د غزې په تړانګه کې روغتیایي چارواکي ویلي، چې د تیرې ورځې دوشنبې له سهار راهیسې په غزه کې د اسراییل په بمباریو کې ۸۱ تنه وژل شوي. روغتیایي کارکوونکو له الجزیرې سره په خبرو کې زیاته کړې: «په وژل شویو کسانو کې ۵۳ تنه یوازې د غزې په ښار کې وژل شوي دي.»
د روغتیا نړیوال سازمان وایي، چې د اسراییل له لوري په غزه کې د جګړې شدت او د مرستو بندښت ټول خلک ډیر ادېښمن کړي، وايي په روغتونونو کې د ناروغانو او ټپیانو د درملنې لپاره روغتیایي وسایل او درمل نشته.
دغه سازمان زیاته کړې: «په غزه کې حالات ډیر وحشتناک او خواشینونکي دي.»
د طالبانو د لوړو زدهکړو وزیر ندامحمد ندیم وایي، چې د افغانستان ښوونیز نصاب ډیرې ستونزې لري او له تېرو څلوېښتو کلونو راهیسې په همدې بڼه تدریسیږي: «هر اشغالګر چې راغلی زموږ په نصاب کې یې لاسوهنه کړې او یو څه یې په کې اضافه کړي دي.»
نوموړي په هرات پوهنتون کې له استادانو او یوشمېر زدهکړیالانو سره په یوې غونډه کې د وینا پرمهال ویلي، چې د نصاب لپاره یې یوه کمیټه هم جوړه کړې ده.
هغه ادعا کړې، په یوه کتاب کې راغلي، چې «ځمکه او اسمان د یوې چاودنې په پایله کې رامنځته شوي، دا نو څه معنا چې د چاودنې په پایله کې رامنځته شوي؟ موږ مسلمانان یو او باور لرو، چې ځمکه او اسمان خدای پیدا کړي دي.»
نوموړي د وینا پرمهال زدهکړیالانو ته ویلي، نړۍ په دې لټه کې ده، چې د افغانستان د خلکو او اوسني حاکم نظام ترمنځ «نفاق او بې باوري» راولي.
هغه وایي، دا ستاسو مسوولیت دی، چې د دغه دښمنانو خبرې واورئ او ورته غاښ ماتوونکی ځواب ورکړئ.
خو هاخوا د افغانستان د روڼ اندو او لوستي قشر له لوري پر طالبانو نیوکې کیږي، چې دوی په نصاب کې د ستونزو په پلمه غواړي، چې په افغانستان کې د زدهکړو بهیر کمزروی او ټوله فضا دیني مدرسو ته برابره کړي.
د کرملین ویاند دیمتري پېسکوف د مې په ۲۶مه وویل، چې د امریکا د پخواني ولسمشر ډونالډ ټرمپ وروستۍ څرګندونې، چې د روسیې پر ولسمشر ولادیمیر پوتین یې سختې نیوکې کړې دي، د "احساسي فشار" نتیجه ده.
هغه دغه څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې تېره ورځ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ټولنیزو رسنیو کې لیکلي و، چې پوتین "بالکل لیونی شوی" او ښایي دا کار د "روسیې د سقوط" سبب شي.
دغه څرګندونې وروسته له هغې وشوې، چې روسیې درې شپې په پرلهپسې توګه د اوکراین په بېلابېلو ښارونو درانه بریدونه وکړل.
کله چې له پېسکوف څخه د روسیې د پراخو بریدونو په اړه د ټرمپ د نیوکې په اړه وپوښتل شول، نوموړي د سولې د خبرو اترو لپاره د ټرمپ هڅې وستایلې او څرګندونې یې له احساساتي حالت سره وتړلې.
پېسکوف د روسیې دولتي خبري اژانس تاس ته وویل: «موږ د امریکایانو او په ځانګړې توګه د ولسمشر ټرمپ له هڅو څخه منندوی یو چې د سولې د خبرو د پیل او تنظیمولو لپاره یې مرسته کړې. البته دا یو ډېر حساس پړاو دی، چې د هر چا د احساسي فشار سره تړاو لري.»
د ټرمپ اداره له میاشتو راهیسې هڅه کوي، چې د اوکراین جګړه ختمه کړي او ټرمپ خپله د کمپاین پر مهال ژمنه کړې وه، چې که بیا وټاکل شي، نو جګړه به ۲۴ ساعتونو کې پای ته ورسوي.
دا په داسې حال کې ده، چې د استانبول مذاکراتو اوربند ته کومه نتیجه ورنکړه او پوتین د مې په ۱۹مه ټرمپ سره د ټلیفوني خبرو پر مهال یو ځل بیا د ۳۰ ورځني اوربند غوښتنه رد کړه.
پوتین د دې پر ځای ژمنه وکړه، چې د یوې احتمالي سولې د هوکړې یادداشت به وړاندې کوي، خو تر دې دمه کرملین دا سند نه دی سپارلی.
د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف ویلي، چې دغه سند به تر هغه وروسته وړاندې کړي، کله چې د اوکراین او روسیې ترمنځ د بندیانو تبادله بشپړه شي.
دا تبادله چې پکې ۱۰۰۰ کسان له دواړو خواوو تبادله شول، د مې پر ۲۵مه ترسره شوه.
پېسکوف د مې پر ۲۶مه وویل، چې روسیه لا هم د "اوربند د متن" پر جوړولو کار کوي.
که څه هم ټرمپ پخوا هم پر پوتین نیوکې کړې وې او د بندیزونو ګواښونه یې کړي وو، خو تر اوسه یې عملي بندیزونه نه دي لګولي.
بل لور ته، روسیې تر اوسه نړۍوالې غوښتنې چې د بې قید او شرطه اوربند لپاره کېږي رد کړي دي او ټینګار کوي، چې اوربند یوازې هغه وخت ممکن دی، چې اوکراین ته د بهرني نظامي ملاتړ بهیر بند شي او نور سخت شرایط ومنل شي.
په داسې حال کې چې اوکراین لا د مارچ له میاشتې راهیسې د امریکا د وړاندیز شوي ۳۰ ورځني اوربند منلو ته چمتو دی.
د اسراییل د ۱۲خبري شبکې د راپور پر بنسټ، د دغه هېواد د لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو او د امریکا متحدهایالاتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ ترمنځ وروستۍ ټلیفوني اړیکه له لفظي تاوتریخوالي ډکه وه.
دا ټلیفوني خبرېاترې چې د تېرې پنجشنبې په ورځ شوي، دواړو خواوو له ایران سره د چلند په تړاو جدي نظرونه شریک کړي دي.
د راپور له مخې، ټرمپ په دې ټلیفوني اړیکه کې ټینګار کړی چې هغه د ایران د موضوع لپاره د ډېپلوماتیک حللارې په لټه کې دی. د نوموړي په اند، یوې ښې هوکړې ته د رسېدو وړتیا لري.
اسرايیلي رسنۍ زیاته کړې، دا دریځ د نتنیاهو له نظر سره چې تل د ایران پر وړاندې د هر ډول نرمښت چلند مخالف دی، ښکاره توپیر لري.
دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې هم د ایران پر سر د نتنیاهو او ټرمپ ترمنځ د خفګان راپورونه خپاره شوي و، چې وروسته بیا دواړو لوریو رد کړی و.
د جرمني لومړي وزیر فریدریښ مېرڅ د دوشنبې په ورځ په غزه کې د اسراییل بریدونه وغندل او ویې ویل، چې د دغو بریدونو په تړاو به په روانه اوونۍ کې د اسراییل له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره خبرې وکړي.
مېرڅ په برلین کې د WDR اروپایي فورم په غونډه کې وویل: «هغه څه چې اوس مهال د اسراییل پوځ په غزه کې کوي او ملکي وګړي په داسې کچه زیانمنوي چې په وروستیو ورځو کې زیات شوی، نور د ترهګرۍ پر ضد جګړې په توګه توجیه کېدای نه شي.»
هغه ومنله چې جرمني تر دې دمه د خپل تاریخي مسوولیت له امله په اسراییل عامو نیوکو کولو باندې ډډه کړې، خو ټینګار یې وکړ چې نور د اسراییل د اوسني پوځي عملیاتو لپاره کومه منطقي او مشروع هدف نه ویني.
مېرڅ زیاته کړه: «کله چې کرښې او حدود تر پښو لاندې شي او نړۍوال بشري قوانین په ریښتیا سره مات شي، نو جرمني او د جرمني لومړی وزیر هم باید په دې اړه خپل دریځ څرګند کړي.»
لومړي وزیر د اسراییل پوځ له خوا د غزې په یوه ښوونځي وروستي هوایي بریدونه هم وغندل، چې لږ تر لږه ۳۱ کسان پکې ووژل شول او ګڼ شمیر نور ټپیان شول.
مېرڅ وویل: «زه باید ووایم چې تېره اوونۍ د غزې په تړانګه یو بل د ماشومانو ښوونځی هم هدف شو، دا یوه انساني تراژیدي او سیاسي ناورین دی.»
هغه زیاته کړه، چې د جرمني حکومت له اسراییلي چارواکو سره اړیکې لري څو د پوځي عملیاتو په اړه اندېښنې څرګندې کړي.
په همدې حال کې د جرمني د بهرنیو چارو وزیر یوهان وادېفول بیا د اسراییل څخه وغوښتل، چې غزې ته لا زیاته بشري مرسته پرېږدي او ویې ویل، چې که څه هم تېره ورځ تل ابیب محدودې مرستې ته اجازه ورکړې، خو دا کافي نه دي.
وادېفول په مادرید کې د خپل سفر پر مهال وویل: «انساني وضعیت بې حده خراب شوی او باید ژر تر ژره ښه شي.»
هغه زیاته کړه، چې دا پیغام یې د خپلې وروستۍ ټلیفوني خبرې پر مهال خپل اسراییلي سیال ته هم رسولی دی.
هغه د سمدستي اوربند غوښتنه تکرار کړه او ویې ویل، چې جګړه باید ختمه شي او یرغمل باید ازاد شي، څو ډېپلوماتیکې خبرې پیل شي او د دوو دولتونو پر حل لارې کار وشي.
د امریکا په ملاتړ یوه ډله وايي، چې په غزه کې یې د مرستېرسونې نوی فعالیت پیل کړی او په سیمه کې یې د لومړنیو مرستو د وېش مرکزونه پرانیستي دي.
د اسوشيټېډپرېس د راپور له مخې، «د غزې بشري بنسټ» په نوم د یادې موسسې ملاتړ د متحدهایالاتو او اسراییل لهخوا کېږي.
د دغه بنسټ د مشر له استعفا سربېره، فعالیتونه یې د دوشنبې په ورځ پیل کړي دي.
ورته مهال، ملګرو ملتونو او یو شمېر نورو مرستهرسوونکوبنسټونو له دغه بنسټ سره له همکارۍ ډډه کړې ده.
یاد بنسټونه وايي، چې اسراییل غواړي د خوړو توکو مرستې د فشار وسیلې په توګه وکاروي.
دا په داسې حال کې ده، چې له تېرو درېیو میاشتو راهیسې پر غزې د اسراییل له بندیزونو وروسته، دا جګړهځپلې سیمه له سخت ناورین سره مخ شوې ده.
اسراییل وايي، چې دا بندیزونه د حماس د مرستو د مخنیوي لپاره اړین دي او زیاتوي چې دا ډله په دې مرستو کې لاسوهنه کوي، خو حماس او همداراز ملګرو ملتونو بیا دا تورونه رد کړي دي.
د یادونې ده، چې حماس د غزې په تړانګه کې د مرستو له لاریو نه د توکو د غلا کولو په تور څلور کسان اعدام کړي دي.
یوې سرچینې د دوشنبې په ورځ روېټرز خبري اژانس ته ویلي، چې یاد څلور کسان تېره اوونۍ د دې ډلې د شپږو امنیتي سرتېرو په وژنه کې هم ښکېل ګڼل شوي دي.