له ظاهر قدیر سره ظاهري خواخوږي او د جمهوریت چارواکو ته د «تښتېدلو» خطاب

یوې امریکایي رسنۍ د جمعې په ورځ د (غويي ۱۹مه) ویلي، چې په امریکا کې اوس مهال دغه افغان عیسویان له نامعلوم برخلیک سره مخ دي.

افغان عیسویانو رسنيو ته ویلي، که د طالبانو تر واک لاندي افغانستان کې پاته شوي وايی، نو د عقيدې (ایمان) له مخې یې ژوند له خطر سره مخ کېده.

د امریکا مذهبي مشرانو ډونالډ ټرمپ او د کورني امنیت وزيرې کريسټي ته په یوه لیک د افغان عیسویانو لپاره د معافیت غوښتنه کړې.

په لیک کې ویل شوي: «زموږ د کډوالۍ په سیسټم کې قانوني اصلاحات شروع دي، د هغو کسانو بشري پارولو موقف باید وساتل شي، چې له خطر سره مخ دي: لکه افغان عیسویان او مسلمانې کورنۍ که افغانستان ته واستول شي له مرګ سره مخ کيږي. مذهبې ازادي د امریکا د هڅو یوه برخه ده.»

په خبر کې ویل شوي، چې طالبان له عیسویانو په اړه ناسم فکر لري او دغه کورنۍ له جدي ګواښ سره مخ کېدلی شي.

د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق خان د جمعې په ورځ د (غويي ۱۹مه) په کابل کې په خپله لومړۍ رسمي لېدنه کې د افغانستان لپاره د چین له ځانګړي استازي سره ولیدل.

هغه د نورو جزییاتو له ورکولو پرته د ليدنې عکس خپور کړی.

باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي؛ټاکل شوې د شنبې په ورځ د غويي په ۱۰مه د چین او پاکستان د استازو او د طالبانو د چارواکو په ګډون درې اړخیزه غونډه جوړه شي.

سرچینو د« افغانستان، پاکستان او چین ترمنځ د کابل درې اړخیزه غونډه» په اړه ویلي، چې تمه کیږي په دې ناسته کې به د سیمه ییزو مسلو، سوداګرۍ، ډیپلوماتیکو همکاریو او امنیتي مسلو په اړه بحث وشي.

که څه هم هیڅ یوې خوا په رسمي ډول د کابل، اسلام اباد او بیجینګ ترمنځ د درې اړخیزې غونډې په اړه تبصره نه ده کړې؛ خو د محمد صادق سفر او د چینایي استازي سره د هغه لیدنه د دې غونډې لپاره د چمتووالي نښه ګڼل کیږي.

پاکستان او چین لا تر اوسه طالبان په رسمیت ندي پیژندلي؛ خو د طالبانو په وړاندې د دواړو هیوادونو چلندونه بېل دي.

په تیرو څلورو کلونو کې چین، د پاکستان برعکس له طالبانو سره ډیر باثباته او نږدې اړیکې درلودلي، د طالبانو سفیر یې ومانه او د افغانستان له واکمنانو سره یې فعالې ډېپلوماټیکې اړیکې ټینګې کړي دي.

برعکس پاکستان، چې تمه کېده واک ته له رسېدو وروسته به له طالبانو سره نږدې اړیکې ولري، په دوامداره توګه یې دا ډله د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) په ملاتړ او پناه ورکولو تورنه کړې ده.

هغه ادعا، چې طالبانو په وار وار رد کړې ده.

د دغه وزارت له لورې په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د طالبانو د مخابراتو وزیر نجیب الله حیات حقاني د ام سي سي چینايي شرکت له مشر وانګ جیکینګ سره په لیدنه کې ویلي، چې مصنوعي ځیرکتیا په نړۍ کې په چټکۍ سره وده کوي او یاد وزارت هم غواړي، چې مصنوعي ځیرکتیا وکاروي.

دغه وزارت د ایم سي سي کمپنۍ د مشر له قوله ویلي، چې د میس عینک کان د مدیریت د ښه کولو له‌پاره افغان کدرونه یې چین ته استولي، څو د مصنوعي ځیرکتیا په برخه کې د روزنې ترڅنګ د کانونو د فعالیتونو مدیریت او پرمختګ چټک کړي.

همدارنګه په خپره شوي خبرپاڼه کې د حقاني له قوله لیکل شوي، چې د مخابراتو وزارت هڅه کوي، چې د سیمې او ګاونډیو هېوادونو سره په همکارۍ د ټېکنالوژۍ په برخه کې پرمختګ کړندۍ کړي.

نوموړي په ټینګار سره ویلي، چې د مخابراتو وزارت هڅه کوي، چې د مصنوعي ځیرکتیا په برخه کې د ظرفیتونو په رامنځته کولو او اسانتیاوو برابرولو سره د افغان کدرونو وړتیاوې لوړې کړي.

محمد صادق د جمعې په ورځ پر اېکسپاڼه د یوې لنډې ویډیو په خپرولو سره لیکلي:«له افغانستان سره سوداګریز فعالیتونه د خر لاڅې له لارې بیا پیل شول.»

دا لار مخکې په پاړه چنار کې د سړک د بندیدو له امله تړل شوي وه.

د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي د خر لاڅې لارې د خلاصېدو اعلان کابل ته له رسیدو څو ساعته وروسته وکړ.

د برېتانیا د حکومت دغه پخوانۍ لوړ پوړې کارمنده او د افغان ښځو د ملاتړ شبکې اوسنۍ مشرې له حکومتي دندې څخه تر ګوښه کېدو وروسته د افغان ښځو د ملاتړ شبکې د مشرې په توګه د خپل نوي مسولیت د پیل پرمهال وویل:« زه ویاړم چې له حکومت څخه تر وتلو وروسته مې لومړی رول د افغان ښځو د ملاتړ شبکې مشري ده. دا یوازې د زده کړې موضوع نه ده، دا د بشري کرامت حقونو او نړۍوال مسولیت موضوع ده.»

نوموړې زیاته کړه، چې د نړۍ مشران باید هېڅ داسې بهیر ته مشروعیت ور نه کړي، چې افغان ښځې پکې له پامه غورځول کیږي.

اغلې سو ګري وايي:«نړۍ باید د افغان مېرمنو او نجونو ملاتړ ته دوام ورکړي. موږ ټول باید د ښه کولو لپاره سره یو موټی شوو. افغان نجونو د زده کړو، کار او ټولنیز حضور له حقونو محرومې شوې دي. دا نه فرهنګي ځانګړنه ده، نه انتقالي پړاو، بلکي د جنسیتي توپیر رسمي بڼه ده.»

د افغان ښځو د ملاتړ شبکې مشره وايي، له طالبانو سره ډېپلوماټیکې اړیکې باید د ښځو د حقونو له پام وړ پرمختګ سره مشروطې وي. «نړۍواله ټولنه باید اوس له سمبولیک اقداماتو هاخوا لاړه شي او یو اصولي او همغږی چلند غوره کړي. له طالبانو سره هر ډول ډېپلوماټیک تعامل باید د ښځو د حقونو په برخه کې د څرګند پرمختګ پر بنسټ ولاړ وي.»

یاده دې وي، چې د افغان ښځو د ملاتړ شبکې د افغانستان دننه او بهر د ښخو په مشرۍ سازمانونو لپاره د ملاتړ او بودیجې زیاتوالي غوښتنه هم کړې ده.