نقوي: پاکستان د پهلګام برید په اړه بې طرفه تحقیقاتو کې همکارۍ ته چمتو دی

د پاکستان جماعت اسلامي مشر حافظ نعیم د شنبې په ورځ په لاهور کې په خبرې غونډه کې د هند له لورې د اوبو د وېش تړون لغوه کېدو ته په اشارې وویل، چې هند په یو اړخيز ډول دغه تړون نشي لغوه کولی.

د نوموړي په خبره، نړيوال بانک د دې تړون ضمانت کړی دی.

حافظ نعیم ویلي، چې هند د «ریاستي ترهګرۍ» په سر کې دی او له پاکستان حکومت یې په ټينګه غوښتي، چې په نړيواله کچه د کشمېریانو د حقونو لپاره غږ پورته کړي.

نوموړي په هندي کشمېر کې پر سېلانیانو وروستي بريد ته په اشارې وویل: «د هند ډرامه نړۍ ته ښکاره شوې ده.»

په کشمېر کې پر سېلانیانو د برید وروسته، چې ۲۶ تنه په کې ووژل شول د دواړو هېوادونو اړيکې خرابي او یو پر بل يې بندیزونه زيات کړل.

هند د دغې پېښې په غبرګون کې د ۱۹۶۰ کال د پاکستان او هند ترمنځ د اوبو د وېش تړون (د سند تړون) ځنډولی او همدا راز دواړو هېوادونو خپلې سفارتي او ډېپلوماټیکو اړیکو کې کموالی راوړی دی.

پښتون سیاست‌وال افراسیاب خټک د پاکستان او هند وروستۍ ترینګلتیا ته په خپله تبصيره کې ویلي، چې دواړو هېوادونو په شمله معاهده کې منلې، چې د کشمېر مسله به خپل منځي ګڼي او په بین المللي فورمونو کې به يې نه را وچتوي.

شمله معاهده په ۱۹۷۴کالکې د پاکستان د هغه وخت وزیراعظم ذوالفقار علي بوټو او د هند وزیر اعظمې اندراګاندي تر منځ لاسلیک شوې وه.

شنونکي وايي چې د هند په وزیراعظم نریندرا مودي باندې د خپل ګوند او هیواد د عامه افکارو له خوا دروند فشار دی چې هغه دې د ترهګرۍ په ځواب کې د پاکستان په ضد پوځي اقدام وکړي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف نن هند ته د پهلګام پېښې په تړاو په بې پرې څېړنو کې د همکارۍ وړاندیز وکړ.

شریف یو ځل بیا خبرداری ورکړ، چې که هند کوم نظامي ګام واخلي، نو ورته ځواب به وګوري.

د پاکستاني رسنۍ اې ار واې د راپور له مخې، د دغه هیواد لومړي وزیر شهباز شریف له نظامي زده کړو څخه فارغو شویو ته په وینا کې وویل: «پاكستان تل د هر ډول ترهګرۍ غندنه كړې، پاكستان د ترهګرۍ په ضد جګړه كې ځاني او مالي درانه زيانونه ګاللي دي، امن زمونږ ترجيح ده خو كمزوري نه ده.»

هغه هند ته وړاندیز وکړ، چې پاکستان چمتو دی د پهلګام پېښې په بې پرې پلټنه کې همکاري وکړي او زیاته یې کړه «سوله زموږ هیله ده، خو باید کمزوري ونه ګڼل شو. موږ به د ملي وقار او ګټو پر وړاندې د هرې هڅې په وړاندې مبارزه وکړو.»

شهباز شریف د خپل لومړي مرستیال اسحاق ‌ډار د کابل سفر ته په اشارې سره وویل، له افغانستان سره د سولې او ثبات غوښتونکي دي، او همدا راز یې پر طالبانو غږ وکړ چې باید د ترهګرو له‌خوا د خپلې خاورې د استفادې مخه ونیسې.

د هند او پاکستان اړیکې له هغې وروسته ترینګلې او په تاوتریخوالي بدلې شوې، چې د اپرېل پر ۲۲مه د هند تر واک لاندې کشمیر کې وسله والو ۲۶ هندي سېلانیان ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.

د هندي کشمیر سیمه‌ ییزو پولیسو ادعا کړې، چې په یاد برید کې له ښکېلو دریو کسانو یې دوه پاکستاني وګړي دي.

خو پاکستان بیا له دې برید سره هر ډول تړاو رد کړی.

هند بیا د دغې پېښې په غبرګون کې د ۱۹۶۰ کال د پاکستان او هند ترمنځ د اوبو د وېش تړون (د سند تړون) ځنډولی او همدا راز دواړو هېوادونو خپلې سفارتي او ډېپلوماټیکو اړیکو کې کموالی راوړی دی.

که څه هم هند او پاکستان د کشمیر پر سر یو پخوانی اوربند لري، خو وخت ناوخت دواړه لوري یو پر بریدونه ترسره کوي.

دواړه هېوادونه کشمیر د خپلې خاورې برخه ګڼې او تر دې دمه یې درې وسله والې جګړې کړې، چې دوه یې د همدې لانجمنې سیمې پر سر رامنځته شوې وې.

د یاد وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني په یوه ویډیوي پېغام کې زیاته کړې، چې د دغو ستنو شویو کسانو شمېر نږدې شپږ سوه زرو کسانو ته رسېږي.

د هغه په وینا، د اپرېل له لومړۍ نېټه د دویم پړاو ایستلو په بهیر کې تر اوسه ۷۰ زره افغانان د پاکستان له لوري په جبري توګه افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د افغانستان څانګې مشر عرفات جمال تورخم ښارګوټي ته د سفر پر مهال بیا ویلي و، چې د روانې میاشتې د پیل راهیسې پاکستان ۱۲۰ زره افغان کډوال له خپل هېواد څخه ایستلي دي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنیدونکو چارو وزارت ویاند په خبره، په روانه میاشت کې نږدې دوه زره هغه کسان هم هېواد ته ستانه شوي، چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د‌ پولیسو له لوري زنداني شوي وو.

عبدالمطلب حقاني وايي، د کډوالو لپاره په ټول هېواد کې ۵۲ ښارګوټي ځانګړي شوي، چې له ډلې یې ۲۲ ښارګوټي فعال دي او د پاتې ۳۰ نورو د پرانېستل کیدو لپاره تفصیلي پلانونه جوړ شوي دي.

د هغه په خبره، هېواد ته راستنیدونکو کډوالو سره د مرستې لپاره یې ډیورنډ کرښې ته څېرمه پنډغالي جوړ کړي او د اړتیا وړ مرستې ورسره کېږي.

هغه وویل: «دوی ته خوراکي او غیر خوراکي توکي ورکول کېږي. تر راجسټر کیدو وروسته ورته د ټرانسپورټ زمینه برابرېږي چې خپلو سیمو ته یې ورسوي.»

نوموړي زیاته کړه: «په اوږد مهال کې ورته د نومرو د ویش لپاره هم کمیټه جوړه شوې ده او د کاري فرصتونو برابرولو کې هم ورسره همکاري کوو.»

طالبانو همدا راز ویلي، چې له پاکستان نه ستنیدونکو افغان پانګه‌والو ته به د کاروبارونو لپاره ځانګړې ځمکې ورکړي او تر پنځه کلونو پورې به ترې مالیه هم نه اخیستل کېږي.

طالبان داسې مهال له راستنیدونکو سره د مرستو خبرې کوي، چې ملګرو ملتونو یې د راتلونکي په تړاو اندېښنه ښودلې ده.

د ملګرو ملتونو بېلابېلو سازمانونو ویلي، چې دغه کډوال به په کور دننه له بشري ناورین سره مخ شي او په دې برخه کې یې د نړۍ والو مرستې لازمې بللي دي.

طالبان په شعاري ډول د مرستو د ترسراوي خبرې کوي،‌ خو راستنیدونکو نیوکې کړي چې د سرپناه تر څنګ یې د ژوند لومړنیو اړتیاوو ته هم لاسرسی نشته.

طالبانو هم له نړۍوالو سازمانونو، مرستدویه او خیریه بنسټونو څخه غوښتي چې د دغو ستنیدونکو سره د مرستو لپاره دې د دوی لاسنېوی وکړي.

د طالبانو په واکمنۍ کې د لوږې او بې روزګارۍ ناورین پراخ شوی او همدا په هېواد کې د راستنیدونکو پر وړاندې هم جدي ننګوونې بلل کېږي.

د دغه وزارت له‌خوا په خپرو شویو شمېرو کې راغلي، چې له دې ډلې ۷۷۳ کډوالو د اې سي سي کارتونه لرل او ۵۰۹ تنه کډوال بیا بې اسناده وو.

دیاد وزارت له‌خوا خبریالانو ته په لېږل شویو معلوماتو کې راغلي، چې په دغو لېږدول شویو کورنیو کې ۲۴۰ کورنۍ یوازې له پښتونخوا ایالت څخه ستنې کړل شوې دي.

ویل کېږي چې د ستنو کړل شویو کډوالو له جملې څخه یې ۷۹۲ ماشومان دي

بلخوا د تېرې پنجشبې په ورځ د تورخم تر څنک د انګور اډې له لارې هم افغانستان ته ځینې کډوال ستانه کړل شوي دي.

د یادولو وړ ده، چې د انګور اډې لاره د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر د ۲۰۲۵ کال د فبرورۍ تر ۲۵ مې نېټې پورې پرانیستې وه، خو د طالبانو او پاکستان تر منځ د کړکیچ پر مهال د نورو لارو په څېر دا لاره هم وتړل شوه، چې د دواړو لوریو تر منځ له خبرو اترو وروسته یوازې د تورخم لاره د تګ راتګ لپاره پرانیستل شوې وه.

خو تېره ورځ د اپریل په ۲۴ مه نېټه یاده لاره هم د افغانانو د ایستلو په موخه بېرته پرانیستل شوه.

بلخوا د تورخم له لارې هره ورځ د پاکستان حکومت په سلګونه افغان کډوال په جبري توګه افغانستان ته ستنوي.

په دویم پړاو کې تر اوسه پورې پاکستان له ۸۰۰ زرو ډېر افغان کډوال په جبري ډول بیرته افغانستان ته ستانه کړي او لا هم دا لړۍ روانه ده.

یاد اژانس د هندي پوځ له قوله راپور ورکړی، چې د جعمې په شپه پرې پاکستاني پوځیانو «بې دلیله» ډزې کړي او دوی یې ځواب ورکړی.

د رامنځته شوې نښتې په لړ کې د ډزو لړۍ نن د شنبې په ورځ د (غوایي ۶مه) هم روانه ده.

هندي پوځ زیاته کړې، چې د‌ پاکستاني ځواکونو له لوري پر پوله «پاروونکې» ډزې شوي، خو دوی ته په کې مرګ ژوبله نه ده اوښتې.

د پاکستان پوځ لا تر اوسه پورې په دې تړاو هېڅ ډول څرګندونې نه دي کړي.

د هند او پاکستان اړیکې تر هغه وروسته په تاوتریخوالي بدلې واوښتې، چې د اپرېل پر ۲۲مه د هند تر واک لاندې کشمیر کې وسله والو د یوه برید پر مهال ۲۵ هندي سېلانیانو ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.

د هندي کشمیر سیمه‌ ییزو پولیسې ادعا کړې، چې په یاد برید کې درې کسان ښکېل وو چې دوه ‌یې پاکستانیان دي.

پاکستان بیا له دې برید سره هر ډول تړاو رد کړی او د دفاع وزیر یې خواجه اصف په دې تړاو د نړیوالو څېړنو غوښتنه کړې، څو د برید څرنګوالی په ډاګه کړي.

تر برید وروسته، دواړو هېوادونو د یو بل پر ضد ځینې جدي اقدامات وکړل.

پاکستان د هند پر الوتکو خپل هوايي حریم تړلی او هند بیا د ۱۹۶۰ کال د اوبو د وېش تړون (د سند سیند تړون) ځنډولی دی. همدا راز دواړو هېوادونو خپلې سفارتي او ډېپلوماټیکو اړیکو کې هم کموالی راوړی دی.

که څه هم هند او پاکستان د کشمیر پر سر یو پخوانی اوربند لري، خو وخت ناوخت دواړه لوري یو پر بل ډزې کوي.

دواړه هېوادونه کشمیر د ځان برخه بولي او تر دې دمه یې له یوه بل سره درې وسله والې جګړې کړې، چې دوه هغه یې د همدې لانجمنې سیمې پر سر وې.