افغان ابدالیانو په درې اړخیزه لوبلړۍ کې ایرلنډ الف لوبډلې ته ماته ورکړه

د طالبانو د بهرنيو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ په یوې خبرپاڼې کې ویلي، چې د طالبانو د سوداګرۍ د وزير نورالدین عزيزي په مشرۍ یو پلاوي د دغه هېواد د بهرنيو چارو د وزير اسحاق ډار سره په ليدنه کې د دواړو هېوادونو د اړیکو پر زياتوالي خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې ناسته کې د اسلام اباد او کابل ترمنځ په لوړه کچه د سیاسي اړیکو پر ساتلو هم ټينګار وشو.

د پاکستان د بهرنيو چارو وزارت لیکلي: « دواړو خواوو د سوداګرۍ، ټرانزیټ او سیمه‌ ییز اتصال په برخو کې د همکاریو د زیاتولو ژمنې تازه کړې.»

د طالبانو د سوداګرۍ د وزير نورالدین عزيزي په مشرۍ ۱۶ کسیز پلاوي نن په اسلام اباد کې د پاکستان د سوداګرۍ د وزیر جام کمال خان په مشرۍ دوه اړخیزه ناسته کې د سوداګرۍ، شته ستونزو، احتمالي حل لارو او د کډوالو د ایستلو په اړه هم بحثونه تر سره کړه.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار چې د پاکستان مرستیال لومړی وزیر هم دی نن په یوه خبري کنفرانس کې ویلي وو، چې په نږدې ورځو کې به کابل ته سفر وکړي چې له طالبانو سره اړیکې لا ښې کړي.

محمد صادق دا پرمختګ «خوښوونکی» وباله او ویې ویل چې پاکستان به له افغان چارواکو سره په مشوره، یو ځل بیا درې اړخیز او څو اړخیز ډیپلوماټیک مېکانیزمونه فعاله کړي.

هغه پر خپل ټویټر ولیکل، « دا مېکانیزمونه د ګاونډیو هېوادونو جمع روسیې فارمټ، د پاکستان-چین، پاکستان-ازبکستان، او پاکستان-ایران فارمولې دي».

نوموړی وايي، دغه مېکانیزمونه تر ډېره د افغانستان د وضعیت، سیمه‌ییز امنیت، اقتصادي همکارۍ او بشري مرستو لپاره کارول شوي.

محمد صادق زیاته کړه چې نوموړي نن د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یوی شیاویونګ سره مجازي ناسته وکړه چې د پاکستان-چین-افغانستان درې‌اړخیز بهیر بېرته فعال کړي او پخوانۍ اجنډا تعقیب کړي.

هغه زیاتوي، « موږ د درې‌اړخیز بهیر د بیا پیلولو او د تېرو ناستو د اجنډا د تعقیب لارې وڅېړلې. دا وړاندیز به ډېر ژر له افغان حکومت سره شریک شي».

دغه ډیپلوماټیک خوځښتونه په داسې حال کې دي چې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر د شنبې په ورځ د یوه جګپوړي پلاوي په مشرۍ په یو ورځني سفر کابل ته ځي.

د قشم د پولیسو د عامه اړیکو د رپوټ له مخې، دا عملیات د بهرنیو اتباعو د غیرقانوني داخلېدو او اقامت پر ضد ترسره شول، چې د پولیسو د پراخو هڅو، د خلکو د همکارۍ او د قضايي ارګانونو د ملاتړ په مرسته عملي شول.

یادې ادارې ویلي، چې دا کسان یا له قانوني اسنادو پرته ایران ته داخل شوي وو او یا ناقانونه اوسېدل، چې د قشم په بېلابېلو سیمو کې د پولیسو له خوا پېژندل شوي او نیول شوي دي.

رپوټ وايي، چې یاد کسان به د قانوني مراحلو له بشپړولو وروسته خپلو اصلي هېوادونو ته واستول شي.

د قشم پولیسو له خلکو غوښتي، چې که د بهرنیو وګړو مشکوک فعالیت یا اقامت وویني، ژر تر ژره دې پولیسو او د عامه امنیت او استخباراتو مرکز ته رپوټ ورکړي.

په خبرپانه کې لیکل شوي، چې په افغانستان کې د روسیې سفیر دیمییتري ژیرنوف د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي سره په لیدنه کې د روسیې د سترې محکمې هغه پرېکړه ابلاغ کړه، چې له مخې یې د ممنوعه ډلو له نوملړه د طالبانو نوم ایستل شوی.

د روسیې سفیر د یاد هېواد د سترې محکمې دغه پرېکړه د دواړو هېوادو ترمنځ په اقتصادي او سیاسي برخه کې د اړېکو د پرمختګ لپاره یوه تاریخي پرېکړه بللې ده.

د بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې امیرخان متقي د روسیې د دغه ګام ستاینه کړې او د روسیې د سترې محکمې پرېکړه یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړېکو په برخه کې د پام وړ پرمختګ بللی دی.

امیرخان متقي ویلي، چې د روسیې سترې محکمې په دې پرېکړې سره د دواړو هېوادونو ترمنځ د لا زیاتو سیاسي او اقتصادي همکاریو مخ ته یواځینی پاتې خنډ هم له منځه لاړ.

د روسیې سترې محکمې د پنجشنبې په ورځ د دغه هېواد د لوی څارنوال د غوښتنې پر اساس د طالبانو پر فعالیتونو د بندیز موقتي تعلیق اعلان کړ.

د انټرفاکس د رپوټ له مخې قاضي اولېګ نېفېدوف وویل، « د طالبانو تحریک پر فعالیتونو بندیز دې وځنډول شي، چې د روسیې د فدرالي قانون له مخې د ترهګرو سازمانونو په متحد فدرالي لیست کې شامل دي».

د دې پرېکړې له نافذېدو سره تمه ده چې طالبان به د روسیې له رسمي تور نوملړه وایستل شي.

د ایران ایرنا اژانس د پنجشنبې په ورځ په یو خبر کې ویلي، چې په مشهد کې د دولتي او خصوصي سکتور په ۱۳۰مه غونډه کې چارواکو او سوداګرو د ایران د سوداګریزو محصولاتو ، د افغانستان په بازار کې د خپل ګډون او باور پر زیاتوالي او د صادراتو د تضمين صندوق د رول پر پياوړتيا خبرې کړې.

د ایران او افغانستان د ګډې خونې رییس محمود سیادت په دې ناسته کې ویلي، چې په افغانستان کې شرایطو ته په پام باید د بانکي سیسټم پر ځای له صرافيو سره کار وشي.

نوموړي ټينګار کړی، چې که په افغان سوداګريز بازار کې ایراني محصولاتو ته پام ونه شي نو له دې بازارونو به ورک شي.

هغه ويلي: «په وروستیو کلونو کې چینایان او ازبکان په قوي ډول د افغانستان بازار ته داخل شوي او که موږ جدي اقدام ونه ‌کړو، نو په راتلونکو دوو کلونو کې به ډېر ایراني محصولات له دې بازاره ووځي.»

د ایران د سوداګرۍ خونې مرستیال محمدحسین روشنک وویل، چې د افغانستان په څېر هېوادونو سره باید د صادراتو د تضمین صندق باور زيات او شفافیت رامنځ ته شي.

هغه ويلي: «په اوس وخت کې افغانستان ته صادرات له ګڼو خنډونو سره مخ دي، حال دا چې د صادراتو د تضمین صندوق اصلي ماموریت باید د همداسې مهمو بازارونو ملاتړ وي.»

په دې ناسته کې د خراسان رضوي والي له افغانستان سره د اقتصادي او سوداګریزو همکاريو پر پراخوالي ټينګار کړی.

اقتصادي شنونکي سوداګري د تهران-کابل د اوسنیو اړیکو بنسټ ګڼي.

د دواړو هېوادونو سوداګریزه کچه په ۲۰۲۴ کال کې ۳.۲ میلیارد ډالرو ته ورسېده، چې د ورته تیر کال په پرتله ۸۴سلنه زیاتوالی ښيي.

ایران افغانستان ته د تیلو محصولات، ودانیز توکي، کرنیز محصولات او ماشین الات صادروي.

د ایران حکومت هم د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پیژني، خو له دې ډلې سره ډیپلوماټیکې او اقتصادي اړیکې لري او په تهران کې یې د افغانستان سفارت هم طالبانو ته سپارلی دی.