لپاره له پاکستان نه د اېستلو مسله د حیرانتیا خبره وه او هغې دا تمه نه لرله، چې هغه به افغانستان ته د بېرته ستنېدو سره سم یو نوی ژوند وزېږوي.
سلما د ۳۸ اونیو مېندواره وه، کله چې هغې له پاکستان څخه د افغانستان خواته روان شول.
سلما وایي: «دا زما لپاره یو ستونزمن سفر و؛ ځکه چې زه د ۳۸ اونیو مېندواره وم.»
هغې وویل: «ما وېره لرله او نه پوهېدم، چې څه وکړم؛ خو له نېکه مرغه روغتیایي کارکوونکي د طبي مرستو چمتو کولو لپاره راغلل. دوی زه د تورخم صفري نقطې کې د ملګرو ملتونو لهخوا ملاتړ شوي روغتیایي مرکز ته یوړم.»
په دغه روغتیایي مرکز کې روغتیاپاله صدیقه وایي، که څه هم د سلما خپل وضعیت ښه نه و؛ خو هغه مهال نوموړې تر ځان ډېره د خپلې کورنۍ د هغو غړو په اړه اندېښمنه وه، چې په پاکستان کې پاتې دي.
د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق وایي، چې د خپلو شریکانو سره او د انګلستان د حکومت په ملاتړ چمتو دي، چې په سرحدونو کې د مور او نوي زېږېدلو ماشومانو د پاملرنې او رواني ټولنیز ملاتړ خدمتونه چمتو کړي؛ ترڅو د زیان منونکو خلکو او په ځانګړې توګه د مېرمنو، نجونو او ځوانانو ملاتړ وکړي.
خو سلما اوس په افغانستان کې د سرپناه د نشتوالي له امله اندېښمنه ده.
سلما وایي: «موږ لا تر اوسه د ژوند کولو لپاره سرپناه نلرو او زه اندېښمنه یمه، چې موږ به اخر چېرې ځو. د دغه بد وضعیت سره، سره زه د خپل نوي زېږېدلې ماشومې راتلونکې لپاره فکر کوم او په خپل هېواد کې د خپلې کورنۍ لپاره د ښه ژوند دعا کوم.»
د کډوالۍ نړۍوال سازمان د راپور له مخې، د روان کال (د مارچ له ۲۳مې) څخه (د اپرېل تر ۵ مې) پورې له پاکستان او ایران څخه له ۱۳۰ زرو ډېر کسان افغانستان ته تللي دي. له دغې شمېرې څخه له ۶۴زرو ډېر کسان یې له پاکستانه تللي دي، چې د ستنېدو پرمهال ځینې مېرمنې مېندواره وې.